Khoản giảm trừ gia cảnh là số tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Mức áp dụng mới nhất gồm hai phần: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.
Mức giảm trừ đang áp dụng: bản thân người nộp thuế 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm); mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng.
Mức cũ – 11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc – đã bị thay thế và không còn áp dụng từ ngày 01/01/2026.
I. Bảng tra cứu nhanh về khoản giảm trừ gia cảnh
| Nội dung | Mức áp dụng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bản thân người nộp thuế | 15,5 triệu đồng/tháng | Tương đương 186 triệu đồng/năm |
| Mỗi người phụ thuộc | 6,2 triệu đồng/tháng | Mỗi người phụ thuộc chỉ tính 1 lần cho 1 người nộp thuế |
| Đối tượng áp dụng | Cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công | Không áp dụng với cá nhân không cư trú |
II. Ai được áp dụng và ai được tính là người phụ thuộc?
1. Phạm vi áp dụng
Khoản giảm trừ này áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đây là khoản trừ trước khi tính thuế, nên việc xác định sai tình trạng cư trú sẽ khiến số thuế tính ra bị lệch ngay từ đầu.
2. Các nhóm người phụ thuộc thường gặp
- Con chưa thành niên.
- Con là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật, không có khả năng lao động.
- Con thành niên đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề, nếu không có thu nhập hoặc có thu nhập không vượt quá mức quy định.
- Vợ hoặc chồng không có khả năng lao động.
- Bố, mẹ đã hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động.
- Những người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng.
Với các trường hợp có điều kiện về thu nhập, ngưỡng thu nhập bình quân tháng không vượt quá 1 triệu đồng vẫn đang được áp dụng. Phần này thường được cơ quan thuế xem xét chặt chẽ, nhất là khi người phụ thuộc là con đã thành niên hoặc người thân khác ngoài cha mẹ, vợ chồng, con.
Ví dụ minh hoạ
Nếu hai vợ chồng cùng đi làm và cùng nuôi một con, thì một người con chỉ được đăng ký giảm trừ cho một người trong cùng kỳ tính thuế. Nhiều gia đình lầm tưởng mỗi người được tính một nửa hoặc có thể cùng kê khai để tăng số giảm trừ, nhưng thực tế không phải vậy.
III. Nguyên tắc tính và hồ sơ đăng ký
1. Nguyên tắc tính giảm trừ
Nếu một người đáp ứng điều kiện là người phụ thuộc thì chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong cùng kỳ tính thuế. Khi quyết toán, nếu có trùng đăng ký, hồ sơ rất dễ bị yêu cầu giải trình lại.
2. Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc
| Loại hồ sơ | Nội dung |
|---|---|
| Tờ khai đăng ký | Mẫu số 07/ĐK-NPT-TNCN ban hành kèm Thông tư 80/2021/TT-BTC |
| Hồ sơ chứng minh | Tùy từng đối tượng: giấy khai sinh, CCCD/CMND nếu có, giấy tờ chứng minh quan hệ, khuyết tật, học tập, thu nhập… |
| Trường hợp đặc thù | Có thể cần bản tự khai hoặc xác nhận của UBND cấp xã |
Một số hồ sơ hay bị bỏ sót là chứng từ chứng minh quan hệ nuôi dưỡng hoặc giấy tờ xác nhận học tập, khuyết tật, thu nhập. Việc đăng ký được nhưng nộp hồ sơ chứng minh chậm vẫn có rủi ro khi quyết toán.
IV. Thời hạn cần nhớ và lưu ý khi kê khai
Mốc thời gian quan trọng: hồ sơ chứng minh người phụ thuộc nộp chậm nhất sau 03 tháng kể từ ngày đăng ký.
- Đăng ký người phụ thuộc: chậm nhất trước thời hạn khai thuế hoặc quyết toán thuế.
- Trường hợp ủy quyền cho đơn vị chi trả: thông thường chậm nhất 31/3 năm sau.
- Trường hợp tự quyết toán: thông thường chậm nhất 30/4.
- Người phụ thuộc khác: chậm nhất 31/12 năm tính thuế.
- Hồ sơ chứng minh: chậm nhất sau 03 tháng kể từ ngày đăng ký.
Hiện chưa có quy định cụ thể về mức phạt riêng cho việc chậm đăng ký người phụ thuộc. Tuy nhiên, doanh nghiệp thường gặp vướng mắc ở đoạn này: đăng ký muộn hoặc thiếu hồ sơ sẽ ảnh hưởng đến việc tính giảm trừ khi quyết toán, đồng thời vi phạm về khai thuế có thể bị xem xét xử phạt theo quy định quản lý thuế.
Lưu ý quan trọng
- Không dùng mức cũ 11 triệu đồng/tháng và 4,4 triệu đồng/tháng để tính cho kỳ áp dụng mới.
- Không đăng ký trùng người phụ thuộc cho nhiều người nộp thuế.
- Kiểm tra kỹ hồ sơ chứng minh, nhất là với người phụ thuộc không sống cùng hoặc không phải con ruột.
- Ngưỡng thu nhập 1 triệu đồng/tháng đối với một số trường hợp người phụ thuộc vẫn là điểm cần rà soát trước khi kê khai.
