Người lao động không được phép đóng một lần ngay từ đầu để đủ 15 năm bảo hiểm xã hội (BHXH). Việc tham gia BHXH bắt buộc phải thực hiện theo định kỳ hàng tháng. Tuy nhiên, pháp luật cho phép đóng bù một lần cho thời gian còn thiếu trong một số trường hợp cụ thể để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
I. Nguyên tắc đóng BHXH và điều kiện hưởng lương hưu mới
- Nguyên tắc chung: BHXH bắt buộc và tự nguyện đều yêu cầu người tham gia đóng theo định kỳ (hàng tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng). Không có cơ chế đóng một cục ngay lập tức cho toàn bộ 15 năm nếu chưa từng tham gia trước đó.
- Điều kiện mới từ 01/7/2025: Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm.
II. Điều kiện được đóng một lần cho những năm còn thiếu
Người lao động được phép đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đáp ứng đủ các yếu tố sau:
- Đủ tuổi nghỉ hưu: Đã đến tuổi nghỉ hưu theo quy định.
- Thiếu không quá 10 năm: Thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 10 năm (120 tháng).
- Phương thức đóng: Phải chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện để thực hiện đóng bù.
- Nếu thời gian thiếu trên 10 năm, người lao động phải tiếp tục đóng BHXH tự nguyện theo định kỳ cho đến khi thời gian thiếu còn lại không quá 10 năm mới được đóng một lần cho đủ.
III. Mức hưởng lương hưu khi đóng đủ 15 năm (Từ 01/7/2025)
- Đối với lao động nữ: Đóng đủ 15 năm được hưởng 45% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.
- Đối với lao động nam: Đóng đủ 15 năm được hưởng 40% mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.
- Sau đó, cứ thêm mỗi năm đóng BHXH thì mức hưởng tăng thêm 1% (đối với nam cho đến khi đạt 45%, sau đó tăng 2%) và 2% (đối với nữ), mức tối đa là 75%.
IV. Quy định về trợ cấp hưu trí xã hội
- Nếu công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu (chưa đủ 15 năm đóng) và chưa nhận BHXH một lần, sẽ được Nhà nước xem xét hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng và được cấp thẻ BHYT miễn phí.
Ví dụ thực tế
- Được đóng bù: Ông A, 62 tuổi (đủ tuổi hưu), đã đóng BHXH bắt buộc được 13 năm. Ông được chuyển sang BHXH tự nguyện và đóng một lần cho 2 năm còn thiếu để đủ 15 năm và nhận lương hưu ngay tháng liền kề.
- Phải đóng tiếp rồi mới đóng bù: Bà B, 60 tuổi, mới đóng BHXH được 3 năm (thiếu 12 năm). Bà không được đóng bù ngay. Bà phải đóng tiếp BHXH tự nguyện thêm 2 năm nữa. Khi thời gian thiếu còn 10 năm, bà mới được đóng một lần cho 10 năm đó.
- Không được phép: Chị C, 30 tuổi, muốn đóng một lần 100 triệu đồng để coi như đã đóng xong 15 năm BHXH. Điều này hoàn toàn không được phép.
Lưu ý quan trọng
- Người đang tham gia BHXH bắt buộc khi đến tuổi nghỉ hưu mà thiếu năm đóng thì phải chuyển sang loại hình BHXH tự nguyện mới được áp dụng cơ chế đóng bù một lần.
- Quyền lợi đóng bù một lần cho những năm còn thiếu vẫn được giữ nguyên trong Luật BHXH 2024, không bị bãi bỏ.
