Không. Với hộ kinh doanh thuộc diện sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, khi máy tính tiền hoặc hệ thống gặp sự cố, việc tự ghi hóa đơn tay hay hóa đơn giấy tạm thời không được xem là phương án thay thế hợp lệ. Nhiều hộ thường nghĩ hỏng máy thì viết tay trước, nhưng đây là lỗi dễ bị xử phạt khi kiểm tra.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tình huống | Cách xử lý phù hợp |
|---|---|
| Máy tính tiền/hệ thống hóa đơn bị lỗi | Liên hệ cơ quan thuế hoặc nhà cung cấp dịch vụ để được hỗ trợ |
| Trong thời gian sự cố vẫn phát sinh bán hàng, cung cấp dịch vụ | Lập hóa đơn điện tử qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế hoặc đến cơ quan thuế để sử dụng hóa đơn điện tử có mã |
| Sự cố kéo dài | Đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã theo từng lần phát sinh |
| Tự viết hóa đơn tay tạm thời | Không phải phương án thay thế hợp lệ |
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế GTGT hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên là nhóm cần lưu ý rất kỹ về chế độ hóa đơn áp dụng.
II. Khi nào dễ phát sinh nhầm lẫn?
1. Đối tượng áp dụng
Nhóm thường gặp là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu tính thuế GTGT hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên. Nhóm này sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
Khi doanh thu đạt ngưỡng, hộ phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày cuối cùng của kỳ tính thuế có doanh thu lũy kế đạt từ 1 tỷ đồng trở lên. Kể cả dưới ngưỡng, không nên tự suy diễn rằng hỏng máy được viết hóa đơn tay. Mỗi trường hợp cần xem xét chế độ hóa đơn đang áp dụng.
2. Cách xử lý khi máy tính tiền hỏng
- Liên hệ ngay cơ quan thuế hoặc nhà cung cấp dịch vụ.
- Nếu vẫn cần xuất hóa đơn trong thời gian xử lý sự cố, dùng phương án thay thế hợp lệ.
- Các phương án có thể thực hiện gồm:
- Lập hóa đơn điện tử qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.
- Đến cơ quan thuế để sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
- Nếu sự cố kéo dài, đề nghị cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã theo từng lần phát sinh.
- Lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến sự cố và việc lập hóa đơn thay thế.
Hồ sơ sự cố và cách xuất hóa đơn thay thế là điểm cơ quan thuế hay kiểm tra. Nhiều hộ chỉ xử lý miệng, không lưu chứng từ, dễ dẫn đến vi phạm.
III. Rủi ro nếu tự ý ghi hóa đơn tay hoặc không lập hóa đơn
Nếu bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà không lập hóa đơn theo quy định, mức xử phạt có thể từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Đồng thời, dùng sai loại hóa đơn (ví dụ hóa đơn viết tay không đúng chế độ) còn bị xử phạt về hành vi sử dụng hóa đơn không đúng quy định.
Mức phạt thực tế có thể thay đổi tùy hành vi cụ thể, nên không gộp tất cả vi phạm về một mức chung.
Ví dụ thực tế
Một cửa hàng ăn uống tại TP.HCM có doanh thu 1,2 tỷ đồng/năm, bị hỏng máy tính tiền ngày 10/10/2025. Cửa hàng đã đăng nhập Cổng thông tin thuế và xuất thành công 15 hóa đơn điện tử thay thế trong ngày. Cách làm này giúp hồ sơ liền mạch và tránh rủi ro dùng sai loại hóa đơn.
Lưu ý quan trọng
- Tự ý ghi hóa đơn tay là lỗi phổ biến.
- Không thông báo sự cố có thể dẫn đến bán hàng nhưng không lập hóa đơn.
- Thông tin trên hóa đơn điện tử thay thế như tên, địa chỉ, số tiền dễ sai nếu làm gấp.
- Thiếu hồ sơ sự cố, email, thông báo, chứng từ liên quan là điểm thanh tra thường hỏi.
Nếu bạn đang xử lý tình huống này, Thuận Thiên khuyên nên kiểm tra ngay ba việc: tình trạng đăng ký hóa đơn điện tử, kênh xuất hóa đơn thay thế và bộ hồ sơ chứng minh sự cố. Dễ sai nhất là nghĩ rằng viết tay tạm vài hóa đơn rồi bổ sung sau, trong khi rủi ro lại nằm ở bước này.
