Hợp đồng đã ký có thể điều chỉnh thuế suất VAT hiệu lực từ ngày ký không?

Không. Thuế suất GTGT không được xác định theo ngày ký hợp đồng mà theo thời điểm chuyển giao hàng hóa, hoàn thành dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn theo từng trường hợp. Vì vậy, hợp đồng đã ký trước đó dù có ghi mức thuế suất cụ thể cũng không làm phát sinh việc điều chỉnh thuế suất VAT hồi tố từ ngày ký. Doanh nghiệp dễ nhầm lẫn khi cho rằng chỉ cần ký phụ lục là có thể đổi mức thuế từ thời điểm ký hợp đồng gốc.

I. Bảng tra cứu nhanh

Điểm quyết định không nằm ở ngày ký hợp đồng, mà nằm ở thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế và việc hàng hóa, dịch vụ có thuộc diện được giảm thuế hay không.

II. Bản chất của việc điều chỉnh thuế suất trong hợp đồng

1. Vì sao không thể lấy ngày ký hợp đồng làm mốc áp thuế

Thuế suất GTGT được xác định theo thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế. Với hàng hóa, đó thường là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng, hoặc thời điểm lập hóa đơn. Với dịch vụ, đó là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc thời điểm lập hóa đơn.

Ngày giao hàng, ngày nghiệm thu, ngày hoàn thành dịch vụ và ngày xuất hóa đơn là những mốc thời gian được cơ quan thuế đặc biệt quan tâm. Nhiều doanh nghiệp chỉ căn cứ vào ngày ký hợp đồng mà quên mất thời điểm thực tế phát sinh nghĩa vụ thuế.

2. Ký phụ lục hợp đồng thì có tác dụng gì

Các bên vẫn có thể ký phụ lục để điều chỉnh:

• Thuế suất ghi trong hợp đồng
• Giá chưa thuế
• Tiền thuế GTGT
• Tổng giá trị thanh toán

Tuy nhiên, phụ lục hợp đồng chủ yếu xử lý quan hệ dân sự và thanh toán giữa các bên, chứ không tự làm thay đổi thời điểm xác định thuế GTGT. Hiệu lực điều chỉnh thường tính theo ngày ký phụ lục hoặc ngày thỏa thuận, không mặc nhiên quay ngược để sửa nghĩa vụ thuế đã phát sinh.

III. Trường hợp áp dụng mức 8%

1. Khi nào được áp dụng

Nếu hàng hóa, dịch vụ thuộc diện được giảm thuế và nghĩa vụ thuế phát sinh trong khoảng từ ngày 01/07/2025 đến hết ngày 31/12/2026, thì áp dụng mức 8%.

Từ ngày 01/07/2025 đến hết ngày 31/12/2026: chính sách giảm 2% thuế suất GTGT xuống còn 8% áp dụng cho các nhóm hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi được giảm.

2. Khi nào không áp dụng

Nếu hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục loại trừ hoặc không đáp ứng điều kiện của chính sách giảm thuế, thì không áp dụng mức 8%. Một số đơn vị thấy hợp đồng phát sinh trong giai đoạn giảm thuế là tự áp 8% mà không kiểm tra đối tượng hàng hóa, dịch vụ có thuộc diện giảm hay không.

Ví dụ thực tế

Hợp đồng ký trước ngày 01/07/2025 nhưng đến sau ngày này mới giao hàng hoặc hoàn thành dịch vụ và lập hóa đơn. Khi đó, thuế suất được xem theo thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế thực tế. Nếu hàng hóa, dịch vụ thuộc diện giảm, có thể áp dụng 8%; nếu không thuộc diện giảm, áp dụng theo thuế suất tương ứng.

IV. Cách xử lý hồ sơ để tránh sai thuế suất

1. Nếu hóa đơn chưa lập

Xuất hóa đơn theo thuế suất đúng tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế. Cần lưu ý rằng hợp đồng đã ghi sẵn mức thuế suất nhưng thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế mới là căn cứ quyết định.

2. Nếu hóa đơn đã lập nhưng áp sai thuế suất

Người bán và người mua cần lập biên bản hoặc có thỏa thuận bằng văn bản ghi rõ sai sót, sau đó người bán lập hóa đơn điều chỉnh. Hồ sơ điều chỉnh cần đầy đủ và ngày chứng từ phải khớp với thời điểm phát sinh sai sót.

Lưu ý quan trọng

• Không nên dùng ngày ký hợp đồng làm căn cứ duy nhất để xác định thuế suất GTGT.
• Cần kiểm tra đồng thời ngày giao hàng, ngày nghiệm thu, ngày hoàn thành dịch vụ, ngày lập hóa đơn.
• Nếu có thay đổi thuế suất trong quá trình thực hiện hợp đồng, nên rà lại toàn bộ phụ lục hợp đồng, hóa đơn, biên bản điều chỉnh.
• Rủi ro lớn nhất không nằm ở việc sửa hợp đồng, mà ở việc hóa đơn và thời điểm tính thuế không khớp nhau.

Như vậy, hợp đồng đã ký có thể được điều chỉnh bằng phụ lục để phù hợp với quy định hiện hành, nhưng không thể điều chỉnh hồi tố thuế suất VAT từ ngày ký hợp đồng gốc.