Không phải thực tập sinh nào cũng phải đóng bảo hiểm xã hội. Quan trọng là phân biệt dựa trên bản chất thỏa thuận. Nếu thực tập sinh ký hợp đồng lao động (hoặc thỏa thuận mang tên khác nhưng thể hiện quan hệ lao động), có trả lương, có sự quản lý, điều hành, giám sát và thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thì thuộc diện tham gia BHXH như người lao động thông thường.
Khi đó, tổng tỷ lệ đóng là 32% trên tiền lương làm căn cứ đóng – trong đó người lao động đóng 10,5% và người sử dụng lao động đóng 21,5%. Ngược lại, nếu chỉ là thực tập để học việc, đào tạo, trải nghiệm, không trả lương hoặc không có đủ dấu hiệu quan hệ lao động thì không thuộc diện tham gia bắt buộc.
I. Bảng tra cứu nhanh
Thực tập sinh có bản chất là người lao động, thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên: tổng mức đóng 32%.
| Trường hợp | Có đóng BHXH không | Tỷ lệ |
|---|---|---|
| Thực tập sinh ký hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận khác nhưng có trả lương, có quản lý, giám sát, thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên | Có tham gia | Người lao động 10,5%; người sử dụng lao động 21,5%; tổng 32% |
| Thực tập thuần túy để học việc, đào tạo, trải nghiệm, không trả lương hoặc không đủ dấu hiệu quan hệ lao động | Không thuộc diện tham gia | Không áp dụng |
II. Tỷ lệ đóng cụ thể nếu thực tập sinh thuộc diện tham gia
Nhiều người nhầm tưởng chỉ cần thấy chữ “hợp đồng thực tập” là đã an toàn, không cần đóng bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, cơ quan quản lý thường nhìn vào nội dung làm việc thực tế, không chỉ căn cứ tên giấy tờ.
| Bên đóng | Mức đóng | Chi tiết |
|---|---|---|
| Người sử dụng lao động | 21,5% | 17,5% BHXH, gồm 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất; 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; 0,5% vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; ngoài ra 3% BHYT và 1% BHTN |
| Người lao động | 10,5% | 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất; 1,5% BHYT; 1% BHTN |
| Tổng cộng | 32% | Trên tiền lương làm căn cứ đóng |
III. Khi nào thực tập sinh không thuộc diện đóng BHXH?
Thuận Thiên lưu ý: tên gọi hợp đồng không quyết định toàn bộ nghĩa vụ BHXH. Nhiều doanh nghiệp tiếp nhận sinh viên thực tập ngắn hạn thường bỏ qua điều này.
- Chỉ nhằm học việc, đào tạo, trải nghiệm.
- Không trả lương hoặc khoản hỗ trợ không mang bản chất tiền lương.
- Không có đủ dấu hiệu của quan hệ lao động như việc làm có trả công, có sự quản lý, điều hành, giám sát.
Ví dụ thực tế: Thực tập sinh ký thỏa thuận thực tập, chủ yếu đi theo để học hỏi, nhận trợ cấp hỗ trợ, không có lịch làm việc như nhân viên và không chịu quản lý lao động cố định thì không thuộc diện tham gia BHXH. Ngược lại, nếu có lương cố định, có lịch làm việc, báo cáo và giám sát như nhân viên thì thường được xác định là đang làm việc như người lao động và áp dụng mức đóng nêu trên.
IV. Lưu ý dễ sai và rủi ro chậm đóng
- Nhầm lẫn giữa tên gọi “hợp đồng thực tập” với bản chất quan hệ lao động.
- Có trả lương và quản lý như người lao động nhưng không tham gia BHXH.
- Xử lý toàn bộ thực tập sinh như nhau mà không rà từng trường hợp.
- Không cập nhật quy định mới có hiệu lực từ 01/7/2025.
Nếu thực tập sinh thuộc diện tham gia BHXH mà người sử dụng lao động chậm đóng hoặc trốn đóng thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền chậm đóng, còn phải nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp; đồng thời có thể bị xử phạt vi phạm hành chính và không được xét khen thưởng. Rủi ro này thường bị phát hiện khi cơ quan chức năng kiểm tra hồ sơ lao động.
Lưu ý quan trọng: Nếu bạn đang rà soát hồ sơ thực tập sinh, hãy kiểm tra ba điểm: có trả lương hay không, có sự quản lý như nhân viên hay không, và thời hạn thỏa thuận có từ đủ 01 tháng trở lên hay không. Chỉ cần một trong các điểm này thay đổi, cách xác định nghĩa vụ BHXH đã khác.
