Có. Từ ngày 01/07/2025, người quản lý doanh nghiệp hoặc hợp tác xã không hưởng tiền lương vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Nhiều người lầm tưởng không có lương thì không phát sinh nghĩa vụ này. Thực tế, nhóm này tham gia theo diện riêng, không cần hợp đồng lao động. Tuy nhiên, nếu đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng thì không thuộc diện tham gia theo quy định này.
Mốc cần nhớ: áp dụng từ 01/07/2025.
Ngoại lệ cần kiểm tra ngay: đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Thông tin cần biết |
|---|---|
| Đối tượng | Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương |
| Có tham gia BHXH không | Có, thuộc diện BHXH bắt buộc |
| Có cần hợp đồng lao động không | Không, đây là diện tham gia riêng |
| Thời điểm áp dụng | Từ 01/07/2025 |
| Trường hợp không thuộc diện này | Đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng |
| Mức làm căn cứ đóng | Được lựa chọn, thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng |
| Phương thức đóng | Đóng hằng tháng, 03 tháng một lần hoặc 06 tháng một lần |
| Nơi đóng | Đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH hoặc đóng qua doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nơi đang quản lý |
| Hạn nộp hồ sơ | Trong 30 ngày kể từ ngày thuộc đối tượng tham gia |
| Lãi chậm đóng | 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng |
II. Cách hiểu đúng để tránh làm sai hồ sơ
1. Nhóm nào thường bị bỏ sót
Phần này hay bị bỏ sót ở các doanh nghiệp có giám đốc, chủ sở hữu hoặc thành viên Hội đồng quản trị không nhận lương nhưng vẫn trực tiếp giữ chức danh quản lý. Thuận Thiên gặp khá nhiều hồ sơ bị vướng ngay từ đầu vì đơn vị cho rằng không trả lương thì không cần báo tăng BHXH.
Những người dễ rơi vào diện này gồm:
- Người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương.
- Kiểm soát viên.
- Người đại diện phần vốn nhà nước.
- Người đại diện phần vốn của doanh nghiệp.
- Thành viên Hội đồng quản trị.
- Tổng giám đốc, Giám đốc.
- Thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên.
- Các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không hưởng tiền lương.
2. Mức đóng và cách đóng
Người thuộc diện này được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng. Khung lựa chọn được xác định như sau:
| Tiêu chí | Cách xác định |
|---|---|
| Mức thấp nhất | Bằng mức tham chiếu |
| Mức cao nhất | Bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng |
| Phần trách nhiệm đóng | Người quản lý không hưởng lương tự đóng toàn bộ phần thuộc trách nhiệm đóng của mình trên mức tiền lương đã lựa chọn |
Lưu ý thực tế: chọn mức đóng không nằm trong khung luật định hoặc không theo dõi lại khi có thay đổi về mức tham chiếu.
3. Đóng qua đâu và theo chu kỳ nào
Người tham gia có thể:
- Đóng trực tiếp cho cơ quan BHXH.
- Đóng qua doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã nơi đang tham gia quản lý.
Chu kỳ đóng được tách riêng:
- Đóng hằng tháng.
- Đóng 03 tháng một lần.
- Đóng 06 tháng một lần.
Nếu đóng qua đơn vị, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã có trách nhiệm kê khai, nộp theo đúng phương thức luật định. Nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm khi dùng chung cách theo dõi với lao động hưởng lương.
III. Hồ sơ, thời hạn và trường hợp đặc biệt
1. Hồ sơ đăng ký tham gia
Khi đăng ký tham gia BHXH cho nhóm không hưởng lương, hồ sơ thường gồm:
- Lập hồ sơ 604 để cấp mã đơn vị riêng.
- Kê khai báo tăng bằng các mẫu TK3-TS, D02-TS, TK1-TS.
- Có thể kèm văn bản bổ nhiệm hoặc quyết định chức danh và xác nhận không hưởng lương.
Yếu tố thường bị bỏ sót: phải lập mã đơn vị riêng, không dùng chung mã chính. Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn này nên hồ sơ dễ bị từ chối hoặc phải làm lại.
2. Thời hạn nộp và rủi ro chậm đóng
| Nội dung | Mốc cần nhớ |
|---|---|
| Thời hạn nộp hồ sơ tham gia | 30 ngày kể từ ngày thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc |
| Thời hạn đóng tiền | Chậm nhất là ngày cuối tháng tiếp theo hoặc theo chu kỳ đóng đã chọn |
| Lãi chậm đóng | 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng |
Điểm dễ bị truy thu: chậm nộp hồ sơ, chậm đóng tiền, báo tăng sai mã đơn vị hoặc sai thông tin cá nhân.
3. Nếu đồng thời thuộc nhiều diện tham gia
Nếu một người vừa là người quản lý doanh nghiệp hoặc hợp tác xã không hưởng tiền lương, vừa thuộc một đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác, việc tham gia sẽ xác định theo thứ tự ưu tiên do luật quy định. Nếu đồng thời thuộc điểm i và điểm n khoản 1 Điều 2 thì áp dụng theo quy tắc ưu tiên của khoản 5 Điều 2.
Ví dụ thực tế
Giám đốc công ty TNHH một thành viên là chủ sở hữu, không hưởng lương từ 01/07/2025, vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và được chọn mức đóng từ mức tham chiếu đến 20 lần mức tham chiếu.
Một thành viên Hội đồng quản trị công ty cổ phần không nhận lương nhưng nhận cổ tức vẫn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Khi rà soát hồ sơ, nhóm này thường bị hỏi đầu tiên vì đơn vị hay nhầm giữa cổ tức và tiền lương.
Lưu ý quan trọng:
- Kiểm tra đúng tình trạng không hưởng lương và đúng chức danh quản lý.
- Không dùng chung mã đơn vị với nhóm lao động thông thường.
- Tách báo cáo theo đúng mã và bảo đảm thông tin cá nhân chính xác.
- Không bỏ qua trường hợp đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng.
- Thông tin về tỷ lệ 29,5% chỉ là dữ kiện thực tiễn được ghi nhận, không dùng để thay thế căn cứ luật trong hồ sơ áp dụng.
