Người lao động có thể hưởng BHXH một lần khi đã chấm dứt tham gia BHXH, ra nước ngoài để định cư thực sự và có đề nghị hưởng. Trường hợp này là diện đặc biệt, không phải chờ đủ 12 tháng như nghỉ việc thông thường.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện hưởng
| Nội dung | Áp dụng |
|---|---|
| Đối tượng | Người lao động thuộc diện tham gia BHXH theo luật |
| Điều kiện chính | Đã chấm dứt tham gia BHXH + có đơn đề nghị + có giấy tờ chứng minh định cư ở nước ngoài |
| Trường hợp được xem xét | Ra nước ngoài để định cư thực sự |
| Trường hợp không thuộc diện này | Xuất cảnh tạm thời, đi lao động ở nước ngoài, du học hoặc cư trú không mang tính định cư |
| Thời điểm hưởng | Được rút ngay, không chờ đủ 12 tháng như trường hợp nghỉ việc thông thường |
Nhiều người lầm tưởng rằng cứ xuất cảnh ra nước ngoài là được rút BHXH một lần. Thực tế, cơ quan tiếp nhận xem xét kỹ mục đích xuất cảnh là định cư hay chỉ tạm thời.
II. Hồ sơ cần chuẩn bị
1. Hồ sơ cơ bản
- Sổ BHXH
- Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần theo Mẫu số 14-HSB
2. Giấy tờ chứng minh định cư ở nước ngoài
Hồ sơ phần này cần tách riêng, không nên gộp chung. Thuận Thiên lưu ý: giấy tờ dùng loại nào tùy hồ sơ thực tế, nhưng phải thể hiện được mục đích là định cư, không phải xuất cảnh tạm thời.
- Bản sao giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc thôi quốc tịch Việt Nam; hoặc
- Bản dịch tiếng Việt được chứng thực hoặc công chứng của một trong các giấy tờ chứng minh định cư ở nước ngoài, như:
- Hộ chiếu do nước ngoài cấp
- Thị thực do cơ quan nước ngoài có thẩm quyền cấp có xác nhận cho phép nhập cảnh với lý do định cư ở nước ngoài
- Giấy tờ xác nhận đang làm thủ tục nhập quốc tịch nước ngoài
- Giấy tờ xác nhận hoặc thẻ thường trú, cư trú có thời hạn từ 5 năm trở lên do cơ quan nước ngoài có thẩm quyền cấp
Ví dụ thực tế
Một hồ sơ có visa đi học hoặc giấy tờ đi làm việc có thời hạn thường dễ bị hiểu là xuất cảnh có thời hạn. Người nộp thường chỉ mang vé máy bay hoặc giấy cư trú, nhưng chưa thể hiện rõ mục đích định cư.
III. Thời hạn giải quyết và phạm vi áp dụng
1. Thời hạn giải quyết hồ sơ
Nếu nộp đủ hồ sơ hợp lệ, trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và tổ chức chi trả BHXH một lần. Nếu chưa giải quyết, cơ quan BHXH sẽ trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Thời hạn giải quyết là 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
2. Phạm vi áp dụng
Quy định này áp dụng cho người lao động thuộc diện tham gia BHXH theo luật. Với giai đoạn từ 01/7/2025 trở đi, căn cứ ưu tiên là Luật Bảo hiểm xã hội 2024, số 41/2024/QH15. Thông tin cũ đôi khi ghi nhầm số hiệu luật.
Lưu ý quan trọng
Luật BHXH cũ chủ yếu có giá trị đối chiếu nội dung tương đồng hoặc tham chiếu lịch sử. Khi làm hồ sơ, nên ưu tiên căn cứ đang có hiệu lực để tránh lệch ngay từ phần chuẩn bị giấy tờ.
IV. Mức hưởng BHXH một lần
Mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đã đóng BHXH và mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH theo công thức luật định. Việc ra nước ngoài định cư không làm thay đổi cách tính mức hưởng; đây chỉ là căn cứ để phát sinh quyền hưởng BHXH một lần.
Nhiều người chỉ quan tâm điều kiện rút mà quên kiểm tra quá trình đóng BHXH, trong khi thời gian đóng lẻ theo tháng vẫn được xử lý theo quy định cụ thể. Nếu tự chuẩn bị hồ sơ, nên rà lại sổ BHXH trước khi nộp để tránh phải bổ sung sau.
