Không phải ai cũng có thể đứng tên thành lập hộ kinh doanh. Nhóm thường bị loại ngay từ đầu là người chưa thành niên; người bị hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc; người đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định. Các trường hợp khác theo quy định pháp luật có liên quan cũng thuộc diện này.
I. Bảng tra cứu nhanh đối tượng không được đăng ký hộ kinh doanh
| Nhóm đối tượng | Trường hợp cụ thể |
|---|---|
| Nhóm chưa đủ điều kiện về năng lực hành vi | Người chưa thành niên; người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi |
| Nhóm đang vướng xử lý hình sự hoặc biện pháp bắt buộc | Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; bị tạm giam; đang chấp hành hình phạt tù; đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc; đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở giáo dục bắt buộc |
| Nhóm bị hạn chế theo quyết định của Tòa án | Người đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định |
| Nhóm khác theo pháp luật liên quan | Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật có liên quan |
Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mới có quyền thành lập hộ kinh doanh, trừ các trường hợp bị loại trừ nêu trên.
II. Những điểm dễ nhầm khi đứng tên hộ kinh doanh
1. Việc không đăng ký hộ kinh doanh không đồng nghĩa với việc bị cấm thành lập
Trong thực tế, một số trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh nhưng không thuộc nhóm bị cấm thành lập.
- Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối
- Người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến
- Kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ
- Làm dịch vụ có thu nhập thấp
Các trường hợp này được miễn đăng ký, trừ khi kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nhiều người nhầm lẫn giữa miễn đăng ký và bị cấm đăng ký.
2. Mỗi cá nhân chỉ đăng ký một hộ kinh doanh trên toàn quốc
Cá nhân, thành viên hộ gia đình chỉ được đăng ký một hộ kinh doanh trong phạm vi toàn quốc. Tuy vậy, vẫn có thể góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trong doanh nghiệp với tư cách cá nhân.
Một người đã đứng tên hộ kinh doanh nhưng vẫn nộp hồ sơ đăng ký thêm hộ khác. Hồ sơ thường bị vướng ở bước rà soát thông tin đăng ký.
3. Trường hợp hộ gia đình cùng đăng ký
Nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký thành lập thì các thành viên cần ủy quyền bằng văn bản cho một thành viên làm người đại diện hộ kinh doanh.
Lưu ý quan trọng
Văn bản ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh không có nội dung yêu cầu phải công chứng hoặc chứng thực. Phần này hay bị bỏ sót khi chuẩn bị hồ sơ vì nhiều người nhầm với một số thủ tục ủy quyền khác.
III. Lưu ý về cơ quan đăng ký hộ kinh doanh
Từ 01/07/2025, nhiệm vụ, thẩm quyền đăng ký hộ kinh doanh của Phòng Tài chính – Kế hoạch cấp huyện được giao cho cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức hành chính do UBND cấp xã giao thực hiện.
Đây là thay đổi về cơ quan thực hiện thủ tục, không làm thay đổi các nhóm đối tượng bị cấm hoặc không đủ điều kiện để thành lập hộ kinh doanh.
Ví dụ thực tế
Một người đang trong thời gian bị Tòa án cấm hành nghề vẫn nộp hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh đúng nơi có thẩm quyền mới. Trường hợp này, việc đổi cơ quan tiếp nhận hồ sơ không làm thay đổi điều kiện được đứng tên đăng ký.
