Người lao động không có cơ chế tự giảm tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc xuống thấp hơn mức luật quy định. Với nhóm áp dụng thông thường, mức đóng là 8% tiền lương làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Điểm này dễ bị hiểu nhầm thành “xin giảm mức đóng”, nhưng thực tế không phải vậy.
Trường hợp người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH, trừ khi hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng với căn cứ đóng bằng tháng gần nhất. Đây là trường hợp không phải đóng trong tháng, không phải giảm tỷ lệ đóng.
Mức thường gặp: 8% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
Mốc dễ nhầm: không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì có thể không phải đóng BHXH tháng đó.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách hiểu đúng |
|---|---|
| Người lao động muốn đóng thấp hơn 8% | Không có cơ chế tự chọn mức thấp hơn nếu đang thuộc nhóm áp dụng mức đóng thông thường |
| Nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng | Tháng đó không phải đóng BHXH, trừ trường hợp hai bên thỏa thuận tiếp tục đóng |
| Có nhiều mức đóng khác nhau trong luật | Là do khác nhóm đối tượng, không phải cùng một người lao động được xin giảm mức đóng |
| Doanh nghiệp gặp khó khăn | Có thể được xem xét tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong thời hạn nhất định, sau đó đóng bù; đây không phải quyền riêng của người lao động để xin giảm tỷ lệ |
II. Vì sao không được hiểu là “giảm mức đóng”?
1. Mức 8% là mức theo luật cho nhóm thông thường
Người lao động thuộc diện áp dụng thông thường đóng 8% tiền lương làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Thuận Thiên lưu ý: luật có thể quy định nhiều mức đóng khác nhau, nhưng đó là do khác nhóm đối tượng, không phải một người đang thuộc nhóm 8% rồi tự chọn đóng thấp hơn.
2. Không đóng trong tháng khác với giảm tỷ lệ đóng
Trường hợp này cần lưu ý: nếu người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì tháng đó không phải đóng BHXH, trừ trường hợp người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận tiếp tục đóng với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng BHXH của tháng gần nhất.
Nói ngắn gọn, đây là trường hợp không phát sinh đóng trong tháng, chứ không phải đang đóng 8% rồi được giảm xuống 6% hay 5%.
Ví dụ thực tế
Người lao động nghỉ không lương 15 ngày làm việc trong tháng, ví dụ tháng đó có 24 ngày làm việc, thì tháng này không phải đóng BHXH. Thời gian nghỉ này không được tính vào quá trình tham gia BHXH, trừ nghỉ thai sản. Từ thời điểm quy định mới có hiệu lực, hai bên có thể thỏa thuận để tiếp tục đóng.
III. Những trường hợp dễ nhầm trên thực tế
1. Có nhiều mức đóng nhưng không có nghĩa là được xin giảm
Một số đối tượng đặc biệt có mức đóng 22% hoặc 25% tùy trường hợp. Đây là cách luật phân theo nhóm tham gia, không phải cơ chế cho cùng một người lao động lựa chọn mức thấp hơn mức đang áp dụng.
2. Dễ sai ở căn cứ tiền lương đóng BHXH
Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là tiền lương tháng, gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Doanh nghiệp thường gặp sai sót khi xác định khoản nào tính vào căn cứ đóng, dẫn đến đóng thiếu hoặc báo sai mức.
Lưu ý quan trọng
- Không nên nhầm giữa giảm tỷ lệ đóng và không phải đóng trong tháng.
- Khi người lao động nghỉ dài ngày không hưởng lương, cần rà soát rõ có hay không thỏa thuận tiếp tục đóng.
- Lỗi thường gặp là đóng sai mức lương làm căn cứ, báo giảm muộn, hoặc không xử lý hồ sơ kịp khi người lao động nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên.
IV. Trường hợp doanh nghiệp khó khăn có liên quan gì không?
Nếu người sử dụng lao động gặp khó khăn, phải tạm dừng sản xuất kinh doanh và đáp ứng điều kiện luật định thì có thể được xem xét tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất trong một thời hạn nhất định, sau đó đóng bù. Đây là cơ chế quản lý đóng áp dụng theo điều kiện luật định, không phải quyền để người lao động tự đề nghị giảm tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc cho riêng mình.
