Có, nhưng cần tách rõ 2 nhóm quyền lợi: nếu nghỉ để trực tiếp chăm con dưới 12 tháng tuổi bị ốm và người lao động đang tham gia BHXH bắt buộc, thì có thể hưởng chế độ ốm đau từ quỹ BHXH. Còn nếu chỉ đang chăm con khỏe mạnh dưới 12 tháng tuổi, thì không có khoản trợ cấp BHXH riêng chi trả định kỳ chỉ vì lý do chăm con.
I. Bảng tra cứu nhanh quyền lợi khi chăm con dưới 12 tháng tuổi
| Trường hợp | Quyền lợi | Bản chất |
|---|---|---|
| Chăm con dưới 12 tháng tuổi bị ốm | Được xem xét hưởng chế độ ốm đau nếu đủ điều kiện | Tiền do quỹ BHXH chi trả |
| Chỉ chăm con khỏe mạnh dưới 12 tháng tuổi | Không có trợ cấp BHXH riêng trả định kỳ | Không phải chế độ tiền mặt của BHXH |
| Lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi | Nghỉ 60 phút mỗi ngày, được bảo vệ về việc làm, hạn chế làm đêm/làm thêm/đi công tác xa nếu chưa đồng ý | Quyền lợi theo pháp luật lao động |
| Lao động nữ sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi | Có thể hưởng chế độ thai sản nếu đáp ứng điều kiện luật định | Chế độ BHXH, không phải khoản chi riêng chỉ vì đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi |
Điểm dễ nhầm: nhiều người gộp chung quyền lợi khi nuôi con nhỏ với chế độ BHXH. Trong thực tế, không phải cứ đang chăm con dưới 12 tháng tuổi là có tiền BHXH chi trả hằng tháng.
II. Khi nào được hưởng chế độ BHXH?
1. Trường hợp được hưởng chế độ ốm đau khi chăm con ốm
Người lao động tham gia BHXH bắt buộc và nghỉ việc để trực tiếp chăm sóc con dưới 07 tuổi bị ốm đau thì có thể hưởng chế độ ốm đau, bao gồm cả trường hợp con dưới 12 tháng tuổi.
Bạn cần chú ý ở chỗ này: điều kiện quan trọng không nằm ở việc con dưới 12 tháng tuổi, mà nằm ở việc con bị ốm và người lao động có hồ sơ xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định.
2. Thời gian và mức hưởng
| Nội dung | Mức áp dụng |
|---|---|
| Con dưới 03 tuổi | Tối đa 20 ngày làm việc/năm cho mỗi con |
| Con từ đủ 03 tuổi đến dưới 07 tuổi | Tối đa 15 ngày làm việc/năm cho mỗi con |
| Cách tính ngày hưởng | Tính theo ngày làm việc, không tính ngày nghỉ lễ, Tết, ngày nghỉ hằng tuần |
| Mức hưởng theo tháng | 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH |
| Mức hưởng theo ngày | Mức hưởng theo tháng chia 24 ngày |
Con dưới 12 tháng tuổi thuộc nhóm con dưới 03 tuổi, nên thời gian hưởng tối đa là 20 ngày làm việc/năm cho mỗi con.
Cả cha và mẹ đều có thể được hưởng nếu đều đáp ứng điều kiện. Đây là điểm thực tế dễ sai ở đây vì nhiều hồ sơ tự hiểu rằng chỉ một người được nghỉ hưởng chế độ.
Ví dụ thực tế
Một lao động đang tham gia BHXH bắt buộc, nghỉ làm để chăm con 10 tháng tuổi bị ốm và có giấy tờ y tế hợp lệ. Trường hợp này có thể được giải quyết chế độ ốm đau theo số ngày nghỉ thực tế trong phạm vi 20 ngày làm việc/năm cho mỗi con.
Lưu ý quan trọng
- Không phải người sử dụng lao động trả nguyên lương cho ngày nghỉ chăm con ốm; khoản này do quỹ BHXH chi trả.
- Phần này hay bị bỏ sót ở hồ sơ xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Thiếu chứng từ này thì rất dễ vướng khi làm thủ tục.
III. Trường hợp không có trợ cấp BHXH riêng
Nếu chỉ chăm sóc con khỏe mạnh dưới 12 tháng tuổi thì không có chế độ BHXH riêng trả trợ cấp định kỳ chỉ vì lý do chăm con. Thuận Thiên lưu ý bạn điểm này để tránh nhầm giữa chế độ ốm đau, thai sản và quyền lợi lao động thông thường.
Tương tự, chế độ thai sản áp dụng chủ yếu với lao động nữ sinh con hoặc người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi khi đáp ứng điều kiện luật định. Đây là chế độ BHXH độc lập, không phải khoản chi trả riêng chỉ vì đang nuôi con khỏe mạnh dưới 12 tháng tuổi.
IV. Quyền lợi lao động của lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi
Ngoài câu chuyện BHXH, lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi còn có một số quyền lợi theo pháp luật lao động. Đây không phải tiền trợ cấp từ quỹ BHXH nhưng là quyền lợi rất quan trọng trong thực tế làm việc.
- Được nghỉ 60 phút mỗi ngày trong giờ làm việc để cho con bú, vắt, trữ sữa, nghỉ ngơi và vẫn hưởng đủ tiền lương theo hợp đồng lao động.
- Nếu người sử dụng lao động muốn bố trí làm đêm, làm thêm giờ hoặc đi công tác xa, thường cần có sự đồng ý của người lao động.
- Nếu đang làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thì có thể được chuyển sang công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc được giảm 01 giờ làm việc hằng ngày mà không bị cắt giảm lương và quyền lợi.
- Trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, người lao động được bảo vệ về việc làm theo cơ chế của pháp luật lao động.
Lưu ý quan trọng
Điểm này hay bị nhầm nhất: nghỉ 60 phút mỗi ngày là quyền lợi lao động, không phải trợ cấp BHXH bằng tiền. Khi rà soát quyền lợi cho đúng, bạn nên tách riêng 2 nhóm để tránh hiểu sai hồ sơ và cách chi trả.
