Không có một mức chung để nói đóng BHXH tối đa một lần bao nhiêu năm cho mọi trường hợp. Cần phân biệt rõ: BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện có cơ chế đóng hoàn toàn khác nhau. BHXH bắt buộc không áp dụng cách nộp gộp nhiều năm theo ý muốn; còn BHXH tự nguyện có thể đóng một lần cho nhiều năm về sau nhưng tối đa 05 năm (60 tháng) mỗi lần. Riêng trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu mà còn thiếu thời gian đóng thì có cơ chế riêng: được đóng một lần cho thời gian còn thiếu nhưng không quá 10 năm (120 tháng).
Tóm lại: BHXH tự nguyện đóng trước nhiều năm về sau: tối đa 05 năm/lần. Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian đóng: tối đa 10 năm còn thiếu. BHXH bắt buộc: không nộp gộp nhiều năm theo cách thông thường.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Có được đóng một lần không | Giới hạn |
|---|---|---|
| BHXH bắt buộc | Có, nhưng chỉ trong trường hợp đặc biệt | Còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng |
| BHXH tự nguyện – đóng cho nhiều năm về sau | Có | Tối đa 05 năm (60 tháng) mỗi lần |
| BHXH tự nguyện – đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian đóng | Có | Tối đa 10 năm (120 tháng) còn thiếu |
| Tổng thời gian tham gia BHXH | Có thể tiếp tục tích lũy | Không có trần tối đa chung cho toàn bộ quá trình tham gia |
II. BHXH bắt buộc có được nộp gộp nhiều năm không?
Với BHXH bắt buộc, nguyên tắc là đóng theo phương thức và thời hạn luật định, không phải muốn gộp bao nhiêu năm cũng được. Nhiều người lầm tưởng cụm “đóng một lần” có nghĩa là có thể nộp bù hoặc nộp trước nhiều năm cho BHXH bắt buộc.
1. Trường hợp thông thường
Người lao động và người sử dụng lao động thực hiện đóng theo chu kỳ luật định. Từ mốc áp dụng mới nhất được nêu trong dữ liệu, thời hạn chậm nhất đối với người sử dụng lao động là:
- Đóng hằng tháng: chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo.
- Đóng 03 tháng hoặc 06 tháng một lần: chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.
Doanh nghiệp cần lưu ý thời hạn nộp theo chu kỳ đã chọn, tránh nhầm lẫn dẫn đến chậm đóng.
2. Trường hợp được đóng một lần
BHXH bắt buộc chỉ có cơ chế đóng tiếp một lần trong trường hợp đặc biệt: còn thiếu tối đa 06 tháng để đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc trợ cấp tuất hằng tháng. Nếu còn thiếu trên 06 tháng thì không áp dụng cơ chế này.
Ví dụ thực tế
Một người lao động đã gần đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng thiếu 04 tháng đóng BHXH bắt buộc. Trường hợp này có thể xem xét đóng một lần cho 04 tháng còn thiếu. Nhưng nếu thiếu 08 tháng thì hướng xử lý không còn nằm trong cơ chế đóng một lần của BHXH bắt buộc nêu trên.
Lưu ý quan trọng
Chậm đóng bị tính lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng; nếu chậm quá 60 ngày có thể bị coi là trốn đóng. Khoản này thường được cơ quan chức năng kiểm tra khi thanh tra.
III. BHXH tự nguyện được đóng một lần tối đa bao nhiêu năm?
Với BHXH tự nguyện, người tham gia được chọn nhiều phương thức đóng hơn. Đây mới là phần thường gắn với câu hỏi “có được nộp gộp nhiều năm không?”.
1. Các phương thức đóng
- Hằng tháng
- 03 tháng một lần
- 06 tháng một lần
- 12 tháng một lần
- Một lần cho nhiều năm về sau
- Một lần cho thời gian đóng còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu
2. Giới hạn đóng gộp cần nhớ
| Phương thức | Giới hạn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Đóng một lần cho nhiều năm về sau | 05 năm (60 tháng)/lần | Áp dụng cho BHXH tự nguyện |
| Đóng một lần cho thời gian còn thiếu khi đã đủ tuổi nghỉ hưu | Không quá 10 năm (120 tháng) | Là cơ chế riêng, không gộp chung với mốc 05 năm/lần |
Cần lưu ý: nhiều người nhầm rằng đã tham gia BHXH tự nguyện thì lần nào cũng được đóng tối đa 10 năm. Mốc 10 năm chỉ dùng cho trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu thời gian đóng. Còn nếu chỉ muốn đóng trước cho các năm về sau thì giới hạn là 05 năm/lần.
Ví dụ thực tế
Nếu đang tham gia BHXH tự nguyện bình thường, bạn có thể chọn đóng gộp trước tối đa 60 tháng. Còn nếu đã đủ tuổi nghỉ hưu mà vẫn thiếu thời gian tham gia, có thể đóng một lần cho phần còn thiếu nhưng không quá 120 tháng để hoàn tất điều kiện hưởng lương hưu.
Lưu ý quan trọng
Mức đóng một lần cho nhiều năm về sau được tính bằng tổng mức đóng của các tháng đóng trước, sau đó chiết khấu theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề do Bảo hiểm xã hội Việt Nam công bố. Cần tính đến yếu tố chiết khấu này để ước lượng số tiền phải nộp.
IV. Một điểm rất hay nhầm: “BHXH một lần” không đồng nghĩa với “đóng một lần”
Cần tách rõ 2 khái niệm:
- Hưởng BHXH một lần: là nhận trợ cấp một lần.
- Đóng một lần cho nhiều năm về sau hoặc đóng một lần cho thời gian còn thiếu: là phương thức nộp tiền tham gia BHXH.
Ngoài ra, pháp luật không ấn định trần tối đa về tổng số năm đã tham gia BHXH. Mốc 35 năm đối với lao động nam và 30 năm đối với lao động nữ là mốc liên quan đến việc xác định trường hợp khi nghỉ hưu có thể được hưởng thêm trợ cấp một lần nếu thời gian đóng vượt ngưỡng, không phải là mốc dừng tham gia.
Kết luận ngắn gọn: không có mức tối đa chung cho toàn bộ thời gian đóng BHXH. Nếu hỏi về đóng gộp nhiều năm, BHXH tự nguyện được đóng trước tối đa 05 năm/lần; trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu mà còn thiếu thời gian đóng thì tối đa 10 năm còn thiếu; BHXH bắt buộc không áp dụng nộp gộp nhiều năm theo ý muốn.
