Khi cho bạn bè vay tiền và nhận lại tiền gốc, bạn nên ghi rõ nội dung giao dịch để tránh bị coi là thu nhập chịu thuế cá nhân.
I. Bản chất pháp lý của khoản vay mượn cá nhân và cách ghi nội dung chuyển khoản
- Khoản tiền cho bạn bè vay, nhận lại gốc không phải thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân.
- Đây là quan hệ dân sự, không phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân nếu không có lãi suất hoặc lãi suất không đáng kể, không mang tính kinh doanh.
- Khi chuyển khoản cho bạn bè, nên ghi rõ nội dung như: “vay tiền”, “giúp tạm”, “chuyển khoản mượn tiền” để tránh bị hiểu nhầm là thu nhập chịu thuế hay hoạt động kinh doanh.
II. Phân biệt các trường hợp phát sinh thu nhập chịu thuế từ khoản cho vay
- Nếu bạn cho cá nhân vay không thường xuyên, không có lãi hoặc lãi nhỏ: khoản tiền này không phải đóng thuế thu nhập cá nhân.
- Nếu cho tổ chức, doanh nghiệp hoặc các trường hợp có lãi định kỳ: phần lãi cho vay này sẽ phải chịu thuế thu nhập cá nhân 5% trên số lãi nhận được.
- Tiền lãi nhập gốc (cộng dồn vào khoản vay mới) vẫn được tính là đã nhận tiền lãi và phải nộp thuế thu nhập cá nhân trên phần lãi này.
III. Thủ tục, hồ sơ và lưu ý khi phát sinh lãi phải nộp thuế
- Người nhận lãi từ hoạt động cho vay cần khai và nộp thuế thu nhập cá nhân về khoản lãi trong vòng 10 ngày kể từ khi phát sinh nghĩa vụ thuế.
- Cách tính thuế với phần lãi: Số thuế TNCN phải nộp = Số tiền lãi nhận được x 5%.
IV. Những rủi ro cần lưu ý khi giao dịch cho vay
- Cơ quan thuế có thể giám sát tài khoản nếu xuất hiện giao dịch thường xuyên, số tiền lớn; dễ bị coi là hoạt động kinh doanh và bị truy thu thuế.
- Nên tách biệt rõ các giao dịch chuyển khoản cho vay, nhận lại tiền gốc/và lãi, ghi rõ nội dung chuyển khoản hợp lý, lưu giữ chứng từ liên quan.
Ví dụ thực tế
- Bạn A cho bạn B vay 100 triệu đồng, khi chuyển khoản ghi rõ “cho B vay tiền”. Khi B trả, nội dung: “trả tiền gốc cho A”. Nếu có lãi, ghi rõ “trả lãi tiền vay cho A”, và B phải kê khai thuế phần lãi này nếu đủ điều kiện chịu thuế.
Lưu ý quan trọng
- Không nên để nội dung chuyển khoản trống hoặc ghi mập mờ như “chuyển tiền hàng”, “nhận tiền hợp tác”, vì dễ bị hiểu nhầm là thu nhập kinh doanh chịu thuế.
- Lưu lại các tin nhắn, thoả thuận vay, giấy tờ chứng minh mục đích vay-mượn để giải trình khi cần thiết.
