Người tham gia BHXH không có một con số chung duy nhất về số chế độ được hưởng — còn tùy vào loại hình tham gia. Hiện nay, BHXH bắt buộc có 5 chế độ, BHXH tự nguyện có 4 chế độ, còn trợ cấp hưu trí xã hội có 3 chế độ. Đây là điểm dễ nhầm khi tra cứu hoặc tư vấn hồ sơ.
I. Bảng tra cứu nhanh số chế độ BHXH
BHXH bắt buộc: 5 chế độ
BHXH tự nguyện: 4 chế độ
Trợ cấp hưu trí xã hội: 3 chế độ
| Loại hình | Số chế độ | Các chế độ |
|---|---|---|
| BHXH bắt buộc | 5 | Ốm đau; Thai sản; Hưu trí; Tử tuất; Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp |
| BHXH tự nguyện | 4 | Trợ cấp thai sản; Hưu trí; Tử tuất; Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp |
| Trợ cấp hưu trí xã hội | 3 | Trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng; Hỗ trợ chi phí mai táng; Hưởng bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng |
II. Phân biệt từng loại để tránh hiểu sai
1. BHXH bắt buộc
BHXH bắt buộc có 5 chế độ:
- Ốm đau;
- Thai sản;
- Hưu trí;
- Tử tuất;
- Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
2. BHXH tự nguyện
BHXH tự nguyện có 4 chế độ:
- Trợ cấp thai sản;
- Hưu trí;
- Tử tuất;
- Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Nhiều người vẫn cho rằng BHXH tự nguyện chỉ gồm 2 chế độ là hưu trí và tử tuất. Cách hiểu đó không còn phù hợp với quy định hiện hành — số chế độ đã được mở rộng theo mốc hiệu lực mới.
3. Trợ cấp hưu trí xã hội
Trợ cấp hưu trí xã hội có 3 chế độ:
- Trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng;
- Hỗ trợ chi phí mai táng;
- Hưởng bảo hiểm y tế do ngân sách nhà nước đóng.
Lưu ý quan trọng
- Không nên gộp tất cả thành một con số chung, vì số chế độ phụ thuộc vào loại hình tham gia hoặc loại chính sách được áp dụng.
- Người tham gia BHXH không đương nhiên hưởng toàn bộ các chế độ ngay khi tham gia. Việc hưởng còn phụ thuộc vào thời gian đóng, sự kiện bảo hiểm phát sinh và các điều kiện cụ thể khác.
- BHXH bắt buộc áp dụng cho các nhóm đối tượng thuộc diện tham gia theo quy định.
- BHXH tự nguyện áp dụng cho công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Trường hợp có thời gian tham gia cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện thì thời gian đóng có thể được cộng để xem xét hưởng chế độ hưu trí, tử tuất theo quy định.
Ví dụ thực tế
Câu hỏi “tham gia BHXH được hưởng mấy chế độ” thường dẫn đến cách hiểu rằng ai tham gia cũng hưởng như nhau — điều này không chính xác. Một người tham gia BHXH tự nguyện sẽ không áp dụng theo nhóm chế độ của BHXH bắt buộc. Khi đối chiếu hồ sơ, cần xác định đúng loại hình tham gia trước, rồi mới xem xét điều kiện hưởng từng chế độ cụ thể.
