Chủ hộ kinh doanh cá thể hiện không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo giai đoạn trước mốc áp dụng mới, nhưng có thể tham gia BHXH tự nguyện. Từ mốc áp dụng mới, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh sẽ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Áp dụng | Lưu ý |
|---|---|---|
| Trước 01/7/2025 | Không thuộc đối tượng BHXH bắt buộc | Có thể tham gia BHXH tự nguyện |
| Từ 01/7/2025 | Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh thuộc đối tượng BHXH bắt buộc | Phần này hay bị bỏ sót khi hộ đã đăng ký kinh doanh nhưng chưa rà lại nghĩa vụ BHXH |
| Đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định | Không thuộc diện tham gia | Thực tế dễ sai ở đây nếu chỉ nhìn vào việc có đăng ký kinh doanh |
| Đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng | Tham gia theo đối tượng chính | Không đóng kép |
Mốc quan trọng: từ 01/7/2025, tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
II. Mức đóng, căn cứ đóng và cách tính nhanh
Bản chất của phần này là chủ hộ được chọn tiền lương làm căn cứ đóng, nhưng phải nằm trong khung tối thiểu và tối đa theo mức tham chiếu hiện hành. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu chọn sai căn cứ đóng hoặc hiểu nhầm mức tối thiểu.
| Nội dung | Mức áp dụng |
|---|---|
| Tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc | 25% tiền lương làm căn cứ đóng |
| Cơ cấu quỹ | 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất |
| Nếu tính kèm BHYT | Tổng thường là 29,5% |
| Mức tham chiếu thấp nhất | 2.340.000 đồng |
| Mức căn cứ đóng cao nhất | 20 lần mức tham chiếu |
| Mức đóng BHXH tối thiểu | 585.000 đồng/tháng |
| Nếu tính cả BHYT tối thiểu | 690.300 đồng/tháng |
| Phương thức đóng | Hàng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần |
Công thức tính nhanh: 25% x tiền lương làm căn cứ đóng.
Ví dụ thực tế
Nếu chủ hộ chọn mức thấp nhất là 2.340.000 đồng, số tiền BHXH phải đóng là 585.000 đồng/tháng. Nếu tính cả BHYT 4,5% thì tổng mức đóng tối thiểu là 690.300 đồng/tháng. Với mức cao nhất, phần BHXH khoảng 11,7 triệu đồng/tháng.
Lưu ý quan trọng
Cơ quan quản lý thường soi rất kỹ phần căn cứ đóng thấp nhất, thời điểm thuộc diện tham gia và việc chọn phương thức đóng. Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều hộ kinh doanh vẫn vi phạm.
III. Hồ sơ, thủ tục và thời hạn đăng ký
1. Hồ sơ cần dùng
Chủ hộ kinh doanh sử dụng Tờ khai tham gia BHXH mẫu TK1-TS, TK3-TS và nộp tại cơ quan BHXH nơi đăng ký kinh doanh hoặc nơi cư trú.
2. Thời hạn cần nhớ
- Trong 30 ngày kể từ ngày thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nếu chủ hộ tự nộp hồ sơ.
- Cơ quan BHXH cấp sổ trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.
Mốc hồ sơ cần nhớ: 30 ngày để nộp hồ sơ và 05 ngày làm việc để cơ quan BHXH cấp sổ khi hồ sơ đầy đủ.
Lưu ý quan trọng
Lúc kiểm tra hồ sơ, phần hay lệch ở đoạn này là nộp quá thời hạn 30 ngày, thiếu đúng mẫu tờ khai hoặc nộp sai nơi tiếp nhận. Nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ, Thuận Thiên khuyến nghị rà lại ngay từ đầu 3 điểm này để tránh mất thời gian đi lại.
IV. Trường hợp không tham gia và rủi ro nếu chậm đóng, không đóng
1. Các trường hợp không thuộc diện tham gia
- Đang hưởng lương hưu.
- Đang hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng.
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Nếu đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng thì tham gia theo đối tượng chính, không đóng kép.
2. Rủi ro nếu chậm đóng hoặc không đóng
Nếu không tham gia, chậm đóng hoặc không đóng đầy đủ thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, truy thu và tính lãi chậm nộp. Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn này khi nghĩ rằng hộ kinh doanh nhỏ thì chưa bị để ý.
| Hành vi | Mức xử phạt |
|---|---|
| Chậm đóng hoặc không đóng đầy đủ | Phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng |
| Không đóng cho toàn bộ đối tượng thuộc diện tham gia | Phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền phải đóng, tối đa 75 triệu đồng |
| Biện pháp khắc phục | Truy thu số tiền chưa đóng và lãi chậm nộp 0,03%/ngày |
Ví dụ thực tế
Một lỗi nhiều chủ hộ gặp là nhầm rằng chỉ khi có lao động mới phát sinh BHXH bắt buộc. Thực tế, nếu thuộc đúng nhóm áp dụng thì bản thân chủ hộ cũng cần rà lại nghĩa vụ tham gia theo thời điểm tương ứng. Thuận Thiên thường lưu ý khách ở bước này vì đây là phần dễ bị hỏi đầu tiên khi làm việc với cơ quan quản lý.
