Có. Người lao động nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ ngày giao nhận con nuôi đến khi con đủ 06 tháng tuổi, nếu thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi nhận con nuôi. Trước khi nộp hồ sơ, cần rà soát kỹ hai mốc: thời gian đóng bảo hiểm xã hội và thời điểm giao nhận con nuôi.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Thông tin cần biết |
|---|---|
| Người nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi có được nghỉ thai sản không? | Có, nếu đủ điều kiện tham gia và thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc |
| Điều kiện đóng bảo hiểm xã hội | Từ đủ 06 tháng trở lên trong 12 tháng liền kề trước khi nhận con nuôi |
| Thời gian nghỉ | Từ ngày giao nhận con nuôi đến khi con đủ 06 tháng tuổi |
| Trường hợp cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện | Chỉ cha hoặc mẹ được nghỉ hưởng chế độ thai sản |
| Trợ cấp một lần | Được hưởng cho mỗi con, bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng nhận con nuôi |
| Mức lương cơ sở hiện hành dùng tính trợ cấp | 2.340.000 đồng/tháng |
| Mức trợ cấp một lần tương ứng | 4.680.000 đồng/con |
Mốc cần nhớ: Điều kiện xét con nuôi dưới 06 tháng tuổi được xác định tại thời điểm giao nhận con nuôi.
II. Điều kiện và thời gian nghỉ hưởng chế độ
1. Điều kiện để được hưởng
- Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
- Nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi.
- Đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi nhận con nuôi.
- Mốc xác định con nuôi dưới 06 tháng tuổi là ngày giao nhận con nuôi.
Nhiều hồ sơ sai vì chỉ nhìn tuổi con nuôi tại thời điểm làm hồ sơ, trong khi điểm đối chiếu là thời điểm giao nhận.
2. Thời gian nghỉ được tính thế nào?
- Thời gian nghỉ được tính kể từ ngày giao nhận con nuôi đến khi con đủ 06 tháng tuổi.
- Nếu cả cha và mẹ cùng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và đều đủ điều kiện thì chỉ một người được nghỉ hưởng chế độ thai sản.
- Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định.
Ví dụ thực tế
Giả sử con nuôi được giao nhận khi mới 4 tháng tuổi. Thời gian nghỉ hưởng chế độ còn lại là đến lúc con đủ 6 tháng tuổi, tức khoảng 2 tháng. Nhiều người lầm tưởng nhận con nuôi là được nghỉ cố định 6 tháng.
III. Các khoản được hưởng và một số trường hợp dễ nhầm
1. Trợ cấp một lần khi nhận con nuôi
- Người lao động nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con.
- Mức trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng nhận con nuôi.
- Mức lương cơ sở hiện hành là 2.340.000 đồng/tháng, nên mức trợ cấp một lần tương ứng là 4.680.000 đồng/con.
Số tiền dễ nhớ: 2 x 2.340.000 đồng = 4.680.000 đồng cho mỗi con.
2. Một số trường hợp dễ nhầm
- Nếu người lao động đủ điều kiện nhưng không nghỉ việc thì chỉ phát sinh trợ cấp một lần, không phát sinh thời gian nghỉ hưởng chế độ.
- Trường hợp đã đủ điều kiện đóng bảo hiểm xã hội mà thôi việc trước thời điểm nhận con nuôi thì quyền hưởng vẫn được bảo lưu theo nguyên tắc đã đủ điều kiện đóng.
- Nếu trong cùng một thời gian nhận từ 2 con nuôi dưới 06 tháng tuổi trở lên, thời gian nghỉ được tính từ ngày giao nhận con nuôi đầu tiên đến khi con sau cùng đủ 06 tháng tuổi.
- Nếu vừa sinh con vừa nhận nuôi con trong cùng thời gian thì thời gian nghỉ hưởng chế độ được tính theo thời gian thực tế nghỉ cho cả hai trường hợp.
Lưu ý quan trọng
Khi cả cha và mẹ cùng đủ điều kiện, cần xác định chính xác ai là người nghỉ hưởng chế độ. Nếu doanh nghiệp kê khai đồng thời cho cả hai người, rất có thể phải điều chỉnh lại hồ sơ.
IV. Hồ sơ và xử lý nộp chậm
- Hồ sơ thực tiễn gồm giấy chứng nhận nuôi con hoặc quyết định/biên bản giao nhận con nuôi.
- Mẫu 01B-HSB theo Quyết định 166/QĐ-BHXH vẫn đang được sử dụng trong quy trình hiện hành.
- Việc nộp hồ sơ chậm có thể bị xử lý về thủ tục, nhưng không làm mất quyền lợi chính nếu người lao động vẫn đủ điều kiện hưởng.
- Trường hợp người sử dụng lao động không lập hoặc không nộp hồ sơ đúng hạn, mức phạt là từ 2.000.000 đồng đến 4.000.000 đồng với mỗi người lao động, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng.
- Nếu gây thiệt hại thì còn có trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật, trừ lỗi của người thụ hưởng.
Giấy tờ giao nhận con nuôi và mốc thời gian đóng bảo hiểm xã hội là hai điểm thường được kiểm tra kỹ. Đối chiếu trước khi nộp giúp tránh phải bổ sung nhiều lần.
