Mức đóng BHXH bắt buộc hiện nay là 25% tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng đối với một số đối tượng đặc thù theo Khoản 4 Điều 33, trong đó 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Mức này khác với nhóm lao động thông thường, khi người lao động đóng 8% và người sử dụng lao động đóng 17% trên tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Lưu ý, đối với các đối tượng như chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, tổng mức đóng bắt buộc bao gồm cả BHYT là 29,5% (gồm 25% BHXH và 4,5% BHYT); bài viết trên tập trung vào phần BHXH 25%.
Con số 25% chỉ áp dụng cho một số trường hợp đặc thù, không hiểu chung cho mọi lao động đang tham gia BHXH bắt buộc.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm đối tượng | Tỷ lệ đóng | Cơ cấu đóng |
|---|---|---|
| Đối tượng đặc thù thuộc Khoản 4 Điều 33 | 25% (BHXH); tổng bắt buộc thường là 29,5% gồm BHYT) | 3% quỹ ốm đau và thai sản; 22% quỹ hưu trí và tử tuất (cộng thêm 4,5% BHYT nếu tính tổng mức đóng) |
| Người lao động | 8% | 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất |
| Người sử dụng lao động | 17% | 14% quỹ hưu trí và tử tuất; 3% quỹ ốm đau và thai sản |
II. Trường hợp nào áp dụng mức 25%
Mức 25% được áp dụng cho các đối tượng đặc thù như người quản lý doanh nghiệp không hưởng tiền lương, chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp tác xã không hưởng tiền lương. Cần lưu ý con số 25% không phải là mức chung cho toàn bộ người tham gia BHXH bắt buộc.
25% chỉ là mức đóng BHXH bắt buộc trong phạm vi nêu trên, không tự động bao gồm BHYT, BHTN hoặc bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Lưu ý thêm: tổng mức đóng bắt buộc khi tính cả BHYT cho những đối tượng này thường là 29,5% (25% BHXH + 4,5% BHYT); tương ứng mức đóng tối thiểu trên mức tham chiếu 2.340.000 đồng là 690.300 đồng.
Ví dụ thực tế
Một chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia theo nhóm đặc thù sẽ tính theo mức 25% trên thu nhập làm căn cứ đóng cho phần BHXH. Nếu tính tổng nghĩa vụ đóng (kể cả BHYT) thì tỷ lệ áp dụng thường là 29,5%. Trong khi đó, lao động làm việc theo quan hệ lao động thông thường lại có tỷ lệ đóng tách riêng: người lao động đóng 8% và người sử dụng lao động đóng 17%.
III. Căn cứ tiền lương đóng và giới hạn mức đóng
Mức tham chiếu dùng để tính mức đóng và hưởng BHXH hiện bằng 2.340.000 đồng/tháng (khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở). Tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
| Nội dung | Mức áp dụng |
|---|---|
| Mức tham chiếu | 2.340.000 đồng/tháng |
| Mức tối đa làm căn cứ đóng | 46.800.000 đồng/tháng |
| Giới hạn tối đa | 20 lần mức tham chiếu |
Lưu ý quan trọng
Khi tính mức đóng, cần kiểm tra trần tiền lương làm căn cứ đóng. Việc lấy toàn bộ thu nhập thực nhận nhân với tỷ lệ có thể dẫn đến kê khai sai và bị yêu cầu truy thu hoặc điều chỉnh.
IV. Thời hạn đóng và lưu ý khi chậm đóng
Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng phát sinh nghĩa vụ đóng. Nếu chậm đóng, sẽ phát sinh lãi 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng.
Chậm đóng kéo dài (từ 60 ngày trở lên) hoặc không đăng ký tham gia có thể bị xử phạt hành chính và có rủi ro xem xét trách nhiệm cao hơn nếu đủ yếu tố.
Khi kiểm tra hồ sơ đóng BHXH, cần đối chiếu đúng nhóm đối tượng, tỷ lệ đóng và mức lương làm căn cứ đóng. Đây là yếu tố then chốt để xác định mức 25% có áp dụng hay không.
