Không, công ty chia cổ tức bằng cổ phiếu thường không phát sinh thêm thuế TNDN. Bản chất đây là việc phân phối lợi nhuận sau thuế và hạch toán chuyển từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sang vốn góp hoặc vốn điều lệ, nên không tạo ra khoản thu nhập chịu thuế TNDN mới cho công ty.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Tình huống | Cách hiểu đúng |
|---|---|
| Công ty chia cổ tức bằng cổ phiếu từ lợi nhuận sau khi đã thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN | Không phát sinh thêm thuế TNDN tại khâu công ty phát hành |
| Lợi nhuận dùng để chia chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế | Công ty vẫn cần hoàn thành nghĩa vụ thuế với phần lợi nhuận đó theo quy định chung |
| Tổ chức nhận cổ tức bằng cổ phiếu | Tại thời điểm nhận, thông thường không phát sinh thêm thuế TNDN nếu bên chia đã nộp thuế TNDN |
| Cá nhân nhận cổ tức bằng cổ phiếu | Không khấu trừ thuế TNCN ngay khi chia; nghĩa vụ khai, nộp thuế thay thường phát sinh khi chuyển nhượng chứng khoán cùng loại theo cơ chế hiện hành |
| Tổ chức chuyển nhượng cổ phiếu đã được chia | Phải tính, kê khai và nộp thuế TNDN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán tại thời điểm chuyển nhượng |
Lưu ý: không phát sinh thuế TNDN mới do hành vi chia cổ tức bằng cổ phiếu, nhưng phần lợi nhuận đem chia phải là phần đã xử lý nghĩa vụ thuế đúng quy định.
II. Bản chất thuế TNDN của công ty khi chia cổ tức bằng cổ phiếu
Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn giữa phân phối lợi nhuận và phát sinh thu nhập chịu thuế. Hai việc này không giống nhau.
Khi công ty dùng lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức bằng cổ phiếu, công ty không thu thêm tiền, không tạo thêm doanh thu và cũng không hình thành khoản thu nhập mới để tính thuế TNDN. Phần này chủ yếu là bút toán chuyển từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối sang vốn.
- Nếu lợi nhuận dùng để chia là lợi nhuận sau khi đã thực hiện nghĩa vụ thuế TNDN, thì việc chia cổ tức bằng cổ phiếu không làm phát sinh thêm thuế TNDN ở công ty phát hành.
- Nếu phần lợi nhuận đó chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp vẫn cần xử lý nghĩa vụ thuế theo quy định chung. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu hồ sơ nội bộ làm chưa khớp.
Ví dụ minh họa
Một công ty có lợi nhuận sau thuế chưa phân phối và quyết định chia cổ tức bằng cổ phiếu cho cổ đông. Trường hợp này, công ty đang phân phối phần lợi nhuận đã có, không phải tạo ra thu nhập mới. Vì vậy, thuế TNDN không phát sinh thêm chỉ vì nghiệp vụ chia cổ tức bằng cổ phiếu.
Lưu ý quan trọng
Hồ sơ nguồn lợi nhuận đem chia, nghị quyết chia cổ tức, bút toán hạch toán và sự khớp đúng giữa báo cáo tài chính với quyết định tăng vốn cần được kiểm tra kỹ. Nhiều doanh nghiệp vi phạm do hồ sơ ghi nhận không nhất quán.
III. Thuế ở bên nhận cổ tức và điểm dễ nhầm
1. Tổ chức nhận cổ tức bằng cổ phiếu
Nếu bên nhận là tổ chức và khoản cổ tức bằng cổ phiếu được chia từ phần lợi nhuận mà bên phát hành đã nộp thuế TNDN, thì tại thời điểm nhận cổ tức, thông thường không phát sinh thêm thuế TNDN phải nộp đối với khoản được chia này.
Tuy nhiên, khi chuyển nhượng số cổ phiếu được chia sau đó, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là một giao dịch khác và phải tính, kê khai, nộp thuế TNDN theo quy định tại thời điểm chuyển nhượng.
2. Cổ đông cá nhân nhận cổ tức bằng cổ phiếu
Với cổ đông cá nhân, công ty phát hành hiện không khấu trừ thuế TNCN ngay tại thời điểm chia cổ tức bằng cổ phiếu. Phần này hay bị bỏ sót nếu doanh nghiệp nhầm lẫn với cách xử lý cổ tức bằng tiền.
Khi cá nhân chuyển nhượng chứng khoán cùng loại nhận từ cổ tức bằng cổ phiếu, nghĩa vụ khai thuế và nộp thuế thay mới phát sinh theo cơ chế hiện hành.
Cần nhớ: cơ chế khai, nộp thuế thay liên quan đến trường hợp này được quy định tại Nghị định 126/2020/NĐ-CP.
IV. Cập nhật hiệu lực pháp luật và cách hiểu khi áp dụng
Theo dữ kiện pháp lý hiện hành, Luật Thuế TNDN trước đây đã được thay thế bằng Luật số 67/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/10/2025. Tuy vậy, kết luận cốt lõi vẫn giữ nguyên: chia cổ tức bằng cổ phiếu không phải là khoản thu nhập chịu thuế TNDN mới của công ty phát hành.
Lưu ý: công văn và thông tư thường được dùng để giải thích, nhưng khi áp dụng hồ sơ, cần ưu tiên văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực. Khi thanh tra, câu hỏi đầu tiên thường là doanh nghiệp căn cứ vào nguồn lợi nhuận nào để chia và thời điểm hoàn thành nghĩa vụ thuế.
