Không có mốc đóng BHXH bắt buộc tối thiểu kiểu đủ vài tháng hay vài năm mới được hưởng chế độ ốm đau. Chỉ cần người lao động đang thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và nghỉ việc đúng trường hợp luật định thì có thể được giải quyết chế độ.
Điểm nhiều người hay nhầm là thời gian đã đóng BHXH không quyết định có được hưởng hay không, mà chủ yếu ảnh hưởng đến số ngày nghỉ hưởng tối đa trong năm và mức hưởng khi điều trị bệnh dài ngày.
Điểm cần nhớ: đang tham gia BHXH bắt buộc và nghỉ đúng trường hợp luật định thì được xem xét hưởng chế độ ốm đau; số ngày hưởng tối đa mới là phần phụ thuộc vào thời gian đã đóng BHXH.
I. Bảng tra cứu nhanh thời gian đóng BHXH và số ngày hưởng ốm đau
Nhiều người cho rằng cần đóng BHXH bao lâu mới được hưởng ốm đau. Tuy nhiên, thực tế không có điều kiện đóng tối thiểu để phát sinh quyền hưởng chế độ ốm đau.
| Điều kiện làm việc | Thời gian đã đóng BHXH bắt buộc | Số ngày nghỉ hưởng tối đa trong năm |
|---|---|---|
| Làm việc trong điều kiện bình thường | Dưới 15 năm | 30 ngày/năm |
| Làm việc trong điều kiện bình thường | Từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm | 40 ngày/năm |
| Làm việc trong điều kiện bình thường | Từ đủ 30 năm trở lên | 60 ngày/năm |
| Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn | Dưới 15 năm | 40 ngày/năm |
| Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn | Từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm | 50 ngày/năm |
| Làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn | Từ đủ 30 năm trở lên | 70 ngày/năm |
Thời gian này được tính theo ngày làm việc, không kể ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
II. Những trường hợp được hưởng chế độ ốm đau
Không phải cứ nghỉ bệnh là tự động được thanh toán. Người lao động đang tham gia BHXH bắt buộc được hưởng chế độ ốm đau khi nghỉ việc thuộc một trong các trường hợp sau:
- Ốm đau hoặc bệnh không phải là tai nạn lao động.
- Tai nạn không phải tai nạn lao động.
- Tai nạn giao thông trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc từ nơi làm việc về nơi ở theo tuyến đường hợp lý.
- Hiến hoặc ghép mô, bộ phận cơ thể người.
- Chăm sóc con dưới 7 tuổi bị ốm đau.
Các trường hợp không được hưởng gồm:
- Tự gây thương tích hoặc tự gây tổn hại cho sức khỏe của mình.
- Sử dụng ma túy, tiền chất ma túy trái quy định của pháp luật, trừ trường hợp sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, tiền chất thuốc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
- Thời gian nghỉ việc trùng với thời gian nghỉ phép năm, nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương, nghỉ hưởng chế độ thai sản theo pháp luật về BHXH.
Ví dụ thực tế
Một lao động mới tham gia BHXH bắt buộc, nếu đang đóng BHXH và có giấy tờ nghỉ việc đúng trường hợp ốm đau theo quy định thì vẫn được xem xét hưởng chế độ. Điểm dễ nhầm: nếu thời gian nghỉ trùng với nghỉ không lương hoặc nghỉ phép năm, phần trùng đó không thuộc diện hưởng chế độ ốm đau.
III. Bệnh cần chữa trị dài ngày và mức hưởng
1. Trường hợp bệnh cần chữa trị dài ngày
Nếu đã hết thời gian hưởng tối đa trong năm nêu trên mà người lao động vẫn tiếp tục điều trị, thì trường hợp mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày sẽ được hưởng tiếp chế độ ốm đau theo mức tương ứng. Một điểm cần nhớ: ngoài số ngày hưởng tối đa trong năm, người lao động mắc bệnh dài ngày còn được hưởng tiếp chế độ ốm đau.
2. Mức hưởng trợ cấp ốm đau
Mức hưởng trợ cấp ốm đau thông thường là 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
Đối với trường hợp tiếp tục điều trị bệnh cần chữa trị dài ngày sau khi đã hết thời gian hưởng tối đa trong năm, mức hưởng được tính theo thời gian đã đóng BHXH bắt buộc:
| Thời gian đã đóng BHXH bắt buộc | Mức hưởng khi tiếp tục điều trị dài ngày |
|---|---|
| Dưới 15 năm | 50% |
| Từ đủ 15 năm đến dưới 30 năm | 55% |
| Từ đủ 30 năm trở lên | 65% |
Trường hợp nghỉ hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày:
- Dưới nửa ngày được tính là nửa ngày.
- Từ nửa ngày đến dưới một ngày được tính là một ngày.
Mốc số liệu quan trọng: mức hưởng thông thường là 75%; mức hưởng khi tiếp tục điều trị bệnh dài ngày sau thời gian tối đa trong năm là 50%, 55% hoặc 65% tùy thời gian đã đóng BHXH bắt buộc.
Lưu ý quan trọng
Câu hỏi “đóng bao lâu thì được hưởng” thường bị hiểu thành điều kiện tối thiểu để phát sinh quyền lợi, nhưng với chế độ ốm đau, trọng tâm nằm ở việc đang tham gia BHXH bắt buộc và nghỉ đúng trường hợp. Còn số năm đã đóng BHXH chủ yếu dùng để xác định số ngày nghỉ hưởng tối đa trong năm và mức hưởng khi điều trị dài ngày.
IV. Hướng dẫn thực hiện theo quy định chi tiết
Thông tư 12/2025/TT-BNV hướng dẫn chi tiết việc xác định trường hợp hưởng, thời gian hưởng chế độ ốm đau, bao gồm cả bệnh dài ngày, và cách tính trợ cấp theo Luật BHXH. Thời gian tối đa hưởng trong năm không phụ thuộc thời điểm bắt đầu tham gia BHXH – đây là điểm dễ nhầm trong hồ sơ.
