Có. Khi người đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng lương hưu qua đời, thân nhân hoặc người lo mai táng có thể được nhận trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất hằng tháng hoặc trợ cấp tuất một lần tùy theo từng trường hợp. Lưu ý là không phải mọi thân nhân đều tự động được hưởng tuất hằng tháng; cơ quan bảo hiểm xã hội sẽ xem xét điều kiện cụ thể của từng nhóm thân nhân và loại trợ cấp tương ứng.
Các mức đang áp dụng theo mức tham chiếu hiện tương ứng 2,34 triệu đồng:
Trợ cấp mai táng: 23,4 triệu đồng
Tuất hằng tháng: 1,17 triệu đồng/tháng hoặc 1,638 triệu đồng/tháng
Hồ sơ thường nộp trong 90 ngày, thời hạn giải quyết là 15 ngày.
I. Bảng tra cứu nhanh quyền lợi thân nhân
| Nội dung | Mức hưởng/Cách hưởng | Lưu ý thực tế |
|---|---|---|
| Trợ cấp mai táng | 10 lần mức tham chiếu tại tháng người hưởng lương hưu mất | Chi trả cho người trực tiếp lo mai táng, không mặc nhiên chia cho toàn bộ thân nhân |
| Trợ cấp tuất hằng tháng | Mỗi thân nhân hưởng 50% mức tham chiếu; nếu không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì 70% mức tham chiếu | Tối đa 04 thân nhân; áp dụng khi đúng điều kiện luật định |
| Trợ cấp tuất một lần | Tính theo mức trợ cấp tuất cho mỗi năm đóng BHXH x số năm đóng BHXH của người mất | Không thấp hơn 03 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH |
II. Thân nhân được hưởng những khoản nào?
1. Trợ cấp mai táng
Khi người đang hưởng hoặc tạm dừng hưởng lương hưu qua đời, người hoặc tổ chức đứng ra lo mai táng sẽ nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu tại tháng người đó mất.
Mức hiện hành tương đương 23,4 triệu đồng. Thực tế, khoản này thường bị bỏ sót vì nhiều gia đình nhầm tưởng được chia đều cho thân nhân, trong khi chỉ chi trả cho người trực tiếp lo mai táng.
2. Trợ cấp tuất hằng tháng
Đây là khoản dễ gây nhầm lẫn vì không phải mọi thân nhân đều được hưởng. Việc xét hưởng dựa trên từng nhóm đối tượng và điều kiện cụ thể.
- Con: được hưởng khi chưa đủ 18 tuổi; hoặc từ 18 tuổi trở lên nếu suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; hoặc con sinh khi cha mất trong khi mẹ đang mang thai.
- Vợ hoặc chồng: được xem xét theo độ tuổi hoặc mức suy giảm khả năng lao động.
- Cha mẹ hoặc người có nghĩa vụ nuôi dưỡng: được xét nếu đáp ứng điều kiện về tuổi, khả năng lao động và thu nhập.
Mức hưởng cho mỗi thân nhân:
- Có người trực tiếp nuôi dưỡng: 50% mức tham chiếu tương đương 1,17 triệu đồng/tháng.
- Không có người trực tiếp nuôi dưỡng: 70% mức tham chiếu tương đương 1,638 triệu đồng/tháng.
- Tối đa 04 thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hằng tháng.
3. Trợ cấp tuất một lần
Nếu thân nhân không thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng hoặc thuộc trường hợp nhận tuất một lần theo quy định, sẽ được giải quyết trợ cấp tuất một lần.
Phương pháp tính hiện nay là mức trợ cấp tuất cho mỗi năm đóng BHXH nhân số năm đóng BHXH, và không thấp hơn 03 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
III. Hồ sơ và thời hạn cần lưu ý
1. Thời hạn nộp và giải quyết
Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất cần nộp trong 90 ngày. Nếu nộp muộn, thân nhân phải có văn bản giải trình gửi kèm. Thực tế, gia đình thường nộp chậm vì chú trọng lo hậu sự trước, nhưng phần giải trình lại không chuẩn bị ngay.
Cơ quan có thẩm quyền sẽ giải quyết trong 15 ngày.
2. Hồ sơ cơ bản cần nộp
Hồ sơ đề nghị hưởng chế độ tử tuất bao gồm:
- Giấy chứng tử
- Tờ khai của thân nhân
- Hồ sơ hưởng lương hưu do cơ quan BHXH quản lý
Thân nhân nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH nơi chi trả lương hưu.
Lưu ý quan trọng: Không có mức phạt hành chính áp dụng trực tiếp cho thân nhân khi nộp hồ sơ muộn, nhưng phải giải trình bằng văn bản để cơ quan BHXH xem xét.
Ví dụ thực tế: Một trường hợp thường gặp là gia đình chỉ chuẩn bị giấy chứng tử và đề nghị nhận trợ cấp mai táng, nhưng không kiểm tra điều kiện hưởng tuất hằng tháng của con hoặc vợ/chồng. Khi đó hồ sơ ban đầu chưa đủ để giải quyết toàn bộ quyền lợi.
IV. Những điểm cần tránh nhầm lẫn khi làm hồ sơ
- Mức tính hiện hành dựa trên mức tham chiếu, không dùng các mức cũ như lương cơ sở 1,8 triệu đồng.
- Không phải mọi thân nhân đều hưởng tuất hằng tháng; cần xét đúng điều kiện của từng nhóm.
- Khoản trợ cấp mai táng không tự động chia đều cho gia đình, thường chi trả cho người trực tiếp lo mai táng.
- Tuất một lần không được tính theo công thức cũ dựa trên số tháng đã hưởng lương hưu.
Khi chuẩn bị hồ sơ, nên đối chiếu cùng lúc ba nhóm quyền lợi: mai táng, tuất hằng tháng và tuất một lần, để tránh thiếu giấy tờ hoặc nhận thiếu quyền lợi.
