Từ ngày 1/7/2025, người lao động làm việc bán thời gian phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc nếu đáp ứng đủ điều kiện về hợp đồng lao động và mức lương tối thiểu theo Luật BHXH 2024.
I. Điều kiện và nguyên tắc tham gia BHXH bắt buộc
1. Điều kiện tham gia
- Về hợp đồng lao động: Có hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận lao động với tên gọi khác, xác định thời hạn từ 01 tháng trở lên hoặc không xác định thời hạn.
- Về mức lương: Tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH phải bằng hoặc cao hơn mức lương tối thiểu. Nếu thu nhập thấp hơn mức này, người lao động không thuộc diện bắt buộc tham gia.
2. Cách tính tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH
Mức đóng BHXH dựa trên tiền lương tháng được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, tính như sau:
- Lương theo giờ: Tiền lương tháng = (Lương giờ) x (Tổng số giờ làm việc trong tháng).
- Lương theo ngày: Tiền lương tháng = (Lương ngày) x (Tổng số ngày làm việc trong tháng).
- Lương theo tuần: Tiền lương tháng = (Lương tuần) x (Số tuần làm việc trong tháng).
3. Quyền lợi và nghĩa vụ
- Quyền lợi: Người lao động bán thời gian tham gia BHXH sẽ được hưởng đầy đủ các chế độ như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp, hưu trí và tử tuất nếu đủ điều kiện.
- Nghĩa vụ của người sử dụng lao động: Phải đăng ký tham gia BHXH cho người lao động đủ điều kiện trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng. Việc trốn, chậm hoặc không đóng BHXH sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ví dụ thực tế
Một sinh viên ký hợp đồng làm việc bán thời gian 3 tháng với mức lương 6 triệu đồng/tháng (cao hơn mức lương tối thiểu) sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc. Ngược lại, nếu một nhân viên khác cũng làm bán thời gian nhưng lương chỉ 3 triệu đồng/tháng (thấp hơn mức tối thiểu) thì không thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH.
Lưu ý quan trọng
- Miễn đóng BHXH: Nếu người lao động không làm việc và không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong một tháng thì cả người lao động và người sử dụng lao động đều không phải đóng BHXH cho tháng đó.
- Bảo hiểm thất nghiệp: Từ ngày 1/1/2026, lao động bán thời gian có hợp đồng từ 01 tháng và lương từ mức cơ sở trở lên sẽ phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
- Bảo hiểm y tế: Từ ngày 1/7/2025, lao động bán thời gian có hợp đồng từ 01 tháng trở lên cũng thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế.
- Đối tượng khác: Chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương cũng thuộc đối tượng bắt buộc tham gia BHXH từ 1/7/2025.
