Lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi được hưởng các quyền lợi quan trọng về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, bảo vệ việc làm và kỷ luật lao động. Các quyền này bao gồm: nghỉ 60 phút mỗi ngày, quyền không làm đêm, không làm thêm giờ, không đi công tác xa nếu chưa đồng ý, và được bố trí công việc phù hợp khi đang làm việc nặng nhọc, độc hại.
I. Bảng tra cứu nhanh quyền lợi quan trọng
| Nội dung | Quyền lợi |
|---|---|
| Làm việc ban đêm, làm thêm giờ, đi công tác xa | Người sử dụng lao động không được bố trí, trừ trường hợp người lao động đồng ý. |
| Công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm | Được chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc được giảm 01 giờ làm việc hằng ngày nếu đã thông báo cho người sử dụng lao động biết. |
| Tiền lương khi chuyển việc hoặc giảm giờ | Không bị cắt giảm tiền lương, quyền và lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi. |
| Nghỉ trong giờ làm việc | Được nghỉ 60 phút mỗi ngày để cho con bú, vắt, trữ sữa, nghỉ ngơi và vẫn hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng lao động. |
| Nghỉ linh hoạt hơn | Có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động. |
| Không nghỉ 60 phút mà vẫn làm việc | Ngoài tiền lương theo công việc đã làm, người lao động còn được trả thêm tiền lương cho thời gian đáng lẽ được nghỉ. |
| Kỷ luật lao động | Không bị xử lý kỷ luật lao động trong thời gian đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. |
| Sa thải, chấm dứt hợp đồng | Không bị sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, trừ trường hợp đặc biệt theo luật. |
| Hợp đồng lao động hết hạn | Được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới. |
Mốc cần nhớ: nghỉ 60 phút/ngày; giảm 01 giờ làm việc hằng ngày trong trường hợp công việc nặng nhọc, độc hại; áp dụng trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
II. Các quyền lợi cần hiểu đúng để tránh bị áp dụng thiếu
1. Quyền nghỉ ngơi, cho con bú và tiền lương
- Lao động nữ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm việc để cho con bú, vắt, trữ sữa, nghỉ ngơi.
- Thời gian nghỉ này vẫn được hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng lao động.
- Nếu có nhu cầu nghỉ linh hoạt hơn so với khung 60 phút/ngày thì có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động.
- Nếu không nghỉ và vẫn làm việc, ngoài tiền lương theo công việc đã làm, người lao động còn được trả thêm tiền lương cho thời gian đáng lẽ được nghỉ.
Ví dụ thực tế
Nhiều nơi vẫn cho nghỉ nhưng lại tính là nghỉ không lương hoặc yêu cầu bù giờ. Tuy nhiên, thời gian nghỉ 60 phút/ngày vẫn được hưởng đủ lương theo hợp đồng.
Lưu ý quan trọng
Nếu muốn sắp xếp nghỉ linh hoạt hơn, nên trao đổi rõ với người sử dụng lao động để tránh tranh cãi về thời gian nghỉ và tiền lương.
2. Quyền từ chối làm đêm, làm thêm, đi công tác xa
- Người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi làm việc ban đêm.
- Không được bố trí làm thêm giờ.
- Không được cử đi công tác xa.
- Ngoại lệ là khi người lao động đồng ý.
Lưu ý quan trọng
Nhiều người lầm tưởng nếu đang làm vị trí quản lý hoặc đã quen tăng ca thì vẫn phải làm như bình thường. Thực tế, việc bố trí các công việc này đều cần sự đồng ý của người lao động.
3. Quyền chuyển việc nhẹ hơn hoặc giảm giờ làm
- Áp dụng khi lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Hoặc làm công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- Hoặc làm công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con.
- Điều kiện cần lưu ý là người lao động đã thông báo cho người sử dụng lao động biết.
- Sau đó, người sử dụng lao động thực hiện một trong hai phương án: chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn; hoặc giảm bớt 01 giờ làm việc hằng ngày.
- Dù áp dụng phương án nào thì cũng không bị cắt giảm tiền lương, quyền và lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
Ví dụ thực tế
Nếu đang làm công việc nặng nhọc, độc hại nhưng chưa thông báo cho người sử dụng lao động, quyền lợi chuyển việc hoặc giảm giờ sẽ chưa được áp dụng. Vì vậy, cần thông báo kịp thời để được xử lý đúng.
III. Bảo vệ việc làm trong thời gian nuôi con nhỏ
- Lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi không bị xử lý kỷ luật lao động trong thời gian này.
- Người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với lý do người lao động đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Trường hợp ngoại lệ gồm: người sử dụng lao động là cá nhân bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, mất tích hoặc đã chết; hoặc người sử dụng lao động không phải là cá nhân chấm dứt hoạt động.
- Nếu hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian này thì người lao động được ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới.
Lưu ý quan trọng
Nhiều đơn vị vẫn vi phạm quy định khi xử lý kỷ luật, chấm dứt hợp đồng hoặc không xem xét ưu tiên ký mới hợp đồng trong giai đoạn lao động đang nuôi con nhỏ.
IV. Lưu ý về chế độ bảo hiểm xã hội khi con ốm
Chế độ bảo hiểm xã hội khi con ốm không phải quyền riêng của lao động nữ theo Bộ luật Lao động, mà là chế độ áp dụng cho người tham gia bảo hiểm xã hội đủ điều kiện. Nhiều người lầm tưởng chỉ mẹ mới được hưởng, nhưng thực tế cả cha và mẹ đều được hưởng nếu đáp ứng điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội.
| Độ tuổi của con | Thời gian hưởng trong 1 năm cho mỗi con |
|---|---|
| Dưới 03 tuổi | Tối đa 20 ngày |
| Từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi | Tối đa 15 ngày |
