Nếu cá nhân đã tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) ở nơi khác thì việc có phải đóng thêm khi nhận khoán dịch vụ sẽ phụ thuộc vào bản chất thực tế của công việc và loại hợp đồng đã ký, không phụ thuộc đơn thuần vào việc đã đóng BHXH ở đâu.
I. Nguyên tắc xác định nghĩa vụ đóng BHXH cho hợp đồng khoán
Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019 và Luật BHXH 2024, nghĩa vụ đóng BHXH được quyết định dựa trên bản chất mối quan hệ công việc, không phải tên gọi hợp đồng.
- Hợp đồng khoán dịch vụ hợp pháp (dân sự): Áp dụng cho công việc mang tính thời vụ, không thường xuyên và người nhận khoán tự chủ về quy trình, thời gian làm việc. Trong trường hợp này, cá nhân và doanh nghiệp không phải đóng BHXH bắt buộc.
- Hợp đồng khoán “núp bóng” quan hệ lao động: Nếu công việc thực chất là ổn định, lặp lại thường xuyên và chịu sự quản lý của doanh nghiệp thì bị xem là lao động trá hình. Khi đó, doanh nghiệp bắt buộc phải đóng BHXH cho cá nhân, kể cả khi đã đóng ở nơi khác.
II. Các trường hợp cụ thể
- Không phải đóng thêm BHXH khi:
- Cá nhân đang tham gia BHXH bắt buộc tại đơn vị khác.
- Ký hợp đồng khoán dịch vụ hợp pháp, đúng bản chất công việc thời vụ, không thường xuyên.
- Vẫn phải đóng thêm BHXH khi:
- Cá nhân ký hợp đồng khoán nhưng công việc thực tế là ổn định, thường xuyên, có yếu tố quan hệ lao động.
- Hợp đồng này bị xem là “núp bóng” và doanh nghiệp phải đóng BHXH cho cá nhân đó.
Ví dụ thực tế
Chị An đang đóng BHXH bắt buộc tại Công ty A. Đồng thời, chị ký hợp đồng khoán với Công ty B, thu nhập 10 triệu đồng/tháng.
- Trường hợp 1: Công việc thiết kế một bộ nhận diện thương hiệu cho dự án của Công ty B, kéo dài 2 tháng (thời vụ, không lặp lại) → Không phải đóng thêm BHXH tại Công ty B.
- Trường hợp 2: Công việc quản trị fanpage, đăng bài hàng ngày theo lịch Công ty B (ổn định, thường xuyên) → Bị xem là “núp bóng”, Công ty B phải đóng BHXH cho chị An trên khoản thu nhập này.
Lưu ý quan trọng
- Nghĩa vụ thuế TNCN: Dù có phải đóng BHXH hay không, thu nhập từ hợp đồng khoán từ 2 triệu đồng/tháng trở lên vẫn bị khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi chi trả.
- Luật BHXH 2024: Các quy định mới siết chặt xác định đối tượng tham gia BHXH với hợp đồng linh hoạt sẽ có hiệu lực từ 01/07/2025.
- Rủi ro cho doanh nghiệp: Cơ quan BHXH có quyền thanh tra, kiểm tra bản chất công việc; nếu phát hiện dùng hợp đồng khoán để trốn đóng BHXH, doanh nghiệp sẽ bị truy thu và xử phạt.
- Từ 01/07/2025: Hợp đồng khoán dịch vụ ≥1 tháng + có yếu tố quản lý/giám sát → Phải đóng BHXH
- Người đã đóng BHXH bắt buộc ở nơi khác + nhận khoán → KHÔNG phải đóng thêm
