Có. Câu hỏi thường gặp là “khuyết tật rất nặng” có được hưởng BHXH một lần không? Đối chiếu giấy tờ pháp lý, người khuyết tật đặc biệt nặng được hưởng BHXH một lần sau khi chấm dứt tham gia và có đề nghị. Điểm cần nhấn mạnh: diện này không phải chờ 12 tháng như quy định thông thường, nhưng chỉ áp dụng khi hồ sơ ghi đúng mức khuyết tật đặc biệt nặng, không tự động dành cho khuyết tật nặng.
Mốc cần nhớ: quy định này áp dụng từ 01/07/2025.
I. Bảng tra cứu nhanh
| Nội dung | Thông tin cần biết |
|---|---|
| Có được rút BHXH 1 lần không? | Có, nếu thuộc diện khuyết tật đặc biệt nặng, đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng. |
| Có phải chờ 12 tháng không? | Không áp dụng điều kiện chờ 12 tháng như trường hợp thông thường. |
| Áp dụng cho ai? | Người tham gia BHXH bắt buộc đã chấm dứt tham gia và người tham gia BHXH tự nguyện. |
| Giấy tờ chứng minh | Một trong hai: biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động hoặc bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng. |
| Lưu ý | “Khuyết tật rất nặng” trong cách nói thông thường cần đối chiếu đúng sang mức khuyết tật đặc biệt nặng theo giấy tờ hợp lệ. |
II. Điều kiện để được rút BHXH một lần
1. Trường hợp được giải quyết
Bản chất của trường hợp này là xét theo tình trạng khuyết tật đặc biệt nặng và việc chấm dứt tham gia BHXH. Việc xác định đúng đối tượng thường bị nhầm, dẫn đến hồ sơ sai.
- Nếu người tham gia BHXH đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị hưởng, thì có thể được giải quyết BHXH một lần nếu thuộc diện khuyết tật đặc biệt nặng.
- Áp dụng cho cả người tham gia BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện.
- Nếu chỉ là khuyết tật nặng thông thường, thì không đương nhiên thuộc trường hợp này.
2. Điểm dễ nhầm khi áp dụng
Một điểm thường bị hiểu nhầm: nhiều người dùng cách gọi đời thường là “khuyết tật rất nặng”, nhưng cơ quan giải quyết hồ sơ căn cứ vào mức xác nhận hợp pháp trên giấy tờ. Cần kiểm tra tên mức độ khuyết tật trên giấy tờ trước khi làm hồ sơ.
- Không nên gộp người khuyết tật đặc biệt nặng với nhóm suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Hai nhóm này có thể cùng là căn cứ hưởng, nhưng hồ sơ chứng minh có thể khác nhau.
III. Hồ sơ và mức hưởng cần chú ý
1. Hồ sơ chứng minh tình trạng khuyết tật
Khi làm hồ sơ, ngoài bộ hồ sơ chung, cần thêm một trong hai loại giấy tờ sau. Thiếu hoặc dùng sai giấy tờ là lỗi thường gặp và đáng tiếc.
- Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa; hoặc
- Bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng.
Bản sao giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng do UBND cấp xã hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp theo pháp luật về người khuyết tật là căn cứ hợp lệ. Cần lưu ý: không nên hiểu chỉ cần bất kỳ giấy xác nhận khuyết tật nào là đủ, hồ sơ cần đúng loại giấy tờ nêu trên.
2. Mức hưởng BHXH một lần
Mức hưởng tính theo số năm đã đóng BHXH và mức đóng BHXH. Với người khuyết tật đặc biệt nặng, mức hưởng bao gồm cả phần ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện. Người tham gia BHXH tự nguyện thường nhầm khi tự ước tính khoản này.
Biểu mẫu đề nghị hưởng áp dụng là Mẫu 14-HSB. Đối với trường hợp này, ngoài đơn đề nghị, cần kèm giấy tờ chứng minh tình trạng khuyết tật theo đúng quy định.
Ví dụ thực tế
Một người bị liệt toàn thân, có giấy xác nhận mức độ khuyết tật đặc biệt nặng do cơ quan có thẩm quyền cấp. Sau khi chấm dứt tham gia BHXH và nộp đề nghị hưởng, người này có thể làm thủ tục hưởng BHXH một lần ngay, không áp dụng điều kiện chờ 12 tháng như nhóm nghỉ việc thông thường.
Lưu ý quan trọng
- Cần kiểm tra kỹ giấy tờ có ghi đúng mức khuyết tật đặc biệt nặng.
- Thiếu giấy tờ chứng minh tình trạng khuyết tật là lỗi thường gặp nhất.
- Nếu tham gia BHXH tự nguyện, cần lưu ý phần mức hưởng có bao gồm hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.
- Cần lưu ý mốc hiệu lực 01/07/2025 khi đối chiếu điều kiện áp dụng.
