Khác nhau lớn nhất nằm ở việc hóa đơn có đi qua bước cơ quan thuế cấp mã trước khi gửi cho người mua hay không. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp dễ nhầm khi chọn hình thức sử dụng hóa đơn điện tử.
I. Bảng phân biệt nhanh
| Tiêu chí | Hóa đơn điện tử có mã | Hóa đơn điện tử không có mã |
| Bản chất | Được cơ quan thuế cấp mã trước khi tổ chức, cá nhân bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ gửi cho người mua | Do tổ chức bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ gửi cho người mua mà không có mã của cơ quan thuế |
| Quy trình | Người bán lập hóa đơn, ký số, gửi cơ quan thuế để cấp mã, sau đó mới gửi cho người mua | Người bán tự lập, ký số và gửi trực tiếp cho người mua; đồng thời truyền dữ liệu hóa đơn cho cơ quan thuế theo quy định |
| Ký hiệu hóa đơn | Bắt đầu bằng chữ C | Bắt đầu bằng chữ K |
| Ví dụ | 1C25TAA | 1K25TYY |
Điểm cần nhớ: có mã = có bước cơ quan thuế cấp mã trước; không có mã = không có bước này.
II. Đối tượng áp dụng và điều kiện sử dụng
1. Trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử không có mã
Không phải mọi tổ chức, cá nhân đều mặc định dùng hóa đơn điện tử có mã. Hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế áp dụng cho các nhóm sau:
- Doanh nghiệp kinh doanh trong các lĩnh vực như điện lực, xăng dầu, bưu chính viễn thông, nước sạch, tài chính tín dụng, bảo hiểm, y tế, thương mại điện tử, siêu thị, thương mại, vận tải hàng không, đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy;
- Doanh nghiệp, tổ chức kinh tế đã hoặc sẽ thực hiện giao dịch với cơ quan thuế bằng phương tiện điện tử;
- Chủ thể có hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm kế toán, phần mềm lập hóa đơn điện tử bảo đảm việc lập hóa đơn, tra cứu, lưu trữ dữ liệu và truyền dữ liệu hóa đơn đến người mua, đến cơ quan thuế.
2. Trường hợp áp dụng hóa đơn điện tử có mã
Hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế áp dụng với các trường hợp còn lại, bao gồm hộ, cá nhân kinh doanh và các trường hợp cơ quan thuế yêu cầu do yếu tố quản lý rủi ro.
Trường hợp rủi ro cao về thuế không thuộc diện sử dụng hóa đơn điện tử không có mã, mà chuyển sang áp dụng hóa đơn điện tử có mã.
Ví dụ thực tế
Một doanh nghiệp bán hàng nếu dùng hóa đơn GTGT ký hiệu 1C25TAA thì đây là hóa đơn có mã, đã qua bước cơ quan thuế cấp mã xác thực. Nếu dùng ký hiệu 1K25TYY thì là hóa đơn không có mã, doanh nghiệp lập và gửi trực tiếp cho người mua.
Lưu ý quan trọng
- Doanh nghiệp cần đăng ký hình thức sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã với cơ quan thuế.
- Cơ quan thuế xem xét kỹ lưỡng khả năng đáp ứng hạ tầng công nghệ và dữ liệu truyền nhận khi doanh nghiệp đăng ký dùng hóa đơn không có mã.
III. Ký hiệu, sai sót và điểm hay nhầm
1. Cách nhận biết qua ký hiệu
- C: hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế;
- K: hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế.
Dùng sai ký hiệu hóa đơn (C thay cho K hoặc ngược lại) khiến hồ sơ bị lệch ngay từ đầu.
2. Xử lý khi hóa đơn có sai sót
Từ 01/06/2025, quy định được cập nhật theo hướng khi phát hiện sai sót thì không hủy như cách hiểu cũ, mà thực hiện điều chỉnh hoặc thay thế theo quy định sửa đổi.
Sai sót sau khi gửi cần lập hóa đơn thay thế hoặc điều chỉnh theo Mẫu 04/SS-HĐĐT.
Một điểm cần lưu ý: nhiều đơn vị vẫn quen xử lý theo cách cũ, trong khi thanh tra yêu cầu hồ sơ sai sót phải được xử lý đúng mẫu và đúng hướng.
Ví dụ thực tế
Hóa đơn có mã nếu thông tin sai, như mã số thuế không đúng hoặc chữ ký số hết hạn, có thể bị cơ quan thuế từ chối cấp mã. Với hóa đơn không có mã, lỗi thường gặp là gửi cho người mua rồi nhưng chưa truyền dữ liệu kịp thời cho cơ quan thuế.
Lưu ý quan trọng
- Thông tin trên hóa đơn cần khớp dữ liệu thuế.
- Chữ ký số cần còn hiệu lực.
- Dữ liệu XML cần đúng định dạng.
- Sai sót sau khi gửi cần thực hiện theo hướng thay thế hoặc điều chỉnh.
IV. Một điểm cần phân biệt thêm trong thực tế
Ngoài hai loại nêu trên, pháp luật còn ghi nhận hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế. Dạng này được bổ sung rõ trong quy định sửa đổi và thường áp dụng trong hoạt động bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng.
Điểm khác nhau quan trọng nhất giữa hai loại hóa đơn vẫn là có hay không có bước cơ quan thuế cấp mã trước khi hóa đơn được gửi cho người mua.
