Từ ngày 01/7/2025, người tham gia BHXH tự nguyện có thể đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu để đủ 15 năm BHXH hưởng lương hưu khi đã đủ tuổi nghỉ hưu và thời gian còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng). Đây không phải cơ chế đóng gộp ngay từ đầu cho đủ 15 năm, mà chỉ áp dụng ở giai đoạn đã đến tuổi nghỉ hưu và còn thiếu một phần thời gian đóng.
Mốc cần nhớ: đã đủ tuổi nghỉ hưu + còn thiếu không quá 60 tháng + thuộc trường hợp tham gia BHXH tự nguyện.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Có thể đóng một lần cho đủ 15 năm? | Lưu ý |
|---|---|---|
| Đã đủ tuổi nghỉ hưu, còn thiếu không quá 5 năm | Có | Được đóng một lần cho phần còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu |
| Đã đủ tuổi nghỉ hưu, còn thiếu trên 5 năm | Chưa | Cần tiếp tục đóng theo định kỳ, đến khi thời gian thiếu còn không quá 5 năm |
| Chưa đủ tuổi nghỉ hưu | Chưa | Không áp dụng cơ chế đóng một lần để chốt đủ 15 năm ở giai đoạn này |
| Chưa tham gia trước đó nhưng muốn đóng ngay một lần đủ 15 năm | Không thuộc cơ chế này | Nhiều người nhầm tưởng có thể đóng gộp ngay từ đầu, nhưng không thuộc trường hợp này |
II. Khi nào được đóng một lần cho đủ 15 năm BHXH?
Người lao động được áp dụng cơ chế này khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng) để đủ 15 năm hưởng lương hưu.
- Phạm vi áp dụng chủ yếu là người tham gia BHXH tự nguyện.
Cần lưu ý: nhiều người chỉ nhớ mốc 15 năm mà quên mất điều kiện đi kèm là đủ tuổi nghỉ hưu và chỉ còn thiếu tối đa 60 tháng. Nếu thiếu nhiều hơn, hồ sơ chưa thể xử lý theo hình thức đóng một lần cho toàn bộ phần thiếu.
Ví dụ thực tế
Một người đã đến tuổi nghỉ hưu và mới có 11 năm đóng BHXH, tức còn thiếu 4 năm. Trường hợp này có thể chọn đóng một lần cho 4 năm còn thiếu để đủ 15 năm. Ngược lại, nếu mới có 8 năm đóng, còn thiếu 7 năm, thì trước mắt vẫn cần tiếp tục đóng theo phương thức phù hợp, đến khi thời gian còn thiếu giảm xuống còn không quá 5 năm mới có thể chọn đóng một lần phần còn lại.
III. Những điểm hay bị nhầm khi áp dụng
1. Không phải cứ muốn là đóng gộp đủ 15 năm ngay từ đầu
Cơ chế này không phải quyền lựa chọn tùy ý để người chưa tham gia hoặc mới tham gia có thể nộp một lần cho đủ toàn bộ 15 năm. Nhiều người đọc lướt quy định và lầm tưởng đây là quyền tự do lựa chọn.
2. Nếu còn thiếu trên 5 năm thì chưa xử lý theo diện đóng một lần
Người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng còn thiếu trên 5 năm thì vẫn cần tiếp tục tham gia và đóng theo định kỳ. Chỉ khi phần còn thiếu còn không quá 60 tháng thì mới có thể chọn đóng một lần.
3. Điều kiện hưởng lương hưu tối thiểu là 15 năm đóng BHXH
Theo mốc áp dụng mới, người lao động khi đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên thì được hưởng lương hưu hằng tháng. Đây là nền tảng để hiểu đúng vì sao cơ chế đóng một lần chỉ xử lý phần thời gian còn thiếu, chứ không thay thế toàn bộ quá trình tham gia trước đó.
Lưu ý quan trọng
Dữ liệu cũ có thể từng nhắc đến mốc còn thiếu 10 năm, nhưng khi áp dụng thực tế cần bám theo quy định hiện hành là không quá 5 năm (60 tháng). Hãy ghi nhớ con số 5 năm, không dựa trên thông tin cũ để tránh nhầm lẫn.
IV. Mức đóng một lần được tính thế nào?
Mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng. Khi đóng một lần cho thời gian còn thiếu, số tiền sẽ được tính trên tổng mức đóng của các tháng còn thiếu và có áp dụng lãi gộp theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề theo quy định hướng dẫn.
| Nội dung | Cách xác định |
|---|---|
| Mức đóng hằng tháng | 22% x mức thu nhập làm căn cứ đóng |
| Khoản đóng một lần | Tổng mức đóng của các tháng còn thiếu |
| Yếu tố tính thêm | Áp dụng lãi gộp theo lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề |
Ví dụ tính mức đóng (minh họa)
Giả sử mức thu nhập làm căn cứ đóng là 5.000.000 đồng/tháng và còn thiếu 4 năm (48 tháng) để đủ 15 năm. Khi đó:
- Mức đóng hằng tháng = 22% x 5.000.000 = 1.100.000 đồng/tháng.
- Khoản đóng một lần (chưa tính lãi) = 1.100.000 x 48 = 52.800.000 đồng.
- Sau đó, theo quy định, sẽ áp dụng lãi gộp dựa trên lãi suất đầu tư quỹ BHXH bình quân tháng của năm trước liền kề để xác định khoản phải nộp cuối cùng; lãi suất cụ thể do cơ quan BHXH quy định trong hướng dẫn.
Ví dụ trên chỉ mang tính minh họa cho cách tính: (22% x mức thu nhập) x số tháng còn thiếu. Khi thực hiện hồ sơ, cần đối chiếu chính xác mức thu nhập làm căn cứ, số tháng còn thiếu và lãi suất áp dụng tại thời điểm tính.
Nếu bạn đang tính phương án nghỉ hưu, cách kiểm tra nhanh là xác định trước đã đủ tuổi nghỉ hưu hay chưa, sau đó đối chiếu xem còn thiếu bao nhiêu tháng để đủ 15 năm. Đây là bước đầu tiên cần thực hiện trước khi tính số tiền cần đóng.
