Có. Khi bạn thay đổi công việc và tham gia BHXH bắt buộc tại đơn vị mới, mức đóng sẽ được xác định lại theo tiền lương tháng làm căn cứ đóng ghi trên hợp đồng lao động mới. Nói ngắn gọn: lương mới tăng thì mức đóng tăng, lương giảm thì mức đóng giảm, lương không đổi thì mức đóng giữ nguyên. Nhiều người lầm tưởng có thể giữ nguyên mức đóng cũ khi chuyển công ty, nhưng căn cứ đóng đã thay đổi thì mức đóng bắt buộc phải thay đổi theo.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Cách xác định mức đóng BHXH |
|---|---|
| Chuyển sang công ty mới, lương cao hơn | Mức đóng tăng theo tiền lương mới |
| Chuyển sang công ty mới, lương thấp hơn | Mức đóng giảm theo tiền lương mới |
| Chuyển sang công ty mới, lương không đổi | Mức đóng giữ theo mức lương mới tương ứng |
| Muốn giữ nguyên mức đóng ở công ty cũ | Không có quy định cho phép giữ cố định khi căn cứ tiền lương đã thay đổi |
Tiền lương làm căn cứ đóng là tiền lương tháng, gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
II. Cách xác định mức đóng khi đổi việc
1. Căn cứ chính là hợp đồng lao động mới
Khi sang đơn vị mới, căn cứ đóng BHXH được xác định theo hợp đồng lao động mới, không mặc nhiên giữ mức lương đóng ở công ty cũ. Doanh nghiệp có thể bị truy thu nếu báo tăng lao động nhưng vẫn kê mức đóng theo hồ sơ cũ.
Theo quy định hiện hành, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng. Mức tham chiếu do Chính phủ quy định, ban đầu bằng 2.340.000 đồng/tháng.
2. Cách hiểu đúng về mức đóng thực tế
Mức đóng = Tỷ lệ đóng (%) × Tiền lương làm căn cứ đóng
Tổng tỷ lệ đóng cho các khoản bắt buộc là 32%, trong đó người lao động đóng 10,5% và người sử dụng lao động đóng 21,5%. Người lao động thường chỉ nhìn vào tỷ lệ, nhưng yếu tố làm thay đổi mức đóng khi chuyển việc lại chủ yếu đến từ tiền lương tại đơn vị mới.
Ví dụ thực tế
Anh A chuyển từ công việc có mức lương đóng BHXH 12 triệu đồng sang công việc mới có mức lương đóng BHXH 18 triệu đồng. Mức đóng BHXH tại công ty mới của người lao động là: 18.000.000 đồng × 10,5% = 1.890.000 đồng/tháng.
III. Hồ sơ và thủ tục điều chỉnh khi chuyển sang công ty mới
1. Hồ sơ thường dùng
Khi chuyển việc, bạn cần cung cấp mã số BHXH cho đơn vị mới để làm thủ tục báo tăng. Người lao động hay quên đối chiếu thông tin khi đổi nhiều nơi làm việc.
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS cho NLĐ)
- Tờ khai đơn vị tham gia, điều chỉnh (Mẫu TK3-TS)
- Danh sách lao động tham gia (Mẫu D02-TS)
2. Thời hạn giải quyết theo quy định hiện hành
| Trường hợp | Thời hạn giải quyết |
|---|---|
| Điều chỉnh tăng tiền lương | Không quá 03 ngày làm việc |
| Các trường hợp còn lại | Không quá 05 ngày làm việc |
Lưu ý quan trọng
Một trong những vấn đề thường thấy là công ty cũ báo giảm chậm hoặc công ty mới báo tăng chậm, khiến hồ sơ tham gia bị vênh dữ liệu. Thanh tra thường ưu tiên kiểm tra thời điểm báo giảm, báo tăng và mức lương dùng để đóng trong tháng chuyển việc.
IV. Những trường hợp dễ nhầm và mức xử phạt cần lưu ý
1. Không phải mọi trường hợp chuyển việc đều xử lý giống nhau
- Nếu người lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và có hợp đồng lao động đủ điều kiện, khi chuyển việc sẽ đóng theo đơn vị mới và theo tiền lương mới.
- Nếu trong tháng người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên, tháng đó không thuộc trường hợp đóng BHXH, trừ trường hợp pháp luật có quy định áp dụng khác hoặc hai bên có thỏa thuận phù hợp.
- Người lao động không trọn thời gian, tạm hoãn hợp đồng lao động hoặc thuộc nhóm đặc thù khác cần đối chiếu đúng điều kiện của từng nhóm, không nên suy rộng là cứ đổi việc thì đóng giống nhau.
2. Rủi ro khi chậm điều chỉnh
Nếu người sử dụng lao động chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN tại thời điểm lập biên bản vi phạm hành chính, mức phạt được ghi nhận là từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng, nhưng tối đa không quá 75.000.000 đồng. Quy định này áp dụng cho cả trường hợp chậm đóng do chậm báo tăng hoặc điều chỉnh.
Khi xử lý hồ sơ chuyển việc, cần kiểm tra ba yếu tố: mức lương trên hợp đồng mới, thời điểm báo tăng tại đơn vị mới và các mẫu TK1-TS, TK3-TS, D02-TS. Đây là những phần thường bị thiếu sót.
Mức đóng BHXH tự nguyện là 22% (khác với BHXH bắt buộc)
