Có. Khi bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ cho người mua là cá nhân, doanh nghiệp vẫn lập hóa đơn để giao cho người mua. Điểm dễ nhầm: quy định có thể linh hoạt về thông tin người mua thể hiện trên hóa đơn trong một số trường hợp, nhưng không đồng nghĩa với việc bỏ qua việc lập hóa đơn.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tình huống | Cách xử lý |
|---|---|
| Bán hàng, cung cấp dịch vụ cho cá nhân | Vẫn lập hóa đơn cho người mua |
| Cá nhân không yêu cầu lấy hóa đơn | Vẫn lập hóa đơn |
| Giao dịch giá trị nhỏ | Vẫn lập hóa đơn |
| Cá nhân có mã số thuế | Ghi tên, địa chỉ, mã số thuế theo thông tin người mua cung cấp |
| Cá nhân không có mã số thuế | Hóa đơn điện tử không nhất thiết phải thể hiện mã số thuế của người mua |
| Người mua không cung cấp đủ thông tin | Vẫn lập hóa đơn theo dữ liệu thực tế có được |
| Khách lẻ tại siêu thị, trung tâm thương mại là cá nhân không kinh doanh | Hóa đơn không nhất thiết có tên, địa chỉ, mã số thuế của người mua, trừ trường hợp người mua yêu cầu |
| Khách hàng nước ngoài đến Việt Nam | Địa chỉ người mua có thể thay bằng số hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh và quốc tịch |
Từ 01/06/2025, nguyên tắc lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho người mua, bao gồm cả cá nhân, tiếp tục được khẳng định đối với hóa đơn điện tử.
II. Thông tin người mua là cá nhân ghi thế nào cho đúng?
1. Cá nhân có mã số thuế
Ghi tên, địa chỉ, mã số thuế theo thông tin người mua cung cấp. Sai sót thường xảy ra khi doanh nghiệp dùng dữ liệu cũ, không rà soát lại trước khi phát hành hóa đơn.
2. Cá nhân không có mã số thuế
Trên hóa đơn điện tử, không nhất thiết phải thể hiện mã số thuế của người mua. Cần nhấn mạnh: không có mã số thuế của cá nhân không đồng nghĩa với việc bỏ qua lập hóa đơn.
3. Người mua không cung cấp đầy đủ thông tin
Doanh nghiệp vẫn lập hóa đơn theo dữ liệu thực tế có được. Có thể ghi chú như “người mua không cung cấp tên, địa chỉ, mã số thuế” hoặc “khách lẻ không lấy hóa đơn”. Sai lầm phổ biến: cho rằng thiếu thông tin người mua thì có thể bỏ qua hóa đơn.
4. Một số trường hợp đặc thù
- Theo quy định sửa đổi có hiệu lực từ 01/06/2025, thông tin người mua có thể sử dụng số định danh cá nhân.
- Trường hợp bán cho khách hàng nước ngoài đến Việt Nam, thông tin địa chỉ người mua có thể được thay bằng số hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh và quốc tịch.
Ví dụ thực tế
Một cửa hàng bán hàng cho khách lẻ là cá nhân, khách không muốn cung cấp mã số thuế và cũng không yêu cầu thêm thông tin chi tiết. Doanh nghiệp vẫn lập hóa đơn điện tử theo dữ liệu đang có, thay vì bỏ qua hóa đơn vì cho rằng đây là giao dịch nhỏ.
III. Trường hợp hay bị hiểu sai
1. Cá nhân không yêu cầu hóa đơn
Doanh nghiệp vẫn lập hóa đơn. Nhóm giao dịch này cần được kiểm tra chặt vì dễ dẫn đến chênh lệch giữa doanh thu thực tế và doanh thu đã lập hóa đơn.
2. Giao dịch giá trị nhỏ
Giao dịch nhỏ vẫn phải lập hóa đơn. Đây là quy định dễ bị bỏ qua do thói quen xử lý bán lẻ, nhưng nghĩa vụ lập hóa đơn không phụ thuộc vào giá trị giao dịch.
3. Bán tại siêu thị, trung tâm thương mại cho cá nhân không kinh doanh
Đây là trường hợp có linh hoạt về nội dung hóa đơn: hóa đơn điện tử không nhất thiết phải có tên, địa chỉ, mã số thuế của người mua, trừ trường hợp người mua yêu cầu. Dễ nhầm lẫn khi cho rằng được giản lược thông tin thì cũng được bỏ luôn hóa đơn.
Lưu ý quan trọng
Cần tách bạch hai khái niệm: ngoại lệ về cách ghi thông tin người mua không đồng nghĩa với ngoại lệ về nghĩa vụ lập hóa đơn.
IV. Rủi ro xử phạt khi không lập hóa đơn
Hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho người mua có thể bị xử phạt. Trong các cuộc thanh tra, phần thường dễ bị kiểm tra đầu tiên là doanh nghiệp có lập đủ hóa đơn cho doanh thu bán lẻ, khách lẻ, khách không lấy hóa đơn hay không.
| Nội dung | Mức xử phạt trong dữ kiện |
|---|---|
| Căn cứ hiện hành trong dữ kiện gốc | Từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng |
| Theo dữ kiện audit đối với bán hàng thông thường, 01 số hóa đơn | Từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng |
| Theo dữ kiện audit, từ 50 số hóa đơn trở lên | Từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng |
Do có cập nhật văn bản xử phạt theo hướng phân tách chi tiết theo số lượng hóa đơn và loại giao dịch, việc áp dụng mức phạt cần ưu tiên theo văn bản sửa đổi có hiệu lực tại thời điểm vi phạm. Khi rà soát hồ sơ nội bộ, nên kiểm tra riêng nhóm bán lẻ, khách lẻ và các giao dịch không lấy hóa đơn – vì đây là điểm dễ bị truy thu và xử phạt đi kèm.
