Không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào nếu bạn mua hàng của hộ kinh doanh và chỉ nhận hóa đơn bán hàng, kể cả hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Lý do nằm ở bản chất chứng từ: đây không phải hóa đơn GTGT, nên không có phần thuế GTGT đầu vào đủ điều kiện để kê khai khấu trừ.
Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn có hóa đơn hợp lệ là có thể đưa vào khấu trừ VAT. Nhưng với hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp trực tiếp, chứng từ xuất ra là hóa đơn bán hàng, dùng để chứng minh giao dịch và hạch toán chi phí nếu đủ điều kiện, chứ không phải căn cứ khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Người mua chỉ có hóa đơn bán hàng của hộ kinh doanh thì không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Khấu trừ VAT đầu vào | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mua hàng của hộ kinh doanh, nhận hóa đơn bán hàng | Không | Hóa đơn bán hàng không phải hóa đơn GTGT |
| Mua hàng của hộ kinh doanh, nhận hóa đơn điện tử từ máy tính tiền | Không | Vẫn là hóa đơn bán hàng |
| Khoản mua có đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ để tính chi phí | Không đồng nghĩa với việc được khấu trừ VAT | Có thể xem xét là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu đáp ứng điều kiện |
| Chủ thể đã chuyển đổi thành doanh nghiệp và xuất hóa đơn GTGT hợp pháp | Có thể được xem xét | Phụ thuộc điều kiện chung về khấu trừ thuế GTGT |
II. Vì sao không được khấu trừ VAT?
1. Bản chất của hóa đơn hộ kinh doanh
Hộ kinh doanh thông thường áp dụng phương pháp tính trực tiếp trên doanh thu, không áp dụng phương pháp khấu trừ và không xuất hóa đơn GTGT. Vì vậy, hóa đơn bán hàng do hộ kinh doanh lập, kể cả bản điện tử hoặc từ máy tính tiền, vẫn chỉ là hóa đơn bán hàng.
Kế toán dễ nhầm lẫn giữa hóa đơn GTGT và hóa đơn bán hàng khi nhận chứng từ từ nhà cung cấp nhỏ lẻ, đây là điểm thường bị kiểm tra kỹ.
2. Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào
Muốn được xem xét khấu trừ thuế GTGT đầu vào, hồ sơ thường cần đáp ứng các điều kiện sau:
- Có hóa đơn GTGT hợp pháp đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào; hoặc chứng từ nộp thuế GTGT ở khâu nhập khẩu theo trường hợp pháp luật quy định.
- Hàng hóa, dịch vụ mua vào phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh chịu thuế GTGT.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với trường hợp pháp luật yêu cầu.
Doanh nghiệp có đủ thanh toán, hàng hóa có thật, nhưng nếu thiếu đúng loại hóa đơn thì phần khấu trừ VAT vẫn không được chấp nhận.
Chỉ hóa đơn GTGT hợp pháp mới là căn cứ để xem xét khấu trừ VAT đầu vào. Hóa đơn bán hàng của hộ kinh doanh không có dòng thuế GTGT đầu vào để khấu trừ.
III. Hóa đơn bán hàng vẫn dùng được vào việc gì?
1. Dùng để hạch toán và xem xét chi phí
Hóa đơn bán hàng của hộ kinh doanh vẫn có thể dùng làm căn cứ chứng minh giao dịch và hạch toán chi phí. Nếu hồ sơ đầy đủ, khoản chi này có thể được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN.
Cần phân biệt: được tính chi phí không đồng nghĩa với được khấu trừ VAT. Đây là hai câu chuyện khác nhau.
2. Hồ sơ cần rà soát khi đưa vào chi phí
- Hóa đơn, chứng từ hợp pháp.
- Chứng từ thanh toán phù hợp theo quy định.
- Khoản chi có liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Khi thanh tra, cơ quan thuế thường kiểm tra bộ chứng từ có khớp với giao dịch thực tế hay không. Vì vậy, chứng từ chỉ nên dùng cho chi phí, không đưa vào khấu trừ VAT đầu vào.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh và nhận hóa đơn bán hàng, bao gồm hóa đơn điện tử bán hàng hoặc hóa đơn từ máy tính tiền, thì không được khấu trừ VAT đầu vào vì đây không phải hóa đơn GTGT. Tuy nhiên, khoản chi vẫn có thể được xem xét tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN nếu đáp ứng đủ điều kiện về hóa đơn, chứng từ và thanh toán.
IV. Trường hợp nào mới có thể xem xét khấu trừ?
Ngoại lệ được ghi nhận trong phạm vi dữ kiện này là trường hợp chủ thể không còn là hộ kinh doanh mà đã chuyển đổi thành doanh nghiệp và áp dụng phương pháp khấu trừ. Khi đó, nếu bên bán xuất hóa đơn GTGT hợp pháp, người mua mới có cơ sở để xem xét khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo điều kiện chung.
Mấu chốt không nằm ở tên gọi của bên bán, mà nằm ở tư cách pháp lý hiện tại và loại hóa đơn thực tế được xuất. Nếu chủ thể vẫn là hộ kinh doanh và chứng từ nhận được vẫn là hóa đơn bán hàng thì hướng xử lý vẫn là không kê khai khấu trừ VAT.
Lưu ý quan trọng
- Không nên kê khai khấu trừ VAT từ hóa đơn bán hàng của hộ kinh doanh.
- Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền của hộ kinh doanh không tự động biến thành hóa đơn GTGT.
- Nếu đưa khoản mua này vào chi phí, nên rà kỹ chứng từ thanh toán và tính liên quan đến hoạt động kinh doanh.
- Nếu bên bán đã chuyển đổi thành doanh nghiệp, cần kiểm tra đúng loại hóa đơn xuất ra trước khi kê khai.
