Đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH đồng nghĩa với việc chưa thể hưởng lương hưu hằng tháng. Lúc này, tùy vào tình trạng tham gia và nhu cầu thực tế, bạn có thể chọn một trong các hướng:
- Nhận BHXH một lần.
- Đóng bù một lần (nếu thuộc diện BHXH tự nguyện và thiếu không quá 60 tháng).
- Bảo lưu thời gian đã đóng để đóng tiếp sau.
- Hoặc nhận trợ cấp hằng tháng từ khoản đã đóng nếu không nhận một lần và không bảo lưu.
Mốc cần chú ý: từ ngày 01/7/2025, điều kiện tối thiểu để hưởng lương hưu hằng tháng là đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH trở lên.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Trường hợp | Hướng xử lý | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|
| Đủ tuổi hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH | Chưa hưởng lương hưu hằng tháng | Dễ nhầm vì nhiều người chỉ nhớ tuổi mà quên kiểm tra số năm đã đóng. |
| Đã chấm dứt tham gia BHXH và có yêu cầu | Hưởng BHXH một lần | Hồ sơ thường thiếu đơn đề nghị hoặc sổ BHXH bản chính. |
| Thiếu không quá 5 năm (60 tháng), tham gia BHXH tự nguyện | Đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ 15 năm | Thực tế hay bị bỏ sót khi người lao động chỉ thiếu một khoảng ngắn. |
| Chưa muốn nhận một lần | Bảo lưu thời gian đã đóng | Sau này có thể cộng nối khi tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện. |
| Không nhận một lần, không bảo lưu và có yêu cầu | Hưởng trợ cấp hằng tháng từ khoản đã đóng | Mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội và được Nhà nước đóng BHYT trong thời gian hưởng. |
II. Các phương án có thể chọn
1. Hưởng BHXH một lần
Nếu người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH, đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH, khi có đề nghị sẽ được giải quyết BHXH một lần.
Nhiều hồ sơ vướng không phải vì sai điều kiện, mà do thiếu giấy tờ cơ bản.
- Hồ sơ: Sổ BHXH bản chính; Đơn đề nghị hưởng trợ cấp BHXH một lần theo mẫu do Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành (Mẫu 14-HSB).
- Trường hợp đặc biệt: có thể cần thêm giấy xác nhận định cư nước ngoài hoặc hồ sơ bệnh án.
- Thời hạn giải quyết: 07 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Cách tính BHXH một lần: thời gian đóng trước năm 2014 tính 1,5 tháng mức bình quân tiền lương/tháng đóng BHXH; thời gian đóng từ năm 2014 trở đi tính 2 tháng mức bình quân tiền lương/tháng đóng BHXH.
Ví dụ thực tế
Một người đã đến tuổi nghỉ hưu, tổng thời gian đóng BHXH mới được 12 năm và đã nghỉ việc. Nếu không tiếp tục tham gia BHXH, người này có thể nộp hồ sơ để nhận BHXH một lần. Dễ sai: nộp bản sao sổ BHXH thay vì bản chính.
2. Đóng một lần cho thời gian còn thiếu
Nếu đang hoặc chuyển sang tham gia theo diện BHXH tự nguyện, và thời gian còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng), có thể đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ 15 năm làm căn cứ hưởng lương hưu.
Phương án này phù hợp khi còn thiếu ít năm đóng. Nhiều người đủ tuổi nhưng chọn nhận một lần ngay, trong khi vẫn còn cửa để hoàn tất điều kiện hưởng lương hưu.
3. Bảo lưu thời gian đã đóng
Nếu chưa muốn nhận BHXH một lần và cũng chưa đóng bù ngay, người lao động có thể bảo lưu thời gian đã đóng BHXH. Sau đó, khi có điều kiện, tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc hoặc BHXH tự nguyện để cộng nối thời gian.
4. Hưởng trợ cấp hằng tháng
Trường hợp đã đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian đóng BHXH nhưng chưa đủ 15 năm để hưởng lương hưu, nếu không hưởng BHXH một lần và không bảo lưu mà có yêu cầu, có thể được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đã đóng.
- Mức thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội.
- Trong thời gian hưởng, được Nhà nước đóng bảo hiểm y tế.
- Việc hưởng kéo dài theo quy định cho đến khi chuyển sang diện trợ cấp hưu trí xã hội nếu đáp ứng điều kiện tuổi tương ứng.
III. Điều kiện hưởng lương hưu cần nhớ
Từ ngày 01/7/2025, người lao động thuộc đối tượng áp dụng của Luật Bảo hiểm xã hội khi nghỉ việc, nếu đủ tuổi nghỉ hưu theo khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động và có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên thì được hưởng lương hưu hằng tháng.
Mốc 15 năm là điểm quan trọng, thay cho điều kiện 20 năm trước đây. Khi tự đối chiếu điều kiện cũ và mới, người lao động thường lệch ở đoạn này.
IV. Hồ sơ và lưu ý khi làm thủ tục
| Nội dung | Thông tin cần nhớ |
|---|---|
| Hồ sơ BHXH một lần | Sổ BHXH bản chính; Đơn đề nghị theo mẫu |
| Mẫu đơn | Mẫu 14-HSB |
| Thời hạn giải quyết | 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ |
| Giấy tờ có thể phát sinh thêm | Giấy xác nhận định cư nước ngoài hoặc hồ sơ bệnh án trong một số trường hợp đặc biệt |
Lưu ý quan trọng
- Nếu còn thiếu thời gian đóng không quá 60 tháng, nên kiểm tra khả năng đóng một lần theo diện BHXH tự nguyện trước khi chọn nhận BHXH một lần.
- Nếu đã đủ tuổi hưu nhưng chưa đủ năm đóng, cần tách rõ trường hợp của mình để tránh nhầm giữa lương hưu, BHXH một lần và trợ cấp hằng tháng.
- Nên rà lại sổ BHXH và số tháng còn thiếu trước khi nộp hồ sơ – phần này hay bị bỏ sót nhất.
