Người đã và đang hưởng lương hưu mà ký hợp đồng lao động mới thì không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, đồng thời không tham gia bảo hiểm thất nghiệp và không đóng bảo hiểm y tế qua người sử dụng lao động mới vì đang thuộc nhóm do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế. Thay vào đó, đơn vị sử dụng lao động cần chi trả thêm cùng kỳ lương một khoản tiền tương đương phần đóng bảo hiểm thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp.
Lưu ý: kết luận này chỉ áp dụng cho người đang hưởng lương hưu, không áp dụng cho trường hợp chỉ đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa hưởng lương hưu.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Cách áp dụng |
|---|---|
| Bảo hiểm xã hội bắt buộc | Không thuộc đối tượng tham gia khi đã và đang hưởng lương hưu |
| Bảo hiểm thất nghiệp | Không tham gia nếu đang hưởng lương hưu hằng tháng |
| Bảo hiểm y tế tại đơn vị mới | Không đóng theo nhóm người lao động vì đã thuộc nhóm do cơ quan BHXH đóng |
| Khoản doanh nghiệp chi thêm | Chi cùng kỳ lương khoản tương đương mức đóng BHXH, BHYT, BHTN thuộc trách nhiệm người sử dụng lao động |
| Thời điểm lưu ý | Quy định về BHXH nêu trong bài có hiệu lực từ 01/07/2025 |
II. Cụ thể từng loại bảo hiểm
1. Bảo hiểm xã hội bắt buộc
Nếu người lao động đang hưởng lương hưu và ký hợp đồng lao động mới, thì không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong thực tế, doanh nghiệp thường nhầm ở đoạn này khi thấy có hợp đồng lao động là mặc nhiên đưa người lao động vào danh sách tham gia BHXH, dẫn đến đóng thừa.
2. Bảo hiểm thất nghiệp
Trường hợp người lao động đang hưởng lương hưu hằng tháng và giao kết hợp đồng lao động mới thì không tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Đây là lỗi phổ biến khi doanh nghiệp xử lý theo thói quen giống lao động thông thường.
3. Bảo hiểm y tế
Người đang hưởng lương hưu thuộc nhóm do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng bảo hiểm y tế. Vì vậy, khi làm việc tại đơn vị mới, người lao động không đóng bảo hiểm y tế theo nhóm người lao động tại doanh nghiệp. Phần này hay bị bỏ sót khi bộ phận nhân sự không kiểm tra tình trạng hưởng lương hưu thực tế của người lao động.
4. Khoản tiền doanh nghiệp cần chi thêm
Khi người lao động không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, BHYT và BHTN do đang hưởng lương hưu, người sử dụng lao động cần chi trả thêm cùng lúc với kỳ trả lương một khoản tiền tương đương mức đóng các khoản bảo hiểm thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp.
Mốc số dễ kiểm tra: doanh nghiệp không đóng bảo hiểm theo cách thông thường cho người đang hưởng lương hưu, mà chi thêm vào lương khoản tương đương các khoản bảo hiểm nêu trên.
III. Phạm vi áp dụng và điểm dễ nhầm
Nội dung trên chỉ áp dụng cho người lao động đã và đang hưởng lương hưu. Nếu chỉ là lao động cao tuổi hoặc đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa hưởng lương hưu, thì việc tham gia BHXH, BHYT, BHTN cần xem lại theo điều kiện chung. Thực tế dễ nhầm vì nhiều hồ sơ chỉ lưu căn cước và hợp đồng lao động mà không lưu giấy tờ thể hiện đang hưởng lương hưu.
- Không đóng BHXH, BHTN, BHYT qua người sử dụng lao động mới nếu người lao động đang hưởng lương hưu.
- Nên ghi rõ khoản chi trả tương đương trong hợp đồng lao động hoặc phụ lục hợp đồng.
- Người lao động vẫn hưởng lương hưu song song với tiền lương theo hợp đồng lao động mới.
Ví dụ thực tế
Ông A đang hưởng lương hưu và ký hợp đồng làm bảo vệ cho công ty X. Trường hợp này, công ty X không đóng BHXH bắt buộc cho ông A mà chi trả thêm vào lương hằng tháng khoản tương đương các khoản bảo hiểm nêu trên. Ông A vẫn nhận lương hưu đầy đủ từ cơ quan BHXH và đồng thời hưởng quyền lợi theo hợp đồng lao động. Nếu bạn đang rà lại hồ sơ nhân sự dạng này, Thuận Thiên khuyến nghị kiểm tra ngay điều khoản lương để tránh thiếu khoản chi bổ sung.
Lưu ý quan trọng
Người sử dụng lao động có trách nhiệm chi trả đủ khoản tiền tương đương mức đóng bảo hiểm nêu trên. Vi phạm không trả hoặc trả không đủ có thể bị xử phạt hành chính. Khi thanh tra, câu hỏi đầu tiên thường là doanh nghiệp có tách bạch rõ người đang hưởng lương hưu với người chỉ đủ tuổi nghỉ hưu hay chưa. Thuận Thiên lưu ý bạn nên kiểm tra kỹ hồ sơ chứng minh tình trạng hưởng lương hưu và cách thể hiện khoản chi trả trong hợp đồng để hạn chế tranh chấp về sau.
