Nếu khi nghỉ việc bạn chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, chưa thuộc trường hợp hưởng BHXH một lần hoặc chưa hưởng trợ cấp hằng tháng, thì thời gian đã đóng BHXH sẽ được bảo lưu. Chỉ khi rơi vào đúng các trường hợp luật cho phép mới có thể nhận BHXH một lần; còn lại sẽ chuyển sang cơ chế bảo lưu để tính cho chế độ sau.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tình huống | Hướng xử lý |
|---|---|
| Nghỉ việc nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu theo Điều 64, Điều 65; chưa hưởng BHXH một lần theo Điều 70; chưa hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 | Bảo lưu thời gian đóng BHXH |
| Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH | Có thể hưởng BHXH một lần nếu đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị |
| Ra nước ngoài để định cư | Có thể hưởng BHXH một lần nếu đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị |
| Mắc ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS | Có thể hưởng BHXH một lần nếu đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị |
| Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng | Có thể hưởng BHXH một lần nếu đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị |
| Có thời gian đóng BHXH trước 01/7/2025, sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và thời gian đóng chưa đủ 20 năm | Có thể hưởng BHXH một lần theo diện chuyển tiếp |
| Thiếu một trong các điều kiện nêu trên | Bảo lưu thời gian đóng BHXH |
Từ 01/7/2025, việc nhận BHXH một lần chỉ áp dụng trong các trường hợp cụ thể. Nếu không thuộc nhóm này, thời gian đóng sẽ được bảo lưu.
II. Khi nào thời gian đóng BHXH được bảo lưu?
Nhiều người sau khi nghỉ việc thường nghĩ cứ dừng đóng là có thể rút ngay. Tuy nhiên, luật quy định bảo lưu là cơ chế áp dụng thông thường, còn hưởng một lần là trường hợp có điều kiện.
Cụ thể: nếu người lao động nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu, đồng thời chưa thuộc diện hưởng BHXH một lần và chưa hưởng trợ cấp hằng tháng, thì thời gian đã đóng sẽ được giữ lại để cộng dồn sau.
Ví dụ minh họa: Một người nghỉ việc, chưa đến tuổi hưởng lương hưu, không ra nước ngoài định cư, không mắc bệnh thuộc diện nêu trong luật, cũng không thuộc trường hợp chuyển tiếp đủ điều kiện rút một lần. Trường hợp này sẽ được bảo lưu thời gian đóng BHXH.
III. Các trường hợp được hưởng BHXH một lần
1. Nhóm trường hợp đặc biệt
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc một trong các bệnh: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
2. Nhóm có thời gian đóng trước 01/7/2025
Nếu đã có thời gian đóng BHXH trước 01/7/2025, vẫn có thể nhận BHXH một lần theo quy định chuyển tiếp, nhưng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Đã chấm dứt tham gia BHXH;
- Sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc;
- Không tham gia BHXH tự nguyện;
- Thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm.
Chỉ cần thiếu một điều kiện trong chuỗi này, hồ sơ sẽ không được giải quyết theo diện rút một lần chuyển tiếp, mà phải chuyển sang bảo lưu thời gian đóng.
Lưu ý: Nếu người lao động vừa đủ điều kiện hưởng lương hưu vừa đủ điều kiện hưởng BHXH một lần, luật cho phép lựa chọn hình thức hưởng.
IV. Những điểm cần nhớ
- Không phải cứ nghỉ việc là được rút BHXH một lần.
- Bảo lưu là hướng xử lý áp dụng khi chưa đủ điều kiện nhận chế độ ngay.
- Người tham gia BHXH từ 01/7/2025 trở đi về nguyên tắc sẽ bảo lưu khi nghỉ việc, trừ khi thuộc các trường hợp tại khoản 1 Điều 70.
- Người đã có thời gian đóng trước 01/7/2025 cần rà soát kỹ điều kiện chuyển tiếp, đặc biệt là mốc 12 tháng và điều kiện chưa đủ 20 năm.
Nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ, Thuận Thiên khuyến nghị đối chiếu từng điều kiện theo đúng nhóm trường hợp của mình trước khi quyết định nhận một lần hay tiếp tục bảo lưu. Nhầm lẫn ở bước này rất dễ khiến hồ sơ đi sai hướng ngay từ đầu.
