Đóng BHXH tự nguyện không phải là khoản giảm trừ gia cảnh. Khoản này được trừ riêng khi xác định thu nhập chịu thuế, nếu có phát sinh đóng thực tế và đáp ứng đúng điều kiện áp dụng. Do đó, bạn có thể vừa được trừ khoản BHXH tự nguyện, vừa được tính giảm trừ gia cảnh; hai khoản này độc lập, không thay thế cho nhau.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách hiểu đúng |
| BHXH tự nguyện | Là khoản đóng bảo hiểm được trừ riêng vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế đã đóng |
| Giảm trừ gia cảnh | Là khoản giảm trừ dành cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc |
| Có thay thế cho nhau không | Không, đây là 2 khoản độc lập |
| Điều kiện để trừ BHXH tự nguyện | Có đóng thực tế, đúng năm tính thuế, có chứng từ hợp lệ, thuộc thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc kinh doanh |
Lưu ý: BHXH tự nguyện được trừ khi tính thuế TNCN, nhưng không được xếp vào nhóm giảm trừ gia cảnh.
II. Phân biệt đúng để không kê khai sai
1. Giảm trừ gia cảnh là khoản riêng
Giảm trừ gia cảnh áp dụng cho bản thân người nộp thuế và người phụ thuộc. Có không ít người lầm tưởng cứ là khoản được trừ thì đều là giảm trừ gia cảnh, nhưng bản chất không phải vậy.
| Khoản giảm trừ | Mức áp dụng |
| Bản thân người nộp thuế | 11 triệu đồng/tháng; từ ngày 01/01/2026 là 15,5 triệu đồng/tháng |
| Mỗi người phụ thuộc | 4,4 triệu đồng/tháng; từ ngày 01/01/2026 là 6,2 triệu đồng/tháng |
2. BHXH tự nguyện là khoản đóng bảo hiểm được trừ riêng
Khoản đóng BHXH tự nguyện được xem xét trừ vào thu nhập chịu thuế theo số tiền thực tế đã đóng. Có một điểm cần nhớ: khoản đóng năm nào thì tính trừ cho năm đó, tránh kê khai dồn hoặc lệch kỳ.
- Chỉ tính theo số tiền thực tế đã đóng trong năm tính thuế.
- Cần có chứng từ nộp tiền hợp lệ hoặc xác nhận đóng của cơ quan BHXH.
- Chỉ áp dụng với thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc kinh doanh.
- BHXH tự nguyện khác với quỹ hưu trí tự nguyện, nên không nhầm mức khống chế của quỹ hưu trí sang khoản BHXH tự nguyện.
III. Cách áp dụng trong thực tế
1. Khi nào được trừ
Cơ quan thuế kiểm tra khá kỹ chứng từ và thời điểm phát sinh. Nếu đáp ứng đủ điều kiện, khoản BHXH tự nguyện sẽ được trừ riêng khi xác định thu nhập tính thuế.
2. Các trường hợp thường bị loại
- Không có chứng từ hợp lệ.
- Không phát sinh đóng thực tế.
- Kê khai sai năm phát sinh khoản đóng.
- Nhầm BHXH tự nguyện với giảm trừ gia cảnh hoặc quỹ hưu trí tự nguyện.
Ví dụ thực tế
Ví dụ minh họa: BHXH tự nguyện vẫn được trừ khi đáp ứng điều kiện, nhưng không phải là giảm trừ gia cảnh.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ trừ khoản đã đóng thực tế trong năm tính thuế.
- Giữ đầy đủ chứng từ nộp tiền hoặc xác nhận của cơ quan BHXH.
- Đối chiếu kỹ dữ liệu kê khai với hồ sơ quyết toán để tránh lệch số.
- Người nộp thuế thường nhầm giữa khoản bảo hiểm được trừ và giảm trừ gia cảnh, cần phân biệt rõ.
IV. Kết luận ngắn gọn
Không, đóng BHXH tự nguyện không được tính là giảm trừ gia cảnh. Tuy nhiên, nếu đủ điều kiện, khoản này vẫn được trừ riêng khi tính thuế thu nhập cá nhân. Khi quyết toán thuế, cần kiểm tra lại chứng từ và năm phát sinh khoản đóng để kê khai chính xác.
