Có thể giữ nguyên hoặc không giữ nguyên tổng giá thanh toán, nhưng điều này không tự động mà phụ thuộc vào cách ghi giá trong hợp đồng và thỏa thuận của các bên. Cụ thể, thuế suất trên hóa đơn vẫn phải ghi đúng 8% nếu hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm và hóa đơn lập trong thời gian áp dụng chính sách. Còn việc tổng tiền hợp đồng có thay đổi hay không lại phụ thuộc vào giá đang ghi là chưa có VAT hay đã bao gồm VAT/trọn gói.
Chính sách giảm 2% VAT áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 đối với hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm.
I. Bảng tra nhanh cách xử lý giá hợp đồng
| Cách ghi giá trong hợp đồng | Cách xử lý khi VAT giảm từ 10% xuống 8% | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Giá chưa bao gồm VAT | Tổng tiền thanh toán giảm tương ứng theo thuế suất 8% | Hóa đơn cần ghi 8% nếu thuộc diện giảm |
| Giá đã bao gồm VAT | Các bên có thể thỏa thuận giữ nguyên tổng số tiền thanh toán | Hóa đơn vẫn ghi 8%, phần giá chưa thuế được cơ cấu lại |
| Giá trọn gói | Có thể giữ nguyên tổng giá thanh toán nếu các bên thống nhất | Nên có phụ lục hoặc văn bản xác nhận để tránh tranh chấp |
| Hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá khi thuế thay đổi | Thực hiện theo đúng điều khoản đã thỏa thuận | Cần đối chiếu cả hóa đơn và điều khoản hợp đồng để tránh sai sót |
II. Cách xác định có được giữ nguyên giá hay không
1. Trường hợp giá hợp đồng ghi chưa có VAT
Nếu hợp đồng ghi giá chưa bao gồm VAT, khi hàng hóa, dịch vụ thuộc diện giảm thuế và hóa đơn được lập trong thời gian áp dụng chính sách, thuế suất trên hóa đơn là 8%. Khi đó, tổng tiền thanh toán sau thuế sẽ giảm so với cách tính theo mức 10%.
2. Trường hợp giá hợp đồng ghi đã bao gồm VAT hoặc là giá trọn gói
Nếu hợp đồng ghi giá đã bao gồm VAT hoặc là giá trọn gói, các bên có thể thỏa thuận giữ nguyên tổng số tiền thanh toán. Không ít trường hợp các bên lầm tưởng rằng giảm thuế thì tổng tiền đương nhiên phải giảm, nhưng thực tế còn phụ thuộc cách chốt giá trong hợp đồng. Khi giữ nguyên tổng giá, hóa đơn vẫn ghi đúng VAT 8%, còn phần giá chưa thuế sẽ được xác định lại trong tổng giá đó.
3. Trường hợp hợp đồng không nói rõ cơ chế điều chỉnh
Việc giảm thuế suất từ 10% xuống 8% không tự động làm thay đổi giá hợp đồng nếu hợp đồng không có cơ chế điều chỉnh. Để tránh tranh chấp thanh toán, nên lập phụ lục hợp đồng hoặc văn bản xác nhận về việc điều chỉnh hay giữ nguyên giá.
III. Thuế suất áp dụng theo thời điểm nào
1. Căn cứ theo thời điểm lập hóa đơn
Thuế suất áp dụng được xác định theo thời điểm lập hóa đơn, không phụ thuộc vào thời điểm ký hợp đồng. Nếu hóa đơn được lập trong thời gian từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 và hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng được giảm, trên hóa đơn cần ghi 8% và tính tiền thuế, tổng tiền thanh toán theo mức này.
2. Hóa đơn ghi sai thuế suất
Một sai sót thường gặp là xuất hóa đơn 10% trong thời gian được giảm xuống 8%. Trường hợp ghi sai thuế suất thì cần xử lý sai sót theo quy định về hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế.
IV. Phạm vi áp dụng và lưu ý thực tế
1. Không phải mọi hàng hóa, dịch vụ đều được giảm
Chính sách giảm từ 10% xuống 8% không áp dụng đại trà. Chỉ hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi được giảm mới được lập hóa đơn 8%.
| Nhóm không thuộc diện giảm |
|---|
| Viễn thông |
| Hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm |
| Kinh doanh bất động sản |
| Sản phẩm kim loại |
| Sản phẩm khai khoáng, trừ than |
| Hàng hóa, dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, trừ xăng |
2. Cách xử lý khi chính sách thuế làm ảnh hưởng hợp đồng
Việc thay đổi chính sách thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thực hiện hợp đồng, nhưng không mặc nhiên làm thay đổi toàn bộ giá trị hợp đồng trong mọi trường hợp. Các bên có thể thống nhất một trong các hướng xử lý sau:
- Giữ nguyên tổng giá thanh toán
- Giảm tổng giá thanh toán theo mức VAT 8%
- Chỉ điều chỉnh phần công việc, hàng hóa, dịch vụ bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế mới
Đối với hợp đồng xây dựng, việc điều chỉnh còn cần bám theo quy định riêng về điều chỉnh hợp đồng khi Nhà nước thay đổi chính sách ảnh hưởng trực tiếp đến phần công việc bị tác động.
Ví dụ thực tế
Nếu hợp đồng là 110 triệu đồng theo giá trọn gói đã bao gồm VAT, khi áp dụng thuế 8%, tổng thanh toán có thể vẫn giữ nguyên 110 triệu đồng nếu các bên thống nhất. Khi đó, giá trước thuế được xác định lại khoảng 101,85 triệu đồng.
Lưu ý quan trọng
- Việc không ghi rõ giá chưa VAT hay đã VAT trong hợp đồng dễ dẫn đến tranh chấp.
- Không lập phụ lục hợp đồng khi cần điều chỉnh giá trị do thay đổi thuế suất là một trong những vấn đề thường được cơ quan thanh tra quan tâm.
- Không nên chỉ căn cứ vào ngày ký hợp đồng; cần chú ý đến thời điểm lập hóa đơn và đối tượng có thực sự thuộc diện giảm thuế hay không.
