Có, nhưng điểm thay đổi chính không phải là tăng mạnh tỷ lệ đóng phổ biến. Từ mốc này, nhóm tham gia BHXH bắt buộc vẫn theo mặt bằng tổng thể 32% trên tiền lương làm căn cứ đóng, trong đó người lao động đóng 10,5% và người sử dụng lao động đóng 21,5%. Điểm cần lưu ý là cơ sở pháp lý chuyển sang Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cách xác định căn cứ đóng chuyển sang cơ chế mức tham chiếu, và mở rộng thêm một số nhóm tham gia BHXH bắt buộc.
Mốc đáng nhớ: từ ngày 01/7/2025, tỷ lệ đóng tổng thể phổ biến vẫn là 32%; riêng phần BHXH bắt buộc là 25%.
I. Bảng tra cứu nhanh mức đóng từ 01/7/2025
| Nội dung | Người lao động | Người sử dụng lao động | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH bắt buộc | 8% | 17% | 25% |
| BHYT | 1,5% | 3% | 4,5% |
| BHTN | 1% | 1% | 2% |
| Tổng phổ biến | 10,5% | 21,5% | 32% |
Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng đổi luật sẽ kéo tỷ lệ đóng tăng ngay. Thực tế, tổng tỷ lệ đóng phổ biến chưa tăng, nhưng căn cứ áp dụng và nhóm đối tượng tham gia có thay đổi, vì vậy hồ sơ lao động – tiền lương cần được rà soát.
1. Cơ cấu phần BHXH bắt buộc
| Quỹ | Tỷ lệ |
|---|---|
| Quỹ ốm đau và thai sản | 3% |
| Quỹ hưu trí và tử tuất | 22% |
| Tổng BHXH bắt buộc | 25% |
Cụ thể theo cơ cấu đóng phổ biến:
- Người lao động đóng 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất.
- Người sử dụng lao động đóng thêm 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
Ví dụ thực tế
Ví dụ: doanh nghiệp giữ nguyên tỷ lệ trích nộp như cũ nhưng cập nhật sai phần mềm tiền lương khi đổi căn cứ đóng. Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp mắc phải, vì số phần trăm không đổi nhưng dữ liệu đầu vào tính đóng có thể sai lệch.
II. Những điểm thay đổi
1. Chuyển từ mức lương cơ sở sang mức tham chiếu
Từ 01/7/2025, pháp luật chuyển sang dùng mức tham chiếu do Chính phủ quyết định để tính mức đóng, mức hưởng của một số chế độ BHXH. Trong thời gian chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
Dữ liệu áp dụng cho thấy mức tham chiếu tạm bằng 2.340.000 đồng/tháng.
Đối với người lao động hưởng lương, tiền lương làm căn cứ đóng vẫn là nền tảng chính; dữ liệu ghi nhận bao gồm lương và phụ cấp cố định. Doanh nghiệp thường bỏ sót phần này khi chỉ nhìn tổng thu nhập mà không tách đúng khoản tính đóng.
2. Mở rộng thêm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Từ mốc này, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng thêm một số nhóm thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, gồm:
- Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia từ ngày 01/7/2025.
- Người lao động làm việc không trọn thời gian có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức làm căn cứ đóng thấp nhất.
- Người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
Điểm dễ nhầm: chủ hộ kinh doanh không áp dụng cùng một thời điểm. Cụ thể: tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đều tham gia từ 01/7/2025.
Lưu ý quan trọng
Khi thanh tra, câu hỏi đầu tiên thường là doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh đã xác định đúng đối tượng tham gia chưa. Nếu gộp toàn bộ chủ hộ kinh doanh vào cùng một mốc áp dụng, rất dễ phát sinh sai lệch nghĩa vụ đóng.
III. Một số trường hợp dễ nhầm
1. Chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia bắt buộc
Với chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, mức đóng BHXH bắt buộc được ghi nhận là 25%, gồm:
- 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất;
- 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
Ngoài ra, chủ hộ kinh doanh còn phải đóng BHYT với tỷ lệ 4,5% trên cùng căn cứ đóng, tổng mức đóng là 29,5%.
Mức làm căn cứ đóng được lựa chọn trong khoảng:
- Từ mức tham chiếu;
- Đến 20 lần mức tham chiếu.
2. Người lao động nước ngoài và nhóm đặc thù
Người lao động nước ngoài có cơ chế tỷ lệ đóng riêng, thường thấp hơn so với nhóm lao động Việt Nam trong cấu trúc phổ biến 32%. Vì vậy, không nên áp dụng mặc định 32% cho mọi đối tượng đặc thù. Doanh nghiệp thường sai ở đoạn này khi dùng một mẫu tính chung cho toàn bộ lao động.
3. BHXH tự nguyện
Đối với BHXH tự nguyện, mức đóng tiếp tục là 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Dữ liệu hiện có chưa cho thấy thay đổi lớn về tỷ lệ đóng ở nhóm này.
IV. Mốc nộp tiền và số liệu liên quan
1. Thời hạn nộp và chậm đóng
Thời hạn đóng BHXH bắt buộc theo phương thức hằng tháng là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo. Nếu chậm đóng, sẽ phát sinh thêm số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng và số ngày chậm đóng. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu bộ phận kế toán lương nộp chậm nhưng không tự kiểm tra số phát sinh.
2. Mức lương tối thiểu vùng liên quan căn cứ đóng
| Vùng | Mức lương tối thiểu tháng |
|---|---|
| Vùng I | 4.960.000 đồng |
| Vùng II | 4.410.000 đồng |
| Vùng III | 3.860.000 đồng |
| Vùng IV | 3.450.000 đồng |
Nếu bạn đang rà lại hồ sơ lao động, hãy kiểm tra đồng thời 3 điểm: đúng đối tượng tham gia, đúng căn cứ tiền lương tính đóng và đúng thời điểm áp dụng. Chỉ cần sai một trong ba điểm này, chênh lệch khi đối chiếu rất dễ phát sinh.
