Hộ kinh doanh có thể phải đóng thuế thu nhập cá nhân (TNCN) nếu doanh thu năm vượt ngưỡng áp dụng. Ngược lại, nếu doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống thì không phải nộp thuế TNCN đối với hoạt động kinh doanh.
I. Thông tin quan trọng nhất
Áp dụng từ 01/01/2026, hộ kinh doanh/cá nhân kinh doanh có doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế TNCN đối với hoạt động kinh doanh.
Không phải cứ hộ kinh doanh là nộp TNCN ngay. Nghĩa vụ thuế chỉ phát sinh khi doanh thu năm vượt 01 tỷ đồng và cách tính phụ thuộc phương pháp áp dụng. Hiện tại, cơ quan thuế chưa có hướng dẫn cụ thể về cách xác định phần doanh thu tính thuế trong trường hợp vượt ngưỡng. Nhiều hồ sơ bị nhầm thuế TNCN của hộ kinh doanh với thuế TNCN từ tiền lương, tiền công; hai nhóm này không dùng chung cách tính và không quyết toán chung.
| Trường hợp | Hệ quả thuế TNCN |
|---|---|
| Doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống | Không phải nộp thuế TNCN đối với hoạt động kinh doanh |
| Doanh thu năm vượt 01 tỷ đồng | Phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN theo phương pháp tương ứng (chờ hướng dẫn chi tiết) |
Nhiều hộ kinh doanh nghĩ không có lãi thì không cần quan tâm thuế. Nhưng cơ quan thuế dựa vào doanh thu và phương pháp tính, chứ không chỉ dựa vào cảm nhận lỗ lãi.
II. Cách xác định và kê khai thuế TNCN
1. Khi nào phát sinh thuế TNCN
Khi doanh thu năm vượt 01 tỷ đồng, hộ kinh doanh phải xác định nghĩa vụ thuế TNCN theo phương pháp phù hợp. Tuy nhiên, do chưa có hướng dẫn cụ thể về cách tính trên phần vượt hay toàn bộ doanh thu, người nộp thuế cần theo dõi các văn bản hướng dẫn từ cơ quan thuế để áp dụng đúng.
Điểm dễ bị truy thu: nhiều người lấy toàn bộ doanh thu nhân thuế suất, trong khi cách tính phụ thuộc vào ngưỡng doanh thu và ngành nghề kinh doanh – nhưng cần chờ hướng dẫn chính thức.
2. Tỷ lệ thuế theo ngành nghề
Việc phân loại ngành nghề được cơ quan thuế kiểm tra kỹ, vì mỗi nhóm có tỷ lệ khác nhau và không nên gộp chung tùy ý. Nếu hộ kinh doanh có nhiều hoạt động, cần tách từng nhóm doanh thu để áp dụng đúng tỷ lệ. Lưu ý: các tỷ lệ này chỉ có ý nghĩa tham khảo cho đến khi có hướng dẫn chính thức về cách tính thuế TNCN.
3. Hồ sơ và thời hạn kê khai
Hộ kinh doanh không kê khai như quyết toán thuế TNCN cuối năm của người có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Hồ sơ quản lý thuế dùng mẫu riêng: nếu không phát sinh thuế TNCN thì dùng Mẫu số 01/TKN-CNKD để thông báo doanh thu thực tế; nếu phát sinh thì dùng Mẫu số 01/CNKD.
Thời hạn thông báo doanh thu là chậm nhất ngày 31/01 năm sau. Nhiều hộ kinh doanh chú ý đến tiền thuế nhưng quên nghĩa vụ thông báo doanh thu với cơ quan thuế.
III. Những điểm dễ nhầm cần tránh
- Thu nhập từ kinh doanh là nhóm thu nhập chịu thuế riêng, tách biệt với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Không cộng gộp hai nguồn để xác định nghĩa vụ thuế.
- Hộ kinh doanh không áp dụng giảm trừ gia cảnh khi dùng phương pháp tỷ lệ % trên doanh thu (nếu được hướng dẫn sau này).
- Chi phí được trừ khi tính theo phương pháp thu nhập tính thuế phải là chi phí thực tế phát sinh, có hóa đơn chứng từ hợp pháp.
- Khoản thanh toán từng lần từ 05 triệu đồng trở lên phải có chứng từ không dùng tiền mặt. Phần này thường thiếu trong hồ sơ.
Ví dụ thực tế
Một hộ kinh doanh có doanh thu năm vượt 01 tỷ đồng nhưng sổ chỉ ghi tổng doanh thu, không tách theo nhóm hàng hóa và dịch vụ. Khi rà soát, cơ quan thuế có thể yêu cầu phân loại lại để áp đúng tỷ lệ 0,5%, 1,5%, 2%, 1% hoặc 5% tùy hoạt động. Nếu chi phí được trừ không đủ hóa đơn, chứng từ thì phần tính theo thu nhập chịu thuế cũng dễ bị loại.
Lưu ý quan trọng
Nếu hộ kinh doanh thuộc diện phải kê khai, nộp thuế TNCN mà không làm hoặc làm chậm, có thể phát sinh tiền chậm nộp với mức 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp, theo Điều 59 Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 và Điều 42 Nghị định 126/2020/NĐ-CP. Ngoài ra còn bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế tùy mức độ. Không phải vì không nộp thuế TNCN mà không cần tương tác với cơ quan thuế.
IV. Hóa đơn điện tử và bối cảnh quy định mới
Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Đồng thời, phương pháp khoán thuế và lệ phí môn bài đã bị bãi bỏ từ cùng mốc thời gian.
Doanh thu đã vượt ngưỡng nhưng vẫn ghi chép cũ, không đồng bộ hóa đơn, doanh thu và hồ sơ khai thuế. Cần kiểm tra lại từ đầu năm để tránh lệch dữ liệu khi đối chiếu.
| Nội dung | Mốc áp dụng |
|---|---|
| Ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN | 01 tỷ đồng/năm |
| Thời hạn thông báo doanh thu | Chậm nhất 31/01 năm sau |
| Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt | Từ 05 triệu đồng/lần trở lên |
| Tiền chậm nộp | 0,03%/ngày |
| Ngưỡng hóa đơn điện tử bắt buộc | Doanh thu năm trên 01 tỷ đồng |
Khi rà soát hồ sơ hộ kinh doanh, cần kiểm tra 3 điểm: doanh thu năm có vượt 01 tỷ đồng không, ngành nghề đã phân loại đúng chưa, và hồ sơ mẫu 01/TKN-CNKD hoặc 01/CNKD đã khớp với thực tế chưa.
