Có. Doanh nghiệp có thể chuyển đổi loại hình theo quy định về tổ chức lại doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải mọi loại hình đều chuyển đổi qua lại tự do. Nhiều người thường hiểu nhầm khi làm hồ sơ, nhất là trường hợp muốn chuyển từ công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần sang doanh nghiệp tư nhân.
Điều quan trọng nhất là xác định doanh nghiệp đang là loại hình gì, muốn chuyển sang loại hình nào, rồi đối chiếu đúng trường hợp luật cho phép. Sau đó mới tính đến hồ sơ, phương thức chuyển đổi và thủ tục đăng ký doanh nghiệp.
I. Bảng tra cứu nhanh các trường hợp được chuyển đổi
| Loại hình hiện tại | Có thể chuyển thành | Lưu ý dễ nhầm |
|---|---|---|
| Công ty trách nhiệm hữu hạn | Công ty cổ phần | Có nhiều phương thức chuyển đổi khác nhau |
| Công ty cổ phần | Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên | Thường gắn với việc một chủ thể nhận chuyển nhượng toàn bộ cổ phần hoặc công ty chỉ còn 01 cổ đông |
| Công ty cổ phần | Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên | Cần sắp lại cơ cấu thành viên phù hợp với loại hình mới |
| Doanh nghiệp tư nhân | Công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh | Chủ doanh nghiệp tư nhân cần đáp ứng các điều kiện luật định liên quan đến nợ và nghĩa vụ tài sản |
| Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên | Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên | Phát sinh khi thay đổi số lượng thành viên |
| Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên | Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên | Phát sinh khi chỉ còn lại 01 thành viên |
| Công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần | Doanh nghiệp tư nhân | Không có quy định cho phép |
Lưu ý: Nếu số lượng thành viên hoặc cổ đông không còn đáp ứng mức tối thiểu theo luật trong thời hạn 06 tháng liên tục mà doanh nghiệp không làm thủ tục chuyển đổi loại hình, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định.
II. Các trường hợp chuyển đổi cần hiểu đúng
1. Công ty trách nhiệm hữu hạn chuyển thành công ty cổ phần
Trường hợp này có thể thực hiện theo các phương thức độc lập hoặc kết hợp với nhau:
- Không huy động thêm tổ chức, cá nhân khác góp vốn và không bán phần vốn góp cho tổ chức, cá nhân khác.
- Huy động thêm tổ chức, cá nhân khác góp vốn.
- Bán toàn bộ hoặc một phần phần vốn góp cho một hoặc một số tổ chức, cá nhân khác.
- Kết hợp các phương thức nêu trên.
Ví dụ thực tế
Một công ty trách nhiệm hữu hạn 2 thành viên muốn mở rộng quy mô để gọi thêm vốn đầu tư thì thường chọn chuyển sang công ty cổ phần. Cần xác định rõ là góp thêm vốn hay chuyển nhượng vốn, vì mỗi tình huống sẽ kéo theo bộ hồ sơ chứng minh khác nhau.
2. Công ty cổ phần chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn
Trường hợp chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên thường gặp khi:
- Một cổ đông nhận chuyển nhượng toàn bộ cổ phần của tất cả cổ đông còn lại; hoặc
- Một tổ chức, cá nhân không phải cổ đông nhận chuyển nhượng toàn bộ số cổ phần của tất cả cổ đông; hoặc
- Công ty chỉ còn lại 01 cổ đông.
Trường hợp chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên thì thực hiện theo tình huống chuyển nhượng cổ phần để cơ cấu thành viên phù hợp với loại hình mới.
Lưu ý quan trọng
Doanh nghiệp thường chú trọng đến thủ tục chuyển nhượng cổ phần nhưng lại quên rà lại số lượng thành viên sau chuyển đổi có còn phù hợp với loại hình dự kiến hay không.
3. Doanh nghiệp tư nhân chuyển thành công ty
Doanh nghiệp tư nhân có thể chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc công ty hợp danh. Khi làm theo hướng này, chủ doanh nghiệp tư nhân cần đáp ứng các điều kiện luật định về:
- Tư cách chủ thể.
- Cam kết chịu trách nhiệm đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản chưa thanh toán.
- Các điều kiện liên quan khác theo quy định.
Khi nộp hồ sơ, phần cam kết về nợ và nghĩa vụ tài sản thường bị hỏi, nếu làm không chặt thì hồ sơ rất dễ phải sửa.
III. Hồ sơ và thủ tục đăng ký chuyển đổi
Hồ sơ chuyển đổi được nộp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh. Doanh nghiệp cũng có thể đăng ký chuyển đổi loại hình đồng thời với đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp.
| Nội dung | Thông tin cần lưu ý |
|---|---|
| Nơi nộp hồ sơ | Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh |
| Hình thức thực hiện | Có thể làm đồng thời với thủ tục thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp |
| Thành phần hồ sơ thường có | Giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp; điều lệ công ty sau chuyển đổi; nghị quyết/quyết định về việc chuyển đổi; danh sách thành viên hoặc cổ đông; giấy tờ pháp lý của cá nhân, tổ chức liên quan; tài liệu chứng minh việc chuyển nhượng hoặc góp vốn nếu có |
| Mẫu giấy đề nghị | Dùng mẫu tương ứng với loại hình doanh nghiệp sau chuyển đổi |
| Bổ sung thông tin | Cần có thông tin hoặc danh sách chủ sở hữu hưởng lợi theo quy định cập nhật |
| Thời hạn giải quyết | 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ |
Lưu ý: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trong 03 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan đăng ký kinh doanh nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Lưu ý quan trọng
Doanh nghiệp thường dùng sai mẫu giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp. Mẫu sử dụng là mẫu theo loại hình sau chuyển đổi, không phải loại hình cũ.
Khi xử lý hồ sơ, cần kiểm tra trước 3 nhóm giấy tờ: quyết định chuyển đổi, danh sách thành viên/cổ đông sau chuyển đổi và tài liệu chứng minh chuyển nhượng hoặc góp vốn. Đây là lỗi mà nhiều doanh nghiệp mắc phải.
IV. Rủi ro pháp lý cần lưu ý
Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp là một hình thức tổ chức lại doanh nghiệp. Việc chuyển đổi này không làm chấm dứt quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp. Sau chuyển đổi, doanh nghiệp vẫn kế thừa quyền, lợi ích hợp pháp và tiếp tục chịu trách nhiệm về các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản và các nghĩa vụ khác theo quy định.
Không nên suy luận rằng loại hình nào cũng có thể chuyển đổi ngược lại cho nhau. Phạm vi chuyển đổi chỉ nên bám đúng các trường hợp luật đã quy định.
Với trường hợp công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định trong thời hạn 06 tháng liên tục mà không làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, doanh nghiệp có thể bị xử lý theo quy định. Riêng hành vi không thực hiện thủ tục giải thể khi thuộc diện bắt buộc, mức xử phạt là từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng theo quy định hiện hành.
Ví dụ thực tế
Một công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên nhưng thực tế chỉ còn 01 thành viên trong thời gian dài mà không chuyển đổi sang công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là tình huống thường gặp và tiềm ẩn rủi ro. Khi rà soát hồ sơ pháp lý, việc này dễ bị phát hiện vì số lượng thành viên thể hiện rõ trên đăng ký doanh nghiệp và hồ sơ nội bộ.
