Không phải trong mọi trường hợp. Nhiều người lầm tưởng cứ đóng BHXH bắt buộc là đồng nghĩa với đóng BHTN. Tuy nhiên, hai chế độ này không hoàn toàn trùng nhau. Nếu người lao động thuộc đối tượng tham gia BHTN, người lao động và người sử dụng lao động sẽ tham gia cùng lúc với BHXH bắt buộc; ngược lại, vẫn có các trường hợp không thuộc diện BHTN dù có liên quan đến BHXH bắt buộc.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Vấn đề | Nội dung cần hiểu đúng |
|---|---|
| Đóng BHXH bắt buộc có đồng nghĩa luôn đóng BHTN? | Không. Hai chế độ có phạm vi đối tượng chồng chéo lớn nhưng không trùng hoàn toàn. |
| Khi nào tham gia BHTN? | Khi người lao động thuộc đối tượng tham gia BHTN theo Khoản 1 Điều 31 Luật Việc làm. |
| Thời điểm đóng BHTN | Cùng thời điểm đóng BHXH bắt buộc. |
| Thời hạn đơn vị thực hiện tham gia cho người lao động | Trong vòng 30 ngày kể từ ngày hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc có hiệu lực. |
| Các trường hợp không thuộc diện BHTN | Người đang hưởng lương hưu; đang hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc trợ cấp hằng tháng theo quy định của Chính phủ; người đủ điều kiện hưởng lương hưu; người làm việc theo hợp đồng thử việc; người giúp việc gia đình. |
Điểm mấu chốt: Không nên kết luận theo chiều ngược lại rằng cứ đang đóng BHXH bắt buộc thì đều phải đóng BHTN.
II. Khi nào phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp cùng với BHXH bắt buộc?
Phần lớn người lao động làm việc theo quan hệ lao động từ đủ 01 tháng trở lên sẽ đồng thời rơi vào diện tham gia BHTN. Tuy nhiên, nghĩa vụ tham gia BHTN chỉ phát sinh khi người lao động đúng đối tượng mà luật quy định, chứ không tự động phát sinh chỉ vì đã có đóng BHXH.
1. Các nhóm thường thuộc diện tham gia BHTN
- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
- Người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên.
- Người lao động làm việc không trọn thời gian, nếu có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
- Một số chức danh quản lý, điều hành có hưởng tiền lương theo quy định của Luật Việc làm.
Ví dụ minh họa
Một nhân sự ký hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thì doanh nghiệp cần khai đồng thời cả BHXH bắt buộc và BHTN. Nếu hồ sơ lao động đã có hiệu lực nhưng đơn vị chỉ khai một phần, hồ sơ có thể bị yêu cầu điều chỉnh.
III. Những trường hợp không thuộc diện tham gia BHTN
Không phải mọi quan hệ lao động đều phát sinh nghĩa vụ BHTN. Các trường hợp sau đây là ngoại lệ:
- Người đang hưởng lương hưu.
- Người đang hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc trợ cấp hằng tháng theo quy định của Chính phủ.
- Người đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Người đang làm việc theo hợp đồng thử việc.
- Người giúp việc gia đình.
Lưu ý quan trọng
Khi thanh tra, cơ quan chức năng thường kiểm tra việc phân loại đối tượng BHTN. Sai sót ở bước này dễ dẫn đến kê khai không đúng và phải điều chỉnh hồ sơ sau đó.
IV. Trách nhiệm tham gia và cách kiểm tra nhanh hồ sơ
Khi người lao động thuộc diện tham gia BHTN, người sử dụng lao động và người lao động có trách nhiệm tham gia cùng với BHXH bắt buộc. Cần lưu ý thời điểm hiệu lực của hợp đồng để thực hiện đúng thủ tục.
- Kiểm tra loại hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc.
- Đối chiếu người lao động có rơi vào nhóm ngoại lệ hay không.
- Xác định thời điểm hợp đồng có hiệu lực.
- Thực hiện tham gia tại cơ quan BHXH trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực.
- Đảm bảo thời điểm đóng BHTN trùng với thời điểm đóng BHXH bắt buộc.
Kết luận cần nhớ: Đa số trường hợp đóng BHXH bắt buộc sẽ đi kèm BHTN, nhưng không phải tất cả. Muốn làm đúng hồ sơ, cần kiểm tra riêng đối tượng tham gia và các ngoại lệ luật định.
Khi rà soát hồ sơ lao động, cách an toàn nhất là kiểm tra từng hợp đồng và từng trạng thái hưởng chế độ của người lao động, thay vì suy luận chung theo danh sách đóng BHXH. Việc phân loại rõ ngay từ đầu giúp tránh phải điều chỉnh về sau.
