Có. Cha mẹ đã nghỉ hưu và có lương hưu vẫn có thể đăng ký là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh, với điều kiện tổng thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn (gồm cả lương hưu) không vượt quá 1.000.000 đồng/tháng. Nếu vượt ngưỡng này thì không được giảm trừ. Nhiều người chỉ nhìn vào lương hưu mà quên cộng thêm thu nhập khác, dẫn đến sai sót.
I. Bảng tra cứu nhanh điều kiện đăng ký
| Nội dung | Cách xác định | Kết quả |
|---|---|---|
| Tình trạng của cha mẹ | Ngoài độ tuổi lao động hoặc còn trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động | Có thể xét là người phụ thuộc |
| Thu nhập để xét điều kiện | Thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn, bao gồm lương hưu | Dùng để so với ngưỡng 1.000.000 đồng/tháng |
| Mức thu nhập | ≤ 1.000.000 đồng/tháng | Đủ điều kiện về thu nhập |
| Mức thu nhập | > 1.000.000 đồng/tháng | Không đủ điều kiện |
Quy tắc chính: Cha mẹ có lương hưu không đồng nghĩa là bị loại. Điều kiện then chốt là tổng thu nhập thực tế không vượt ngưỡng 1.000.000 đồng/tháng.
II. Cách xác định đúng trong từng trường hợp
1. Cha mẹ đã nghỉ hưu thì xét thế nào?
Cha mẹ nghỉ hưu thường thuộc nhóm ngoài độ tuổi lao động. Do đó, chỉ cần kiểm tra thêm điều kiện về thu nhập bình quân tháng trong năm.
Theo lộ trình tuổi nghỉ hưu đang áp dụng, trong điều kiện lao động bình thường: nam đủ 61 tuổi 6 tháng, nữ đủ 57 tuổi. Nếu cha mẹ đã ngoài độ tuổi lao động thì áp dụng ngưỡng thu nhập nêu trên để xét người phụ thuộc.
Nếu cha mẹ vẫn còn trong độ tuổi lao động thì chỉ được xét khi không có khả năng lao động và đồng thời vẫn phải đáp ứng điều kiện thu nhập.
2. Lương hưu có tính vào thu nhập không?
Có. Lương hưu được cộng vào tổng thu nhập khi xét người phụ thuộc. Nhiều hồ sơ vẫn vướng vì chỉ kê khai mức lương hưu mà bỏ qua các khoản thu nhập khác trong năm.
- Nếu lương hưu + thu nhập khác bình quân tháng trong năm ≤ 1.000.000 đồng thì đủ điều kiện về thu nhập.
- Nếu bình quân tháng trong năm > 1.000.000 đồng thì không đủ điều kiện.
Ví dụ minh hoạ
- Được tính giảm trừ: cha 62 tuổi, lương hưu 900.000 đồng/tháng, không có thu nhập khác.
- Không được tính giảm trừ: lương hưu 900.000 đồng/tháng và có thêm thu nhập khác 200.000 đồng/tháng, tổng là 1.100.000 đồng/tháng.
- Có thể được đăng ký: lương hưu 800.000 đồng/tháng, không có thu nhập khác.
- Không được đăng ký: lương hưu 1.200.000 đồng/tháng.
III. Hồ sơ và thời điểm đăng ký
1. Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc là cha mẹ
Hồ sơ thường gồm các giấy tờ sau:
- Bản chụp CMND/CCCD của cha mẹ.
- Giấy tờ hợp pháp chứng minh quan hệ với người nộp thuế như giấy khai sinh, thông tin cư trú hoặc giấy tờ hợp pháp khác.
- Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc theo Mẫu số 07/ĐK-NPT-TNCN hoặc các mẫu liên quan như 20-ĐK-TCT, 20-ĐK-TH-TCT.
Thiếu sót thường gặp là giấy tờ chứng minh quan hệ và thông tin định danh của người phụ thuộc. Với điều kiện thu nhập hoặc tình trạng không có khả năng lao động nếu có áp dụng, người nộp thuế tự khai và tự chịu trách nhiệm.
2. Thời điểm tính giảm trừ và mức giảm trừ
Nếu trong năm bạn chưa tính giảm trừ gia cảnh cho cha mẹ thì khi quyết toán thuế vẫn có thể tính lại từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, miễn là đã đăng ký người phụ thuộc theo quy định.
| Nội dung | Mức áp dụng |
|---|---|
| Giai đoạn trước 01/01/2026 | 4,4 triệu đồng/tháng/người phụ thuộc |
| Từ kỳ tính thuế năm 2026, hiệu lực từ 01/01/2026 | 6,2 triệu đồng/tháng/người phụ thuộc |
Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong cùng kỳ tính thuế.
Thời hạn quyết toán là 31/3 năm liền kề nếu ủy quyền cho tổ chức chi trả và 30/4 năm liền kề nếu tự thực hiện.
IV. Các lỗi dễ bị truy thu khi kê khai
- Không kiểm tra tổng thu nhập từ tất cả các nguồn, gồm lương hưu và thu nhập khác.
- Kê khai trùng một người phụ thuộc cho nhiều người con.
- Thiếu hồ sơ chứng minh quan hệ hoặc hồ sơ liên quan đến điều kiện thu nhập, không có khả năng lao động nếu thuộc trường hợp này.
- Kê khai sai thời điểm phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.
- Chưa cập nhật mã số thuế hoặc CCCD của người phụ thuộc.
Lưu ý quan trọng
Kê khai sai làm thiếu số thuế phải nộp do đăng ký người phụ thuộc không đúng điều kiện có thể bị phạt 20% số thuế khai thiếu, đồng thời có thể bị truy thu thuế và tính tiền chậm nộp. Nguyên nhân thường gặp là hồ sơ nhìn tưởng đủ nhưng lại vướng ở ngưỡng thu nhập bình quân tháng.
Khi rà soát hồ sơ quyết toán cho cha mẹ đã nghỉ hưu, cần kiểm tra 3 điểm: độ tuổi lao động, tổng thu nhập bình quân tháng trong năm và bộ hồ sơ chứng minh quan hệ. Chỉ cần lệch một trong ba điểm này là rất dễ phát sinh điều chỉnh sau quyết toán.
