Khi đi định cư nước ngoài, quy trình gồm hai bước: xác nhận thời gian đóng BHXH (chốt sổ BHXH) trước, sau đó nộp hồ sơ hưởng BHXH một lần. Trường hợp này được giải quyết ngay sau khi chấm dứt tham gia BHXH, không cần chờ đủ 12 tháng như nhiều người vẫn nghĩ.
Mốc cần nhớ: hồ sơ hưởng BHXH một lần khi đi định cư nước ngoài được nộp ngay sau khi chấm dứt tham gia BHXH; thời hạn giải quyết là 07 ngày làm việc. Các mốc tham chiếu cũ từng là 05 ngày hoặc 10 ngày, do đó cần đối chiếu với hướng dẫn đang áp dụng tại thời điểm nộp hồ sơ.
I. Bảng tra cứu nhanh hồ sơ và trình tự
| Nội dung | Thực hiện |
|---|---|
| Xác nhận thời gian đóng BHXH | Nộp hồ sơ chốt sổ tại cơ quan BHXH đang quản lý; hồ sơ có thể gồm sổ BHXH và Mẫu TK1-TS khi cần điều chỉnh thông tin |
| Hồ sơ hưởng BHXH một lần | Nộp sau khi đã có sổ BHXH được xác nhận quá trình đóng |
| Giấy tờ chứng minh định cư | Nộp 1 trong các giấy tờ chứng minh ra nước ngoài để định cư; giấy tờ do nước ngoài cấp cần có bản dịch tiếng Việt được chứng thực hoặc công chứng |
| Cách nộp | Trực tiếp, qua bưu chính công ích, trực tuyến hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện |
| Thời hạn giải quyết | 07 ngày làm việc |
II. Trình tự thực hiện
1. Chốt sổ BHXH trước
Khi chuẩn bị xuất cảnh gấp, bước chốt sổ dễ bị bỏ qua. Trước hết, nộp hồ sơ xác nhận thời gian đóng BHXH tại cơ quan BHXH đang quản lý. Nếu thông tin trên sổ chưa khớp, thường phải kèm thêm tờ khai Mẫu TK1-TS để điều chỉnh.
2. Nộp hồ sơ hưởng BHXH một lần
Sau khi sổ BHXH đã được xác nhận quá trình đóng, tiến hành nộp hồ sơ đề nghị hưởng BHXH một lần. Lưu ý, không nên nộp trước khi sổ được xác nhận vì sẽ phải bổ sung.
3. Kèm giấy tờ chứng minh ra nước ngoài để định cư
Giấy tờ chứng minh định cư là phần được cơ quan tiếp nhận xem xét kỹ lưỡng. Các giấy tờ này có tính chất thay thế nhau, nên cần tách riêng từng loại, không gộp để tránh hiểu nhầm.
| Nhóm hồ sơ | Giấy tờ có thể dùng |
|---|---|
| Hồ sơ cơ bản | Sổ BHXH đã được xác nhận quá trình đóng; đơn đề nghị hưởng BHXH một lần theo Mẫu 14-HSB |
| Giấy tờ chứng minh định cư | Bản sao giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc thôi quốc tịch Việt Nam |
| Hoặc | Bản dịch tiếng Việt được chứng thực hoặc công chứng của một trong các giấy tờ: hộ chiếu do nước ngoài cấp; thị thực có xác nhận cho phép nhập cảnh với lý do định cư ở nước ngoài; giấy tờ xác nhận đang làm thủ tục nhập quốc tịch nước ngoài; giấy tờ xác nhận hoặc thẻ thường trú, cư trú có thời hạn từ 05 năm trở lên do cơ quan nước ngoài có thẩm quyền cấp |
III. Cách nộp, thời điểm nộp và nhận tiền
1. Cách nộp hồ sơ
- Nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH.
- Nộp qua dịch vụ bưu chính công ích.
- Nộp trực tuyến nếu đáp ứng điều kiện kỹ thuật theo cổng dịch vụ công/BHXH.
- Ủy quyền cho người khác thực hiện.
2. Thời điểm nộp và chi trả
Trường hợp ra nước ngoài để định cư có thể nộp hồ sơ hưởng BHXH một lần ngay sau khi chấm dứt tham gia BHXH, không cần chờ đủ 12 tháng. Việc chi trả có thể qua tài khoản cá nhân hoặc nhận tiền mặt theo phương thức cơ quan BHXH áp dụng.
Lưu ý quan trọng
- Nên hoàn tất chốt sổ và chuẩn bị giấy tờ định cư trước khi xuất cảnh để tránh thiếu hồ sơ.
- Giấy tờ do nước ngoài cấp cần chuẩn bị phần dịch thuật, chứng thực hoặc công chứng đúng quy định.
- Sai lầm thường gặp là nộp thiếu giấy tờ chứng minh định cư hoặc dùng bản dịch chưa hoàn chỉnh.
IV. Mức hưởng BHXH một lần
Mức hưởng được tính theo thời gian đã đóng BHXH, tách theo từng giai đoạn. Khi tự ước tính, nhiều người thường nhầm lẫn ở phần này.
| Thời gian đóng | Mức hưởng |
|---|---|
| Trước năm 2014 | Bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng |
| Từ năm 2014 trở đi | Bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng |
| Chưa đủ 01 năm | Bằng 22% của các mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH |
Ví dụ thực tế
Một trường hợp đã chấm dứt tham gia BHXH và chuẩn bị xuất cảnh nhưng chưa chốt sổ, hồ sơ sẽ kéo dài vì thiếu bước xác nhận thời gian đóng. Cách làm hiệu quả là hoàn tất chốt sổ trước, sau đó nộp ngay hồ sơ hưởng BHXH một lần kèm giấy tờ định cư để tránh phải bổ sung nhiều lần.
