Không. Bán/chuyển nhượng cổ phần trong công ty không thuộc diện nộp lệ phí trước bạ, vì cổ phần là quyền sở hữu vốn, không phải tài sản thuộc danh mục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng như nhà, đất, tàu, xe hoặc một số tài sản đặc thù khác. Dễ nhầm lẫn điều này với việc chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Kết luận |
|---|---|
| Chuyển nhượng cổ phần | Không phát sinh lệ phí trước bạ |
| Chuyển nhượng chứng khoán/cổ phần của cá nhân | Có thể phát sinh thuế thu nhập cá nhân 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần |
| Chuyển nhượng cổ phần của tổ chức/doanh nghiệp | Có thể phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định tương ứng |
| Giao dịch kèm chuyển quyền sở hữu nhà, đất, xe… | Chỉ xem xét lệ phí trước bạ đối với chính tài sản đó, không phải đối với cổ phần |
| Góp vốn bằng tài sản vào công ty | Việc chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn vào công ty được ghi nhận không thuộc trường hợp chịu lệ phí trước bạ trong phạm vi góp vốn |
Điểm cần tách bạch: không nộp lệ phí trước bạ không có nghĩa là không có nghĩa vụ thuế khác.
II. Bản chất của việc chuyển nhượng cổ phần
Khi bán cổ phần, thứ được chuyển giao là quyền sở hữu vốn trong công ty, không phải tài sản thuộc danh mục đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan nhà nước. Vì vậy, giao dịch này không thuộc đối tượng chịu lệ phí trước bạ.
Cơ quan thuế kiểm tra kỹ việc doanh nghiệp đang chuyển nhượng cổ phần hay đang chuyển nhượng tài sản. Nếu hồ sơ thể hiện chuyển cổ phần nhưng thực chất kèm chuyển riêng nhà, đất, xe hoặc tài sản có đăng ký, thì phần tài sản đó vẫn có thể bị xem xét nghĩa vụ lệ phí trước bạ.
Ví dụ thực tế
Một cổ đông bán toàn bộ cổ phần trong công ty cổ phần cho người khác. Dù công ty đang sở hữu nhà xưởng, xe ô tô hoặc quyền sử dụng đất, giao dịch này vẫn là chuyển nhượng cổ phần. Khi đó, lệ phí trước bạ không tính trên phần cổ phần được bán. Tuy nhiên, nếu sau đó công ty hoặc cá nhân có giao dịch riêng để sang tên nhà, đất, xe thì phần này mới là chỗ cần xem xét lại lệ phí trước bạ.
III. Các điểm hay nhầm khi kê khai
1. Nhầm lệ phí trước bạ với thuế thu nhập
Một số doanh nghiệp lầm tưởng rằng không nộp lệ phí trước bạ đồng nghĩa với không có nghĩa vụ thuế nào khác. Cần phân biệt rõ:
- Đối với cá nhân chuyển nhượng cổ phần/chứng khoán, theo quy định hiện hành mức 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần là nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân.
- Đối với tổ chức/doanh nghiệp chuyển nhượng, có thể phát sinh thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định áp dụng cho giao dịch đó.
| Nghĩa vụ | Bản chất | Áp dụng với chuyển nhượng cổ phần |
|---|---|---|
| Lệ phí trước bạ | Khoản thu khi đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với một số tài sản | Không áp dụng cho cổ phần |
| Thuế thu nhập cá nhân | Thuế trên thu nhập từ chuyển nhượng | Có thể phát sinh, mức 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần |
| Thuế thu nhập doanh nghiệp | Thuế đối với thu nhập của tổ chức/doanh nghiệp | Có thể phát sinh |
2. Nhầm chuyển nhượng cổ phần với tài sản góp vốn
Nếu cổ phần được hình thành từ việc góp vốn bằng tài sản, cần tách rõ 2 lớp quan hệ:
- Chuyển quyền sở hữu tài sản góp vốn vào công ty.
- Chuyển nhượng cổ phần sau khi đã hình thành.
Cần tách biệt hai bước này. Sau khi tài sản đã được dùng để góp vốn và hình thành cổ phần, thì việc chuyển nhượng cổ phần về sau vẫn không thuộc diện lệ phí trước bạ. Nếu phát sinh giao dịch riêng liên quan đến tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng thì lại xem theo chính tài sản đó.
Lưu ý quan trọng
- Không kê khai lệ phí trước bạ chỉ vì công ty có tài sản đăng ký đứng tên.
- Khi rà soát hồ sơ chuyển nhượng, cần xác định rõ đối tượng giao dịch là cổ phần hay tài sản từ hợp đồng, biên bản, danh sách cổ đông.
- Khi thanh tra, câu hỏi đầu tiên là giao dịch đang chuyển quyền gì: cổ phần hay tài sản cụ thể.
IV. Thông tin dự thảo và cách hiểu an toàn khi áp dụng
Có thông tin dự thảo từng đề xuất thay đổi cách tính thuế với chuyển nhượng cổ phần công ty chưa niêm yết theo hướng áp dụng như chuyển nhượng vốn. Tuy nhiên, điểm này không làm thay đổi kết luận hiện hành rằng chuyển nhượng cổ phần không phải nộp lệ phí trước bạ.
Cách an toàn là tách riêng từng nghĩa vụ: lệ phí trước bạ xem theo loại tài sản; thuế thu nhập xem theo chủ thể chuyển nhượng và bản chất giao dịch. Làm đúng từ đầu sẽ tránh kê khai thừa hoặc bỏ sót nghĩa vụ không cần thiết.
