Khi không còn thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, người lao động hoàn toàn có thể chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện. Đây là hình thức giúp người lao động tích lũy thời gian đóng để đủ điều kiện hưởng lương hưu sau này. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về điều kiện, thủ tục và các lưu ý quan trọng khi chuyển đổi.
I. Điều kiện chuyển từ BHXH bắt buộc sang BHXH tự nguyện
- Là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên.
- Không còn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Không được tham gia đồng thời cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Người lao động phải chấm dứt hoàn toàn việc tham gia BHXH bắt buộc trước khi đăng ký BHXH tự nguyện.
II. Thủ tục và cách thức chuyển đổi tham gia BHXH tự nguyện
1. Đăng ký trực tuyến
- Cổng Dịch vụ công quốc gia: https://dichvucong.gov.vn
- Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam: https://dichvucong.baohiemxahoi.gov.vn
- Truy cập cổng dịch vụ công và đăng nhập bằng tài khoản BHXH.
- Chọn chức năng “Đóng BHXH điện tử” → “Đăng ký tham gia đóng BHXH tự nguyện”.
- Kê khai thông tin cá nhân và chọn loại đối tượng tham gia.
- Nhập mức đóng và lựa chọn phương thức đóng.
- Xác nhận thông tin và thực hiện thanh toán.
2. Đăng ký trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc đại lý thu
- Chuẩn bị hồ sơ:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS).
- Thẻ căn cước công dân (cứng/điện tử) để đối chiếu.
- Nộp hồ sơ và đóng tiền:
- Nơi nộp: Cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ thu BHXH tại nơi cư trú.
- Thời gian giải quyết: Không quá 5 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ.
- Nhận kết quả:
- Nhận sổ BHXH và mã số BHXH. Nếu đã có mã số BHXH, giữ nguyên mã số cũ.
III. Mức đóng và phương thức đóng BHXH tự nguyện
- Mức đóng BHXH tự nguyện: 22% × mức thu nhập hàng tháng do người lao động lựa chọn, trừ số tiền nhà nước hỗ trợ (nếu có).
- Phương thức đóng linh hoạt: Có thể chọn đóng hàng tháng, 3 tháng/lần, 6 tháng/lần tùy khả năng tài chính.
- Mức thu nhập lựa chọn làm căn cứ đóng không thấp hơn chuẩn nghèo khu vực nông thôn (hiện là 1,5 triệu/tháng).
Ví dụ thực tế
Anh A từng đóng BHXH bắt buộc tại công ty đến năm 2024 nhưng nghỉ việc khi chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu. Sau khi chấm dứt hợp đồng lao động (tức là ngừng đóng BHXH bắt buộc), anh A hoàn toàn có thể chuyển sang đóng BHXH tự nguyện qua cổng dịch vụ công hoặc tại đại lý thu. Thời gian đóng BHXH bắt buộc trước đó được bảo lưu và cộng dồn với thời gian đóng BHXH tự nguyện sau này.
Lưu ý quan trọng
- Chỉ được đăng ký BHXH tự nguyện khi đã dừng hoàn toàn BHXH bắt buộc.
- Thời gian tham gia BHXH bắt buộc được bảo lưu và cộng dồn.
- Có thể đăng ký BHXH tự nguyện cho người thân bằng cách cung cấp mã số BHXH hoặc làm theo quy định hồ sơ.
- Bảo lưu thời gian: Thời gian đã đóng BHXH bắt buộc được ghi nhận tiếp tục trên cùng sổ BHXH.
- Tích lũy thời gian: Tham gia BHXH tự nguyện giúp tích lũy để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Trường hợp đã nhận BHXH một lần thì thời gian đóng trước đó không được cộng dồn.
