Chế độ nghỉ thai sản hưởng BHXH giúp người lao động tham gia BHXH bắt buộc được hưởng quyền lợi theo quy định khi đáp ứng đủ điều kiện. Từ ngày 01/07/2025, Luật BHXH 2024 có hiệu lực với nhiều thay đổi quan trọng, mở rộng quyền lợi cho người lao động.
I. Điều kiện và đối tượng hưởng
1. Đối tượng hưởng
- Lao động nữ mang thai, sinh con, nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, đặt vòng tránh thai, hoặc thực hiện triệt sản.
- Lao động nam có vợ sinh con (đang đóng BHXH).
- Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ.
- Từ 01/07/2025: Mở rộng cho lao động nam có vợ mang thai hộ sinh con.
2. Thời gian đóng BHXH
- Điều kiện chung: Lao động nữ cần đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.
- Điều kiện đặc biệt (từ 01/07/2025): Đối với lao động nữ phải nghỉ việc để điều trị vô sinh trước khi sinh con, chỉ cần đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh.
II. Thời gian nghỉ và quyền lợi
1. Khám thai
- Từ 01/07/2025: Lao động nữ được nghỉ 05 lần để đi khám thai, mỗi lần nghỉ tối đa 02 ngày làm việc (thay vì 01 ngày như trước đây). Tổng thời gian nghỉ là 10 ngày.
2. Sẩy thai, nạo, phá thai
- Từ 01/07/2025: Áp dụng chế độ cho mọi trường hợp phá thai (bao gồm cả phá thai bệnh lý và ngoài ý muốn).
- Thời gian nghỉ tùy thuộc vào tuổi thai, trong đó trường hợp thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên thì được nghỉ tối đa 50 ngày (thay vì 25 tuần như trước).
- Trường hợp thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên bị sẩy, nạo, phá hoặc thai chết lưu thì cả vợ và chồng đều được nghỉ hưởng chế độ như trường hợp sinh con.
3. Sinh con (Lao động nữ)
- Nghỉ tối đa 06 tháng (thời gian nghỉ trước sinh không quá 02 tháng).
- Trường hợp sinh đôi trở lên, từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
4. Lao động nam có vợ sinh con
- Thời gian nghỉ: Số ngày nghỉ được hưởng vẫn giữ nguyên từ 05 đến 14 ngày làm việc tùy thuộc vào trường hợp sinh thường, sinh mổ hay sinh đôi trở lên.
- Quy định mới từ 01/07/2025:
- Thời gian nghỉ phải được thực hiện trong vòng 60 ngày đầu kể từ ngày vợ sinh con (thay vì 30 ngày).
- Lao động nam có thể nghỉ nhiều lần, miễn là tổng số ngày nghỉ không vượt quá quy định.
- Khi vợ sinh ba trở lên và phải phẫu thuật, lao động nam được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.
III. Mức hưởng chế độ
1. Trợ cấp thai sản
- Mức hưởng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ.
2. Trợ cấp một lần
- Từ 01/07/2025: Mức trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con (thay vì tính theo mức lương cơ sở).
3. Dưỡng sức, phục hồi sau thai sản
- Sau thời gian nghỉ sinh con, nếu sức khỏe chưa hồi phục, người lao động có thể được nghỉ dưỡng sức từ 05 đến 10 ngày.
- Mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức tham chiếu.
IV. Quy trình hưởng chế độ
- Chuẩn bị hồ sơ: Giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh của con, giấy xác nhận của cơ sở y tế (nếu có), đơn đề nghị hưởng chế độ.
- Nộp hồ sơ: Nộp cho đơn vị sử dụng lao động hoặc trực tiếp cho cơ quan BHXH.
- Chi trả: Cơ quan BHXH sẽ chi trả tiền trợ cấp cho người lao động sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Ví dụ thực tế
Lao động nữ có mức lương bình quân 6 tháng liền kề trước khi nghỉ là 8.000.000 đồng/tháng. Khi nghỉ sinh con 6 tháng, chị sẽ nhận được:
- Trợ cấp thai sản: 8.000.000 đồng/tháng × 6 tháng = 48.000.000 đồng.
- Trợ cấp một lần: Bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con.
Lưu ý quan trọng
- Thời gian nghỉ thai sản được tính là thời gian đóng BHXH.
- Trong thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, người lao động được quỹ BHXH đóng bảo hiểm y tế (BHYT).
- Luật BHXH 2024 cũng có quy định đảm bảo thời gian hưởng chế độ cho người mẹ khi con không may qua đời sau sinh.
- Cách tính thời gian 12 tháng trước khi sinh:
- Nếu sinh con trước ngày 15 của tháng, tháng sinh con không được tính vào 12 tháng.
- Nếu sinh con từ ngày 15 trở đi, tháng sinh con được tính vào 12 tháng nếu có đóng BHXH.
