Có, doanh nghiệp kê khai theo phương pháp khấu trừ vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào khi nhận hóa đơn trước, thanh toán sau. Tuy nhiên, phải đáp ứng đủ điều kiện về hóa đơn hợp pháp, mục đích sử dụng cho hoạt động chịu thuế GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt nếu pháp luật yêu cầu. Trong thực tế, doanh nghiệp thường thiếu sót ở điều kiện thanh toán, dẫn đến khấu trừ trước nhưng quên điều chỉnh khi đến hạn.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Có được khấu trừ không? | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Có hóa đơn GTGT hợp pháp, hàng hóa dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT | Có thể được khấu trừ | Cần xét thêm điều kiện thanh toán nếu thuộc ngưỡng phải có chứng từ không dùng tiền mặt |
| Giá trị từng lần theo hóa đơn dưới 05 triệu đồng (giá đã có thuế GTGT) | Được khấu trừ | Không cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt |
| Giá trị từ 05 triệu đồng trở lên (giá đã có thuế GTGT) | Được khấu trừ khi đáp ứng điều kiện | Cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đủ điều kiện khấu trừ |
| Mua trả chậm, trả góp từ 05 triệu đồng trở lên, chưa đến hạn thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục | Vẫn được khấu trừ tạm thời | Phần này hay bị bỏ sót khi lưu hồ sơ hợp đồng, phụ lục và lịch thanh toán |
| Đã đến hạn thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục nhưng chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt | Phải điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ tương ứng | Đây là điểm dễ bị truy thu nếu doanh nghiệp quên điều chỉnh đúng kỳ |
| Bên mua nộp tiền mặt vào tài khoản bên bán | Không được tính là chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ | Lúc thanh tra thường bị hỏi đầu tiên vì nhiều đơn vị nhầm đây là chuyển khoản hợp lệ |
Mốc cần nhớ: dưới 05 triệu đồng theo hóa đơn thì không cần chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt; từ 05 triệu đồng trở lên thì cần xem điều kiện thanh toán để giữ quyền khấu trừ.
II. Điều kiện để được khấu trừ khi nhận hóa đơn trước, thanh toán sau
1. Điều kiện cơ bản
Bản chất: nhận hóa đơn trước không làm mất quyền khấu trừ nếu giao dịch có thật, hóa đơn hợp pháp và hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động chịu thuế GTGT. Tuy nhiên, có hóa đơn chưa chắc đã khấu trừ ngay được, vì còn tùy vào ngưỡng giá trị và thời điểm thanh toán.
- Có hóa đơn GTGT hợp pháp.
- Hàng hóa, dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế GTGT.
- Đáp ứng điều kiện thanh toán nếu hóa đơn thuộc ngưỡng pháp luật yêu cầu.
2. Trường hợp dưới 05 triệu đồng
Với hóa đơn dưới 05 triệu đồng (giá đã có thuế GTGT), không yêu cầu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Kế toán thường tự áp điều kiện chuyển khoản cho cả những hóa đơn này, gây rườm rà không cần thiết.
3. Trường hợp từ 05 triệu đồng trở lên
Nếu giá trị từng lần theo hóa đơn từ 05 triệu đồng trở lên (giá đã có thuế GTGT), doanh nghiệp vẫn có thể kê khai khấu trừ, nhưng cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để giữ khoản khấu trừ. Cần lưu ý: chứng từ thanh toán là điều kiện dễ kiểm tra và dễ bị loại nếu không khớp.
III. Mua trả chậm, trả góp và thời điểm phải điều chỉnh
1. Khi chưa đến hạn thanh toán
Với giao dịch mua trả chậm, trả góp từ 05 triệu đồng trở lên, nếu có hợp đồng mua bán bằng văn bản, hóa đơn GTGT hợp pháp và chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào dù chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Nhiều doanh nghiệp nhầm rằng chưa chuyển khoản thì chưa được kê khai, nhưng thực tế vẫn được khấu trừ nếu chưa đến hạn.
2. Khi đã đến hạn thanh toán
Nếu đã đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp cần kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tương ứng ngay tại kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán. Nên theo dõi hạn thanh toán trong hợp đồng, không chỉ hóa đơn.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp nhận hóa đơn mua hàng trị giá từ 05 triệu đồng trở lên theo hình thức trả chậm, hồ sơ có hợp đồng ghi rõ thời hạn thanh toán. Trong thời gian chưa đến hạn, doanh nghiệp vẫn kê khai khấu trừ đầu vào. Tuy nhiên, nếu đến đúng hạn mà chưa thanh toán bằng hình thức không dùng tiền mặt, doanh nghiệp cần điều chỉnh giảm phần thuế GTGT đã khấu trừ tương ứng ở kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
IV. Chứng từ thanh toán dễ nhầm và hồ sơ cần rà soát
Một điểm dễ nhầm: bên mua nộp tiền mặt vào tài khoản của bên bán. Trường hợp này không được coi là chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để làm điều kiện khấu trừ. Nhiều đơn vị thấy tiền đã vào tài khoản người bán nên cho rằng hồ sơ an toàn, nhưng thực tế không hợp lệ.
- Rà soát hóa đơn GTGT: bảo đảm hóa đơn hợp pháp.
- Rà soát mục đích sử dụng: hàng hóa, dịch vụ phải phục vụ hoạt động chịu thuế GTGT.
- Rà soát giá trị từng lần theo hóa đơn: dưới 05 triệu đồng hay từ 05 triệu đồng trở lên.
- Rà soát hợp đồng, phụ lục hợp đồng: đặc biệt với mua trả chậm, trả góp.
- Rà soát thời điểm thanh toán: tránh quên điều chỉnh khi đã đến hạn.
- Rà soát chứng từ thanh toán: không nhầm giữa chuyển khoản hợp lệ với việc nộp tiền mặt vào tài khoản bên bán.
Lưu ý quan trọng
Nếu doanh nghiệp đã kê khai khấu trừ trước trên cơ sở hóa đơn hợp lệ và hồ sơ mua trả chậm đầy đủ, hãy theo dõi sát hạn thanh toán trong hợp đồng. Nên đối chiếu hợp đồng, phụ lục và chứng từ thanh toán cùng một bộ hồ sơ để tránh bị động khi giải trình.
