Từ ngày 01/7/2025, hợp đồng khoán dịch vụ với cá nhân bắt buộc phải đóng bảo hiểm xã hội nếu có bản chất là quan hệ lao động, tức là đáp ứng đủ hai điều kiện: thời hạn hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên và có yếu tố quản lý, điều hành, giám sát trực tiếp của bên giao khoán. Quy định này không phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng.
I. Điều kiện bắt buộc đóng BHXH
- Bản chất quan hệ lao động: Việc đóng BHXH bắt buộc dựa trên việc xác định có quan hệ lao động thực tế, không phụ thuộc vào tên gọi của hợp đồng (khoán việc, dịch vụ, cộng tác viên…).
- Hai điều kiện đồng thời:
- Thời hạn hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên.
- Có yếu tố quản lý, điều hành, giám sát trực tiếp của bên giao khoán đối với người lao động về thời gian và phương pháp làm việc.
- Không phụ thuộc hình thức trả thù lao: Việc trả công theo sản phẩm, theo công việc hay theo thời gian đều không ảnh hưởng đến nghĩa vụ đóng BHXH.
- Trường hợp ngoại lệ: Hợp đồng không đáp ứng đủ hai điều kiện trên (ví dụ: thời hạn dưới 01 tháng hoặc không có yếu tố quản lý) thì không phải đóng BHXH.
II. Trách nhiệm và Chế tài xử lý
- Hiệu lực thi hành: Quy định mới chỉ áp dụng cho các hợp đồng ký từ ngày 01/7/2025. Các hợp đồng ký trước thời điểm này không bị hồi tố.
- Trường hợp khoán lại cho đội nhóm: Nếu doanh nghiệp giao khoán cho một cá nhân, và cá nhân đó tự quản lý đội ngũ lao động của mình, thì trách nhiệm đóng BHXH thuộc về cá nhân đó, không phải doanh nghiệp giao khoán ban đầu.
- Chế tài khi không thực hiện: Doanh nghiệp không đóng BHXH cho đối tượng bắt buộc sẽ bị áp dụng mức lãi chậm đóng là 0,03%/ngày và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
Ví dụ thực tế
- Phải đóng BHXH: Hợp đồng thuê một cá nhân dọn dẹp vệ sinh văn phòng trong 2 tháng, trong đó công ty trực tiếp giám sát chất lượng và lịch làm việc hàng tuần. Hợp đồng này có đủ yếu tố thời hạn và quản lý.
- Không phải đóng BHXH: Hợp đồng khoán sơn lại một ngôi nhà, hai bên chỉ thỏa thuận về kết quả cuối cùng và thời hạn bàn giao, bên giao khoán không giám sát quá trình thi công. Hợp đồng này thiếu yếu tố quản lý.
Lưu ý quan trọng
- Thu nhập từ hợp đồng khoán dịch vụ trên 2 triệu đồng/lần vẫn phải khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định.
- Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH sẽ được xác định theo mức thù lao thỏa thuận trong hợp đồng.
- Quy định mới nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp lách luật bằng cách ký các loại hợp đồng khác thay vì hợp đồng lao động để trốn tránh nghĩa vụ đóng BHXH.
- Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng
