Nếu khoản thuế GTGT đầu vào trên hóa đơn, dịch vụ hoặc khoản nộp thay cho phía nước ngoài không đủ điều kiện khấu trừ, doanh nghiệp thường được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định nếu đáp ứng điều kiện ghi nhận. Trên thực tế, nhiều người nhầm lẫn giữa phần được khấu trừ và phần được đưa vào chi phí.
I. Bảng tra cứu nhanh cách xử lý
| Trường hợp | Cách xử lý khi quyết toán thuế TNDN | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Thuế GTGT đầu vào không đủ điều kiện khấu trừ | Tính vào chi phí được trừ hoặc vào nguyên giá tài sản cố định nếu đủ điều kiện ghi nhận | Hóa đơn, chứng từ hợp pháp; liên quan hoạt động sản xuất kinh doanh; điều kiện thanh toán |
| Có chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài nhưng vẫn không đủ điều kiện khấu trừ | Hạch toán vào chi phí hoặc nguyên giá theo quy định | Phần này hay bị bỏ sót ở bộ hồ sơ nộp thay thuế nhà thầu |
| Hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần từ 05 triệu đồng trở lên không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt | Không chỉ không được khấu trừ thuế GTGT mà phần thuế đó cũng không được tính vào chi phí được trừ | Cơ quan thuế thường kiểm tra kỹ chứng từ thanh toán ở điểm này |
| Hóa đơn nước ngoài có VAT, GST hoặc sắc thuế tương tự theo pháp luật nước ngoài | Không kê khai khấu trừ như thuế GTGT đầu vào của Việt Nam; được tính vào chi phí nếu đáp ứng điều kiện chung về chi phí hợp lệ | Cần chứng minh liên quan đến hoạt động kinh doanh và hồ sơ thanh toán đầy đủ |
Mốc dễ sai: với hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, nếu không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì phần thuế GTGT không được khấu trừ đó cũng không được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN.
II. Điều kiện để được đưa vào chi phí hoặc nguyên giá
1. Trường hợp được tính vào chi phí được trừ
Bản chất là: không khấu trừ được thuế GTGT không đồng nghĩa với tự động được đưa hết vào chi phí. Doanh nghiệp cần kiểm tra đủ bộ điều kiện hồ sơ.
- Có chứng từ hợp pháp.
- Khoản chi liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Đáp ứng điều kiện thanh toán theo quy định.
- Nếu gắn với tài sản đủ điều kiện ghi nhận thì có thể tính vào nguyên giá tài sản cố định thay vì hạch toán chi phí ngay.
2. Trường hợp giao dịch với nhà cung cấp nước ngoài
Nếu doanh nghiệp mua dịch vụ, hàng hóa hoặc phát sinh nghĩa vụ thuế với phía nước ngoài thuộc trường hợp nộp thuế GTGT thay, điểm dễ bị truy thu là thiếu chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài. Nếu thiếu chứng từ này thì thường không đủ điều kiện khấu trừ.
Khi đó, nếu vẫn đáp ứng điều kiện chi phí hợp lệ, doanh nghiệp xử lý phần thuế GTGT không được khấu trừ bằng cách hạch toán vào chi phí được trừ hoặc vào nguyên giá tài sản cố định theo từng trường hợp.
Ví dụ thực tế
Doanh nghiệp mua dịch vụ từ nhà cung cấp nước ngoài, có phát sinh phần thuế GTGT không khấu trừ được do không đáp ứng điều kiện khấu trừ. Khoản này thường được hạch toán vào chi phí quản lý hoặc chi phí dịch vụ, nếu hồ sơ đầy đủ và liên quan đến hoạt động kinh doanh.
III. Riêng với hóa đơn nước ngoài có VAT theo pháp luật nước ngoài
Đây là chỗ doanh nghiệp thường sai: VAT, GST hoặc sắc thuế tương tự trên hóa đơn nước ngoài thông thường không phải là thuế GTGT Việt Nam đủ điều kiện khấu trừ. Do đó, doanh nghiệp không kê khai khấu trừ như thuế GTGT đầu vào của Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, khoản chi liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đáp ứng điều kiện thanh toán, thì khoản VAT đó có thể được cộng vào chi phí của hàng hóa, dịch vụ hoặc ghi nhận là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
Lưu ý quan trọng
- Không nhầm VAT trên hóa đơn nước ngoài với thuế GTGT đầu vào của Việt Nam để kê khai khấu trừ.
- Hóa đơn nước ngoài nên được dịch và lưu cùng hồ sơ để chứng minh nội dung dịch vụ, hàng hóa.
- Nếu khoản thuế GTGT thực tế đủ điều kiện khấu trừ nhưng doanh nghiệp không kê khai mà lại đưa vào chi phí, đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm.
IV. Hồ sơ nên rà soát trước khi quyết toán
- Hóa đơn nước ngoài hoặc chứng từ hợp pháp tương đương.
- Chứng từ thanh toán, nhất là các giao dịch từng lần từ 05 triệu đồng trở lên.
- Chứng từ nộp thuế GTGT thay cho phía nước ngoài, nếu thuộc trường hợp áp dụng.
- Hồ sơ chứng minh khoản chi liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Xác định rõ khoản thuế được hạch toán vào chi phí hay nguyên giá tài sản cố định.
Khi rà soát hồ sơ quyết toán, hãy kiểm tra kỹ phần chứng từ thanh toán và chứng từ nộp thay thuế trước tiên, vì lúc thanh tra thường bị hỏi đầu tiên chính là hai nhóm giấy tờ này.
