Không phải mọi trường hợp đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đều phải tham gia Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Dưới đây là các quy định cụ thể về đối tượng, mức đóng và quyền lợi theo Luật Việc làm 2025 (có hiệu lực từ 01/01/2026).
I. Nguyên tắc tham gia BHTN khi đóng BHXH bắt buộc
- Đa số trường hợp: Người lao động thuộc diện đóng BHXH bắt buộc thì cũng bắt buộc phải tham gia BHTN.
- Ngoại lệ: Pháp luật quy định một số nhóm đối tượng đặc thù dù có quan hệ lao động nhưng được miễn tham gia BHTN.
II. Đối tượng bắt buộc tham gia BHTN từ 01/01/2026
- Người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên (quy định cũ là 03 tháng), bao gồm cả trường hợp thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có bản chất trả lương, quản lý và điều hành.
- Người làm việc không trọn thời gian (part-time) nếu có tiền lương tháng bằng hoặc cao hơn mức lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất (hiện tại tương đương mức lương cơ sở 2.34 triệu đồng).
- Người làm việc theo hợp đồng làm việc (viên chức).
- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, thành viên Hội đồng quản trị/Hội đồng thành viên có hưởng tiền lương.
III. Các đối tượng KHÔNG phải tham gia BHTN
- Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.
- Người lao động đã đủ điều kiện hưởng lương hưu nhưng chưa làm thủ tục hưởng.
- Người giúp việc gia đình.
- Người làm việc theo hợp đồng thử việc (nếu tách riêng hợp đồng thử việc).
IV. Mức đóng và Quyền lợi BHTN mới nhất
- Mức đóng: Người lao động đóng 1% tiền lương tháng; Người sử dụng lao động đóng 1% quỹ tiền lương tháng của những người đang tham gia BHTN.
- Mức hưởng trợ cấp: Bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 06 tháng liền kề trước khi nghỉ việc.
- Giới hạn mức hưởng: Tối đa không quá 05 lần mức lương cơ sở (với khu vực nhà nước) hoặc 05 lần mức lương tối thiểu vùng (với khu vực doanh nghiệp).
- Thời điểm hưởng: Được tính từ ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp (quy định mới rút ngắn thời gian chờ so với trước đây).
Ví dụ thực tế
- Trường hợp 1: Anh A ký hợp đồng lao động 02 tháng với công ty X. Từ 01/01/2026, anh A thuộc đối tượng bắt buộc tham gia cả BHXH và BHTN.
- Trường hợp 2: Bà B đã nghỉ hưu và đang nhận lương hưu hằng tháng, sau đó đi làm thêm cho công ty Y. Bà B không phải đóng BHTN cho phần thu nhập tại công ty Y.
Lưu ý quan trọng
- Mở rộng đối tượng: Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quyền quyết định mở rộng thêm đối tượng tham gia BHTN tùy theo tình hình kinh tế – xã hội.
- Xử lý vi phạm: Các hành vi trốn đóng, chậm đóng BHTN sẽ bị xử phạt nghiêm minh theo Nghị định mới (có hiệu lực từ cuối năm 2025) để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
- Doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống bảng lương và nhân sự để tuân thủ đúng quy định về đối tượng tham gia mới bắt đầu từ năm 2026.
