Khi lao động nước ngoài hết hạn hợp đồng hoặc giấy phép lao động không được gia hạn, đồng thời đã chấm dứt tham gia BHXH bắt buộc, họ có thể được giải quyết BHXH một lần nếu có yêu cầu. Tuy nhiên, không phải cứ hết hạn hợp đồng là đương nhiên được nhận BHXH một lần. Cần xét đúng đối tượng tham gia và điều kiện hưởng.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Thông tin cần chú ý |
|---|---|
| Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc | Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên |
| Trường hợp không thuộc diện tham gia | Di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp; đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng; trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác |
| Khi nào được xem xét hưởng BHXH một lần | Đã chấm dứt tham gia BHXH bắt buộc và có văn bản đề nghị hưởng; trường hợp hết hạn hợp đồng hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề mà không được gia hạn là một căn cứ được xem xét |
| Hồ sơ cơ bản | Sổ BHXH; đơn đề nghị hưởng BHXH một lần, thường dùng Mẫu 14-HSB |
| Mức hưởng | Trước ngày 01/01/2014: mỗi năm bằng 1,5 tháng tiền lương bình quân tháng đóng BHXH; từ ngày 01/01/2014 trở đi: mỗi năm bằng 2 tháng tiền lương bình quân tháng đóng BHXH |
Mốc cần nhớ: Hợp đồng từ đủ 12 tháng trở lên mới thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
II. Khi hết hạn hợp đồng, BHXH được giải quyết thế nào?
Cần tách làm hai bước: trước hết xem người lao động nước ngoài có thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc không, sau đó mới xét điều kiện hưởng BHXH một lần.
- Nếu thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, sau đó chấm dứt hợp đồng lao động hoặc giấy phép lao động, chứng chỉ hành nghề, giấy phép hành nghề hết hiệu lực mà không được gia hạn, và đã chấm dứt tham gia BHXH bắt buộc, thì có thể được giải quyết hưởng BHXH một lần nếu có yêu cầu.
- Nếu không thuộc đối tượng tham gia ngay từ đầu thì không thể suy luận theo hướng cứ hết hạn hợp đồng là được nhận BHXH một lần.
Do đó, cần kiểm tra thời hạn hợp đồng, tình trạng giấy phép lao động và thời điểm chấm dứt đóng BHXH trước khi chuẩn bị hồ sơ.
III. Các điều kiện và hồ sơ cần kiểm tra
1. Điều kiện tham gia BHXH bắt buộc
Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam, trừ các trường hợp sau:
- Người lao động di chuyển trong nội bộ doanh nghiệp.
- Người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu tại thời điểm giao kết hợp đồng lao động.
- Trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Ví dụ thực tế
Một lao động nước ngoài ký hợp đồng 24 tháng, có tham gia BHXH bắt buộc, sau đó hợp đồng hết hạn và giấy phép lao động không được gia hạn. Nếu đã dừng tham gia BHXH và có đơn đề nghị, hồ sơ sẽ được xem xét theo diện hưởng BHXH một lần. Ngược lại, nếu thuộc diện di chuyển nội bộ doanh nghiệp thì cách xử lý sẽ khác ngay từ đầu.
2. Điều kiện hưởng BHXH một lần
Người lao động nước ngoài được xem xét hưởng BHXH một lần khi:
- Thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc;
- Đã chấm dứt tham gia BHXH;
- Có văn bản đề nghị hưởng.
Ngoài trường hợp hết hạn hợp đồng hoặc giấy phép lao động không được gia hạn, còn có các trường hợp khác như đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH, hoặc các trường hợp đặc biệt về bệnh nặng, suy giảm khả năng lao động, khuyết tật theo quy định.
Lưu ý quan trọng
Người lao động đã nghỉ việc nhưng chưa làm văn bản đề nghị hưởng sẽ khiến hồ sơ chưa đủ để cơ quan BHXH xử lý. Cần hoàn thiện văn bản này trước.
3. Hồ sơ, thủ tục cơ bản
Hồ sơ cơ bản gồm:
- Sổ BHXH;
- Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần, thường dùng Mẫu 14-HSB.
Nếu có giấy tờ bằng tiếng nước ngoài thì cần dịch và chứng thực theo quy định. Việc giải quyết thực hiện theo quy trình của cơ quan BHXH hiện hành; trường hợp áp dụng quy trình nghiệp vụ mới thì tham chiếu Quyết định 2222/QĐ-BHXH ngày 29/7/2025.
Lưu ý quan trọng
Hồ sơ có giấy tờ nước ngoài cần dịch và chứng thực đầy đủ. Thiếu sót này thường làm kéo dài thời gian tiếp nhận và bị thanh tra lưu ý.
IV. Mức hưởng và điểm cần tránh nhầm
Mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đã đóng BHXH, tách rõ theo từng giai đoạn:
| Thời gian đóng BHXH | Mức tính hưởng |
|---|---|
| Trước ngày 01/01/2014 | Mỗi năm bằng 1,5 tháng tiền lương bình quân tháng đóng BHXH |
| Từ ngày 01/01/2014 trở đi | Mỗi năm bằng 2 tháng tiền lương bình quân tháng đóng BHXH |
Không nên gộp chung hai giai đoạn này vì cách tính khác nhau. Cần tách riêng để tính đúng mức hưởng.
Lao động nước ngoài tham gia BHXH bắt buộc và không thuộc đối tượng bảo hiểm thất nghiệp. Ba điểm cần kiểm tra: có thuộc diện tham gia, đã chấm dứt tham gia, và hồ sơ đề nghị hưởng đã đủ. Rà soát kỹ trước khi nộp sẽ hạn chế sai sót.
