Thu nhập từ tiền lương, tiền công là khoản người lao động nhận được từ người sử dụng lao động, bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản có tính chất tương tự, tiền thù lao, lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền, cùng một số phụ cấp, trợ cấp và thu nhập khác theo quy định. Thực tế, nhiều người chỉ nhìn vào lương cơ bản mà bỏ sót thưởng, thù lao hoặc lợi ích doanh nghiệp chi hộ.
Bản chất cần hiểu đúng: không chỉ khoản ghi là “lương” mới là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Nhiều lợi ích và phụ cấp vẫn thuộc nhóm này, trừ các khoản được loại trừ hoặc miễn thuế theo quy định.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nhóm khoản thu nhập | Nội dung |
|---|---|
| Được tính là thu nhập từ tiền lương, tiền công | Tiền lương, tiền công; khoản có tính chất tiền lương, tiền công; tiền thù lao; lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức; một số phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác |
| Khoản không mang tính chất tiền lương, tiền công nên bị loại trừ | Một số phụ cấp, trợ cấp theo quy định: phụ cấp ưu đãi người có công; phụ cấp quốc phòng, an ninh; phụ cấp độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực; trợ cấp khó khăn đột xuất; trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; trợ cấp thôi việc, mất việc làm; trợ cấp bảo trợ xã hội và các khoản tương tự |
| Khoản thuộc diện miễn thuế | Tiền lương hưu; phần tiền lương, tiền công làm ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn; thu nhập của thuyền viên trong trường hợp luật quy định; thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; miễn thuế trong thời hạn 05 năm đối với một số trường hợp nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao; và các khoản miễn thuế khác theo quy định |
II. Thu nhập từ tiền lương gồm những khoản nào?
1. Các khoản thường gặp
Phạm vi thu nhập từ tiền lương, tiền công khá rộng, không chỉ có lương cơ bản. Trên thực tế, các khoản thường được xem xét trong nhóm này gồm:
- Tiền lương, tiền công và các khoản có tính chất tương tự.
- Tiền thù lao.
- Các lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức.
- Các phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác, trừ những khoản không mang tính chất tiền lương, tiền công theo quy định.
Thuận Thiên thường gặp trường hợp hồ sơ chỉ theo dõi lương trên bảng lương nhưng bỏ ra ngoài các khoản công ty chi hộ hoặc lợi ích bằng hiện vật. Khi rà soát thu nhập chịu thuế, cơ quan thuế thường kiểm tra kỹ phần này.
2. Các khoản dễ bị nhầm
Một số khoản không tính vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công nếu thuộc nhóm phụ cấp, trợ cấp không mang tính chất tiền lương, tiền công, như:
- Phụ cấp, trợ cấp theo pháp luật về ưu đãi người có công.
- Phụ cấp quốc phòng, an ninh.
- Phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với ngành, nghề hoặc công việc ở nơi có yếu tố độc hại, nguy hiểm.
- Phụ cấp thu hút, phụ cấp khu vực theo quy định.
- Phụ cấp, trợ cấp, sinh hoạt phí do cơ quan Việt Nam ở nước ngoài chi trả.
- Trợ cấp khó khăn đột xuất.
- Trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
- Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.
- Trợ cấp do suy giảm khả năng lao động.
- Trợ cấp hưu trí một lần.
- Trợ cấp tuất hàng tháng và các khoản trợ cấp khác theo pháp luật về bảo hiểm xã hội.
- Trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm.
- Trợ cấp mang tính chất bảo trợ xã hội.
- Các khoản phụ cấp, trợ cấp, thu nhập khác không mang tính chất tiền lương, tiền công do Chính phủ quy định.
Ví dụ thực tế
Lương cơ bản, thưởng, tiền nhà ở do công ty trả thường là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Trong khi đó, phụ cấp độc hại, trợ cấp tai nạn lao động hoặc trợ cấp thôi việc là các khoản cần tách riêng để tránh xác định sai thu nhập chịu thuế.
III. Thu nhập tính thuế và các khoản được miễn thuế
1. Thu nhập tính thuế của cá nhân cư trú
Đối với cá nhân cư trú, thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công là tổng thu nhập chịu thuế nhận được trong kỳ tính thuế sau khi trừ các khoản đóng góp bảo hiểm và các khoản giảm trừ theo quy định (như giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ khác). Doanh nghiệp thường sai ở đoạn này khi tổng hợp thiếu thu nhập từ nhiều nơi hoặc kê khai giảm trừ chưa đúng hồ sơ.
2. Các khoản được miễn thuế
Một số khoản thuộc bối cảnh thu nhập từ tiền lương, tiền công nhưng được miễn thuế, gồm:
- Tiền lương hưu.
- Một số phụ cấp, trợ cấp theo quy định.
- Phần tiền lương, tiền công làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với làm việc ban ngày, trong giờ theo Bộ luật Lao động.
- Thu nhập từ tiền lương, tiền công của thuyền viên trong trường hợp luật quy định.
- Thu nhập từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
- Miễn thuế trong thời hạn 05 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao trong một số lĩnh vực.
- Các khoản miễn thuế khác.
Phần này hay bị bỏ sót khi quyết toán, nhất là khoản chênh lệch tiền lương làm thêm giờ được trả cao hơn so với mức làm việc bình thường.
Lưu ý quan trọng
Khoản bị loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế và khoản được miễn thuế không phải là một. Nếu nhầm hai nhóm này, hồ sơ quyết toán dễ sai ngay từ bước phân loại chứng từ.
IV. Lưu ý khi xác định thu nhập từ tiền lương, tiền công
- Tổng hợp đầy đủ các nguồn thu nhập từ lương để quyết toán.
- Phân biệt rõ khoản chịu thuế, khoản bị loại trừ và khoản được miễn thuế.
- Thời điểm xác định thu nhập là khi trả thu nhập.
- Không bỏ sót thưởng và các lợi ích phi tiền tệ.
- Kiểm tra đúng hồ sơ giảm trừ và khấu trừ.
Nhiều doanh nghiệp mắc lỗi đơn giản: chỉ theo dõi khoản chi bằng tiền mà quên các lợi ích không bằng tiền. Khi thanh tra, họ thường yêu cầu bảng tổng hợp toàn bộ khoản người lao động thực nhận và khoản doanh nghiệp chi hộ. Nếu đang tự rà soát hồ sơ, Thuận Thiên khuyến nghị đối chiếu bảng lương, quyết định thưởng, chứng từ chi hộ và hồ sơ giảm trừ trong cùng một kỳ để tránh lệch số khi quyết toán.
