Có. Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, khi đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị thì có thể hưởng BHXH một lần nếu thuộc đúng trường hợp luật cho phép. Không phải cứ về nước là tự động được nhận, mà cần rơi vào một trong các trường hợp như không tiếp tục cư trú tại Việt Nam hoặc chấm dứt hợp đồng lao động/giấy phép lao động hết hiệu lực mà không được gia hạn.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Thông tin cần nắm |
|---|---|
| Ai được áp dụng? | Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc |
| Có được rút khi về nước không? | Có, nếu thuộc một trong các trường hợp được hưởng BHXH một lần |
| Trường hợp hay gặp nhất | Không tiếp tục cư trú tại Việt Nam/ra nước ngoài định cư; hoặc chấm dứt hợp đồng lao động, giấy phép lao động/chứng chỉ hành nghề/giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn |
| Ngưỡng thời gian đóng để xét trường hợp đủ tuổi hưu | Chưa đủ 15 năm đóng BHXH |
| Mốc hiệu lực cần lưu ý | Quy định mới tại Luật BHXH được áp dụng từ 01/7/2025; thủ tục chi tiết vẫn cần đọc cùng Nghị định 143/2018/NĐ-CP trong phạm vi còn phù hợp |
| Thời hạn nộp hồ sơ theo quy định đang áp dụng | 10 ngày tính đến thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc thời điểm giấy phép hết hiệu lực, tùy điều kiện nào đến trước |
Lưu ý: thời hạn 10 ngày và điều kiện không tiếp tục cư trú tại Việt Nam là hai điểm thường gây nhầm lẫn khi làm hồ sơ.
II. Các trường hợp được rút BHXH một lần
1. Các trường hợp cụ thể
Bản chất của BHXH một lần là cơ quan BHXH giải quyết quyền lợi khi người lao động không tiếp tục tham gia theo các tình huống luật đã liệt kê. Nhiều hồ sơ bị vướng vì người nộp chỉ hiểu chung là “về nước” nhưng không đối chiếu đúng điều kiện.
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng theo quy định.
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc là người khuyết tật đặc biệt nặng.
- Không tiếp tục cư trú tại Việt Nam/ra nước ngoài định cư.
- Chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn.
2. Điểm dễ nhầm
Người đọc thường nhầm điều kiện của lao động nước ngoài với lao động Việt Nam. Với nhóm lao động nước ngoài, cần bám đúng nhóm điều kiện nêu trên. Ngoài ra, mốc 15 năm là dữ liệu cho quy định mới; mốc 20 năm là cách hiểu cũ, không nên lấy làm căn cứ chính khi áp dụng quy định mới.
Ví dụ thực tế
Ông Chae Sung Phil, quốc tịch Hàn Quốc, làm việc từ tháng 6/2024 đến tháng 2/2025 tại chi nhánh ngân hàng nước ngoài ở Hải Phòng, đã tham gia BHXH bắt buộc nhưng thời gian đóng chưa đủ 1 năm. Trường hợp này, nếu chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động hết hiệu lực mà không được gia hạn, ông có thể làm thủ tục hưởng BHXH một lần.
III. Hồ sơ và thời điểm nộp
1. Hồ sơ cơ bản
Hồ sơ thường gồm các giấy tờ sau:
- Sổ BHXH.
- Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần.
- Giấy tờ chứng minh thuộc trường hợp được hưởng, nếu pháp luật yêu cầu.
Một số hồ sơ gặp vướng vì thiếu bản chốt sổ, thiếu giấy tờ tùy thân đã dịch chứng thực hoặc thiếu giấy ủy quyền khi người lao động đã về nước. Thực tế thường nhắc đến Mẫu 14-HSB, hộ chiếu dịch chứng thực và giấy ủy quyền nếu áp dụng. Tuy nhiên, tên mẫu cụ thể nên đối chiếu hướng dẫn hiện hành tại thời điểm nộp để tránh dùng sai biểu mẫu.
2. Thời điểm và cách nộp
Theo quy định đang áp dụng cho thủ tục chi tiết, người lao động có yêu cầu hưởng BHXH một lần nộp hồ sơ trong thời hạn 10 ngày tính đến thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động hoặc thời điểm giấy phép lao động/chứng chỉ hành nghề/giấy phép hành nghề hết hiệu lực, tùy điều kiện nào đến trước, khi không tiếp tục làm việc hoặc không được gia hạn giấy phép.
Người lao động có thể nộp hồ sơ trước hoặc sau khi về nước và có thể ủy quyền cho người khác thực hiện. Không cần quay lại Việt Nam để nhận tiền.
Checklist kiểm tra nhanh: chốt sổ BHXH, đúng thời điểm chấm dứt hợp đồng hoặc hết hiệu lực giấy phép, đủ giấy tờ chứng minh trường hợp hưởng, kiểm tra giấy tờ dịch/chứng thực nếu nộp từ nước ngoài.
Lưu ý quan trọng
- Hồ sơ thường thiếu sổ BHXH đã chốt và giấy tờ cá nhân khớp thông tin hộ chiếu.
- Vướng mắc dễ phát sinh nếu nộp khi hợp đồng lao động chưa chấm dứt hoặc giấy phép còn hiệu lực.
- Nếu thuộc trường hợp không tiếp tục cư trú tại Việt Nam, nên chuẩn bị rõ giấy tờ chứng minh tương ứng để tránh bị yêu cầu bổ sung.
- Nộp sai cơ quan BHXH hoặc giấy tờ chưa dịch/chứng thực cũng là lỗi thường gặp.
IV. Mức hưởng và căn cứ áp dụng
Mức hưởng BHXH một lần của người lao động nước ngoài được thực hiện theo quy định chung của pháp luật BHXH về mức hưởng BHXH một lần. Nghị định 143/2018/NĐ-CP dẫn chiếu sang quy định chung của luật, nên khi tính số tiền cụ thể cần áp dụng đúng công thức và hướng dẫn hiện hành tại thời điểm giải quyết.
Khi có khác biệt giữa các văn bản, nên ưu tiên văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực cao hơn và còn hiệu lực. Với điều kiện hưởng, Luật số 41/2024/QH15 là căn cứ ưu tiên từ 01/7/2025. Với thủ tục chi tiết dành riêng cho lao động nước ngoài, Nghị định 143/2018/NĐ-CP vẫn là căn cứ quan trọng trong phạm vi chưa bị thay thế hoặc chưa mâu thuẫn.
Nếu bạn là người lao động nước ngoài chuẩn bị về nước, đừng chỉ nhìn vào việc xuất cảnh. Cơ quan giải quyết sẽ xem xét trước bạn có thuộc đúng trường hợp được hưởng BHXH một lần hay không và hồ sơ có nộp đúng thời điểm, đủ giấy tờ hay không.
