Nếu bạn đã có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025, bạn có thể làm hồ sơ hưởng BHXH một lần khi đủ 12 tháng liên tục không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời không tham gia BHXH tự nguyện, chưa đủ 20 năm đóng BHXH và có đề nghị hưởng. Lưu ý: 12 tháng được tính từ thời điểm ngừng đóng BHXH (thường gắn với chốt sổ BHXH), chứ không chỉ tính từ ngày nghỉ việc.
Ngược lại, nếu người lao động chỉ tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi thì không áp dụng điều kiện nghỉ việc đủ 12 tháng để rút BHXH một lần. Trường hợp này chỉ được hưởng nếu rơi vào các trường hợp đặc biệt mà luật cho phép.
Mốc cần nhớ: 12 tháng được tính từ thời điểm ngừng đóng BHXH, không chỉ căn cứ riêng vào ngày chấm dứt hợp đồng lao động.
I. Bảng tra cứu nhanh thời điểm được rút BHXH một lần
| Trường hợp | Có được rút theo điều kiện nghỉ việc 12 tháng không? | Điều kiện chính |
|---|---|---|
| Có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025 | Có | Sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; không tham gia BHXH tự nguyện; chưa đủ 20 năm đóng BHXH; có đề nghị hưởng |
| Chỉ tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi | Không | Chỉ được hưởng trong các trường hợp đặc biệt do luật quy định |
II. Các trường hợp được rút ngay, không cần chờ đủ 12 tháng
Không phải ai cũng phải chờ đủ 12 tháng. Ngoài điều kiện nghỉ việc, luật còn cho phép giải quyết sớm hơn đối với các trường hợp sau:
- Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH.
- Ra nước ngoài để định cư.
- Đang mắc một trong các bệnh: ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS.
- Có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
- Là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Người lao động chỉ tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi vẫn có thể hưởng BHXH một lần nếu thuộc các trường hợp đặc biệt nêu trên.
Ví dụ minh hoạ
Trước ngày 01/7/2025, người lao động nghỉ việc, sau 12 tháng không đóng BHXH và chưa đủ 20 năm đóng thì có thể rút một lần. Sau ngày 01/7/2025, nếu người lao động đã tham gia từ trước mốc này thì vẫn áp dụng điều kiện 12 tháng không đóng và chưa đủ 20 năm. Nhưng nếu chỉ bắt đầu tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi thì không áp dụng điều kiện 12 tháng, mà chỉ xét theo các trường hợp đặc biệt.
III. Hồ sơ và thời hạn giải quyết
| Nội dung | Thông tin |
|---|---|
| Hồ sơ cơ bản | Sổ BHXH; Văn bản đề nghị hưởng BHXH một lần của người lao động (Mẫu 14-HSB) |
| Quyết định nghỉ việc | Không nằm trong hồ sơ cơ bản nêu trên |
| Thời hạn giải quyết | Trong 07 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ hợp lệ |
Cần nhớ: thời gian 12 tháng liên tục không đóng là điều kiện then chốt. Nhiều hồ sơ bị từ chối không phải vì thiếu giấy tờ, mà vì chưa đủ 12 tháng tại thời điểm nộp.
IV. Những điểm dễ nhầm khi tính 12 tháng không đóng BHXH
- Tính từ ngày nghỉ việc thay vì ngày chấm dứt đóng BHXH hoặc chốt sổ.
- Nộp hồ sơ khi chưa đủ 12 tháng liên tục không đóng.
- Trong thời gian chờ lại tham gia BHXH tự nguyện hoặc BHXH bắt buộc, dẫn đến không còn đủ điều kiện.
- Hiểu nhầm điều kiện 12 tháng áp dụng cho cả người chỉ tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi.
Lưu ý quan trọng
Khi kiểm tra điều kiện hưởng, nên đối chiếu theo thời điểm ngừng đóng BHXH thực tế đến ngày nộp hồ sơ, không chỉ nhìn vào ngày chấm dứt hợp đồng lao động. Rà soát sổ BHXH và thời điểm chốt sổ để tránh nộp sớm.
