Người lao động nghỉ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng không phải đóng BHXH và BHYT. Thời gian này vẫn được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc, còn BHYT do cơ quan/quỹ BHXH đóng để giữ quyền lợi khám chữa bệnh. Nếu nghỉ dưới 14 ngày làm việc thì vẫn đóng BHXH, BHYT như bình thường.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | BHXH | BHYT | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lao động nữ sinh con; người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi; lao động nữ mang thai hộ khi sinh con; lao động nữ nhờ mang thai hộ | Được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc, người lao động và người sử dụng lao động không đóng trong thời gian nghỉ | Cơ quan/quỹ BHXH đóng nếu nghỉ từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng | Không tính là thời gian đóng BHTN |
| Các trường hợp nghỉ hưởng chế độ thai sản khác, nghỉ từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng | Được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc, không đóng BHXH cho tháng đó | Cơ quan/quỹ BHXH đóng | Nhiều doanh nghiệp quên báo giảm đúng tháng |
| Nghỉ hưởng chế độ thai sản dưới 14 ngày làm việc trong tháng | Vẫn đóng theo quy định thông thường | Vẫn đóng theo quy định thông thường | Dễ bị truy thu nếu kê khai nhầm là không đóng |
| Đi làm trước khi hết thời gian nghỉ thai sản | Phần thời gian quay lại làm việc thì người lao động và người sử dụng lao động đóng BHXH bắt buộc | Thực hiện theo tình trạng đi làm lại | Người lao động vẫn hưởng trợ cấp thai sản cho phần thời gian còn lại theo luật |
Mốc cần nhớ: nghỉ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng là ngưỡng quan trọng để xác định cách đóng BHXH, BHYT.
II. Cách hiểu đúng để tránh kê khai sai
1. Khi nào không phải đóng BHXH, BHYT?
Thắc mắc phổ biến là khi người lao động nghỉ thai sản, doanh nghiệp có còn phải trích đóng như tháng làm việc bình thường hay không. Nếu thuộc diện nghỉ hưởng chế độ thai sản và nghỉ từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, tháng đó được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc nhưng người lao động và đơn vị không đóng BHXH. Với BHYT, người lao động cũng không phải đóng vì cơ quan/quỹ BHXH đóng thay.
Nhiều đơn vị chỉ nhớ không đóng BHXH nhưng lại quên rằng BHYT vẫn được bảo đảm cho người lao động thông qua cơ quan BHXH.
2. Khi nào vẫn phải đóng như bình thường?
Nếu người lao động nghỉ hưởng chế độ thai sản dưới 14 ngày làm việc trong tháng thì BHXH và BHYT vẫn đóng theo quy định thông thường. Nhiều doanh nghiệp nhầm tưởng cứ nghỉ thai sản là không phải đóng, dẫn đến báo giảm sai và bị truy thu hồ sơ bảo hiểm xã hội.
Ví dụ thực tế
Một lao động nghỉ hưởng chế độ thai sản trong tháng nhưng số ngày nghỉ thực tế chưa đủ 14 ngày làm việc. Trường hợp này, hồ sơ tiền lương và hồ sơ bảo hiểm vẫn cần xử lý như tháng đóng thông thường, không nên báo giảm theo diện nghỉ trọn điều kiện.
III. Một số tình huống dễ nhầm
1. Đi làm trước khi hết thời gian nghỉ thai sản
Nếu lao động nữ quay lại làm việc trước khi hết thời gian nghỉ thai sản, thì thời gian đã quay lại làm việc sẽ phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc cho cả người lao động và người sử dụng lao động. Cần lưu ý: người lao động vẫn được trả lương cho những ngày đi làm và đồng thời tiếp tục hưởng trợ cấp thai sản cho phần thời gian còn lại theo quy định.
2. Có tính thời gian đóng BHTN không?
Không ít hồ sơ nhầm giữa BHXH và BHTN. Thời gian nghỉ thai sản đủ điều kiện nêu trên được tính là thời gian đóng BHXH nhưng không tính là thời gian đóng BHTN. Doanh nghiệp cần tách rõ phần bảo hiểm nào được tính, phần nào không.
Lưu ý quan trọng
- Sinh con, nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, mang thai hộ khi sinh con, nhờ mang thai hộ đều là các trường hợp cần đối chiếu đúng khi xử lý hồ sơ.
- Nếu báo giảm chậm hoặc báo giảm sai thời điểm, đơn vị có thể bị truy thu phần đóng chưa đúng.
IV. Mốc hồ sơ và lưu ý thực hành
Với hồ sơ thai sản, ngoài chuyện đóng hay không đóng, mốc nộp hồ sơ cũng rất quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải quyết chế độ.
| Nội dung | Mốc thời gian |
|---|---|
| Người lao động nộp hồ sơ cho đơn vị | Không quá 45 ngày kể từ ngày trở lại làm việc |
| Đơn vị nộp hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thai sản cho cơ quan BHXH | Trong 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người lao động |
| Báo giảm khi nghỉ thai sản | Thực hiện ngay khi người lao động nghỉ hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng |
Nhiều doanh nghiệp vi phạm lỗi này: có hồ sơ hưởng thai sản đã đủ nhưng chưa báo giảm kịp thời, dẫn đến dữ liệu đóng bảo hiểm bị lệch giữa bảng lương, hồ sơ nhân sự và dữ liệu cơ quan BHXH. Khi tự rà soát hồ sơ, cần kiểm tra đồng thời 3 điểm: ngày bắt đầu nghỉ, số ngày nghỉ trong tháng có đủ 14 ngày làm việc hay không, và thời điểm đi làm lại nếu có.
Điểm mấu chốt: nghỉ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH, BHYT theo cách thông thường; BHYT do cơ quan/quỹ BHXH đóng và thời gian đó vẫn được tính là thời gian đóng BHXH bắt buộc.
