Hộ kinh doanh có thể phát sinh nghĩa vụ nộp thuế bảo vệ môi trường nếu là hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế. Nếu chỉ mua đi bán lại hàng hóa đã nộp thuế ở khâu trước và có hóa đơn, chứng từ hợp lệ chứng minh thì không nộp lại. Nhiều hộ lầm tưởng cứ bán hàng thuộc diện chịu thuế là phải kê khai. Thực tế, cần xác định rõ khâu sản xuất, nhập khẩu và chứng từ chứng minh thuế đã nộp trước đó.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Khả năng phát sinh thuế BVMT | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Hộ kinh doanh trực tiếp sản xuất hàng hóa thuộc diện chịu thuế | Có | Xác định đúng loại hàng hóa chịu thuế |
| Hộ kinh doanh nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế | Có | Kiểm tra hồ sơ nhập khẩu và chứng từ nộp thuế |
| Chỉ mua bán lại hàng hóa đã nộp thuế ở khâu trước | Không nộp lại nếu có chứng từ hợp lệ | Dễ bỏ sót nếu thiếu chứng từ đầu vào |
| Làm đầu mối thu mua hàng hóa thuộc diện chịu thuế nhưng không xuất trình được giấy tờ chứng minh đã nộp thuế | Có thể là người nộp thuế | Rủi ro bị truy thu khi kiểm tra hồ sơ |
Thuế bảo vệ môi trường là thuế gián thu, được nộp một lần đối với hàng hóa sản xuất hoặc nhập khẩu.
II. Hàng hóa nào thuộc diện chịu thuế?
Chỉ khi hàng hóa thuộc đúng danh mục chịu thuế thì hộ kinh doanh mới phải cân nhắc nghĩa vụ kê khai. Nếu không nằm trong danh mục thì không phát sinh nghĩa vụ thuế bảo vệ môi trường.
- Xăng, trừ etanol; nhiên liệu bay; dầu diesel; dầu hỏa; dầu mazut; dầu nhờn; mỡ nhờn.
- Than đá các loại.
- Dung dịch HCFC.
- Túi ni lông thuộc diện chịu thuế.
- Thuốc diệt cỏ, thuốc trừ mối, thuốc bảo quản lâm sản, thuốc khử trùng kho thuộc loại hạn chế sử dụng.
Ví dụ thực tế
Một hộ kinh doanh chỉ nhập hàng từ nhà phân phối trong nước để bán lại, trên hồ sơ đầu vào thể hiện hàng đã đi qua khâu nộp thuế trước đó, thì thường không phải nộp thuế bảo vệ môi trường lần nữa. Ngược lại, nếu hộ trực tiếp nhập khẩu hoặc trực tiếp sản xuất hàng thuộc danh mục trên thì cần rà soát ngay từ đầu kỳ.
III. Trường hợp không nộp lại hoặc không chịu thuế
1. Các trường hợp không chịu thuế theo luật
- Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, mượn đường qua cửa khẩu hoặc biên giới Việt Nam.
- Hàng hóa tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu trong thời hạn luật định.
- Hàng hóa do cơ sở sản xuất trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác cho cơ sở kinh doanh xuất khẩu, trừ trường hợp luật có quy định khác.
2. Trường hợp hộ kinh doanh không nộp lại
Hộ kinh doanh chỉ kinh doanh mua đi bán lại hàng hóa chịu thuế và chứng minh được thuế đã nộp ở khâu trước thì không nộp lại. Nhiều hộ có hàng hóa đúng nguồn gốc nhưng thiếu chứng từ đi kèm. Khi thanh tra, vấn đề đầu tiên được hỏi là căn cứ chứng minh hàng đã nộp thuế.
Lưu ý quan trọng
Hồ sơ nên giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ chứng minh hàng hóa đã nộp thuế bảo vệ môi trường ở khâu sản xuất hoặc nhập khẩu trước đó, như hóa đơn giá trị gia tăng và chứng từ nộp thuế.
IV. Khai thuế, thời hạn nộp tờ khai và rủi ro chậm nộp
1. Nguyên tắc khai và tính thuế
Đối với hàng hóa sản xuất bán ra, trao đổi, tiêu dùng nội bộ hoặc tặng cho, việc khai thuế, tính thuế, nộp thuế được thực hiện theo tháng và theo pháp luật về quản lý thuế. Cách tính thuế theo nguyên tắc: số lượng hàng hóa tính thuế x mức thuế tuyệt đối trên một đơn vị hàng hóa.
Một số mặt hàng như xăng dầu có thể được điều chỉnh tạm thời bằng nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nhưng điều này không làm thay đổi cách xác định hộ kinh doanh có phải là người nộp thuế hay không.
2. Thời hạn nộp tờ khai
Hộ kinh doanh kê khai thuế bảo vệ môi trường theo tháng. Thời hạn nộp tờ khai chậm nhất là ngày thứ 20 của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.
3. Mức xử phạt khi chậm nộp tờ khai
Áp dụng quy định xử phạt vi phạm về khai thuế chung. Mức xử phạt có thể là cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng tùy mức độ chậm, trong đó có trường hợp nộp hồ sơ khai thuế quá thời hạn từ 01 ngày đến 05 ngày. Dù là lỗi đơn giản, nhiều hộ vẫn vi phạm vì nghĩ số thuế nhỏ nên nộp chậm không ảnh hưởng.
| Nội dung | Thông tin cần nhớ |
|---|---|
| Kỳ kê khai | Theo tháng |
| Hạn nộp tờ khai | Ngày thứ 20 của tháng tiếp theo |
| Mức phạt tham chiếu | Cảnh cáo hoặc từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng |
| Trường hợp dễ gặp | Chậm từ 01 ngày đến 05 ngày |
Khi rà soát hồ sơ thực tế, Thuận Thiên thường khuyên kiểm tra trước 3 điểm: hàng hóa có thuộc diện chịu thuế hay không, hộ kinh doanh đang ở khâu nào của chuỗi hàng hóa, và bộ chứng từ chứng minh thuế đã nộp ở khâu trước đã đủ chưa. Chỉ cần lệch một trong ba điểm này là dễ dẫn đến xác định sai nghĩa vụ thuế.
